User:Ajh1492/workspace2

From Wikipedia, the free encyclopedia
Jump to: navigation, search
Białystock dialect
gwara białostocka
Pronunciation [ˈpɔlski]
Native to  Poland
Mazovian Voivodeship
Podlaskie Voivodeship
Latin (Polish variant)
Language codes
ISO 639-1 pl
ISO 639-2 pol
ISO 639-3 pol
Linguasphere 53-AAA-cc < 53-AAA-b...-d
(varieties: 53-AAA-cca to 53-AAA-ccu)

Białystock dialect (Polish: gwara białostocka) – sub-dialect of the Polish language characteristic of the inhabitants of Białystok and the Podlaskie Voivodeship and is similar in structure to the Wilno dialect (Polish: gwara wileńska). It was created as a result of the interaction of several language patterns: Polish, Belarusian, Lithuanian, to a lesser extent also Russian, Ukrainian and Yiddish.

Phonology[edit]

Main article: Polish phonology

Polish has six oral and two nasal vowels. The Polish consonant system shows more complexity: its characteristic features include the series of affricates and palatal consonants that resulted from four Proto-Slavic palatalizations and two further palatalizations which took place in Polish and Belarusian. The stress falls generally on the penultimate (second to last) syllable.

Alveolo-palatal consonant, takie jak "ś, ć, dź, ź" wymawiane są jak dźwięki obcego pochodzenia (tak jak w wyrazach sinus, sizal, Zanzibar, cis). Articulation of consonants is prepalatalna środkowojęzykowych, directed more towards the front Artykulacja spółgłosek środkowojęzykowych jest prepalatalna, skierowana bardziej ku przodowi (efekt – otrzymujemy spółgłoskę półmiękką).

Orthography[edit]

Main article: Polish orthography

The Polish alphabet derives from the Latin alphabet but uses diacritics, such as kreska (graphically similar to the acute accent), kropka (superior dot) and ogonek ("little tail"). The basic sounds of the Białystock dialect are those of the Polish language, with several notable differences. See Polish language for comparison.

The most important differences between the literary Polish language and the Białystock dialect are the following:

Difference Sound affected (IPA) Polish example Białystock dialect English translation Remarks
  Vowels
disappearance of the nasal vowels, especially in word-final syllables [ɔ̃], [ɛ̃]
palatalisation of velar consonants before [ɛ] and [ɛ̃], especially in ending syllable [k], [ɡ] rękę ([ˈrɛŋkɛ̃] or [ˈrɛŋkɛ] rękie ([ˈrɛŋkʲe]) hand or palm (Accusative)
replacement of the vowel cluster [ɔa] by [ua] or [uwa] [ɔa], zawoalowany ([ˌzavɔaloˈvanɨ]) zawualowany ([ˌzavualoˈvani]) veiled
replacement of the vowel [ɨ] with [i] or [ɪ] [ɨ] kochany
([kɔˈxanɨ])
kochany
([kɔˈxani] or [kɔˈxanɪ])
beloved
długie wymawianie samogłoski akcentowanej z wyraźnym intonation opadającym, tzw. zaciąganie, co wpływa również na kontur melodyczny zdania, stąd gwara ta bywa odbierana jako śpiewna, melodyjna
używanie w roli czasownika posiłkowego słówka "weź" (np. weź otwórz okno)
Glottal stop podczas wymowy "e" w wyrazie "nie", przez co słowo to staje się dwusylabowe (stąd nie-e)
rozróżnianie dźwięcznego "h" i bezdźwięcznego "ch"
zanik celownika, zamiast którego używa się konstrukcji z przyimkiem "dla" (np. kup dla mnie, daj dla babci, powiedz o tym dla Marka)
zanik końcówek w czasownikach w stronie czynnej czasu przeszłego np. My dawali (My dawaliśmy). Ja pojechał (Ja pojechałem). Dzie wy byli? (Gdzie wy byliście?)
forma grzecznościowa tworzona bez użycia słowa pan/pani: Kiedy do mnie zajdzie? Dlaczego o tym dla mnie nie mówił?
w formie grzecznościowej tryb rozkazujący równy trybowi oznajmującemu, też bez użycia pan/pani: Siedzi spokojnie! Zapłaci dla mnie sto złotych! Naleje dla mnie! (naleje mi pan)
wymowa tzw. Velarized alveolar lateral approximant
specyficzne znaczenie niektórych słów, np. taryfa – taksówka, przebierać się (do nowego mieszkania) – przeprowadzać się, zgnić – śmiać się do rozpuku, skiń – zdejmij, rozbuwaj się – zdejmij buty, łachy – ubrania, dalibóg – "Bóg mi świadkiem", blin – placek, lelak – osoba słabo orientującej się w danej dziedzinie, wiszczeć – wrzeszczeć, zasynać – zasypiać, toknij – umyj.

Popular culture references[edit]

Reference[edit]

  1. ^ JPL Small-Body Database Browser on 19981 Bialystock
  2. ^ Ward, Henry Augustus (1904). Catalogue of the Ward Coonley collection of meteorites. Chicago, IL: Marsh, Aitken & Curtis company. p. 36. ISBN 1148790543. 
  3. ^ Sheraton, Mimi (2000). The Bialy Eaters: The Story of a Bread and a Lost World. New York: Broadway. p. 176. ISBN 978-0767905022. 
  4. ^ Knelman, Martin (6 December 2003). Toronto Star (Toronto, CA). pp. A.03.  Missing or empty |title= (help)
  5. ^ Zagier, David (2001). Botchki : when doomsday was still tomorrow. New York: George Braziller. p. 238. ISBN 0807614963. 

External references[edit]