Batalion Zośka

Z Wikipedii

Odznaka Batalionu Zośka

Patrol z II plutonu "Alek" 2. kompanii "Rudy" baonu "Zośka" 5 sierpnia 1944 na Gęsiówce. Od lewej stoją: Wojciech Omyła "Wojtek", Juliusz Bogdan Deczkowski "Laudański" i Tadeusz Milewski "Ćwik".

Batalion Zośka – harcerski batalion AK biorący udział w powstaniu warszawskim, składający się przede wszystkim z członków Szarych Szeregów — konspiracyjnego Związku Harcerstwa Polskiego.

Jeden z dwóch czołgów Panther zdobytych na Niemcach przyjętych na stan plutonu pancernego „Wacek“

[edytuj] Powstanie batalionu

Batalion, utworzony pod koniec sierpnia 1943, przyjął nazwę "Zośka" dla upamiętnienia postaci dowódcy warszawskich Grup Szturmowych, Tadeusza Zawadzkiego "Zośki", poległego 20 sierpnia 1943 w akcji na posterunek graniczny w Sieczychach.

Przez pewien czas w składzie osobowym batalionu "Zośka" podawano jako jego 3. kompanię, wydzieloną już od 1 sierpnia 1943, jednostkę specjalną "Agat" ("Pegaz" – "Parasol") ze względu na jej podległość po linii harcerskiej Głównej Kwaterze Szarych Szeregów. Tuż przed powstaniem uzupełniono batalion do pełnego stanu 3. kompanii (ok. 366 osób). Batalion w olbrzymiej większości składał się z podchorążych. Żołnierze batalionu "Zośka" brali udział w akcjach dywersyjno-sabotażowych, m.in. mających na celu niszczenie hitlerowskiego transportu kolejowego zaopatrującego front wschodni.

[edytuj] Powstanie warszawskie

W czasie powstania warszawskiego 5 sierpnia batalion "Zośka" przy pomocy zdobytego niemieckiego czołgu Panther (ochrzczonego imieniem Magda, według innych źródeł Pudel) dowodzonego przez Wacława Micutę, wyzwolił 383 więźniów (w tym 348 Żydów) z obozu Gęsiówka (więzienie).

W powstaniu warszawskim batalion "Zośka" walczył w Zgrupowaniu AK "Radosław" na Woli i Starym Mieście, skąd kompania "Rudy", dowodzona przez Andrzeja Romockiego "Morro", jako jedyna spośród załogi staromiejskiej przebiła się do Śródmieścia przez placówki niemieckie w Ogrodzie Saskim. W czasie walk na Czerniakowie i Mokotowie batalion "Zośka" został połączony z równie zdziesiątkowanym batalionem "Parasol".

Kompania "Rudy" została uznana przez dowództwo AK za najlepszą spośród 40-tysięcznej załogi żołnierzy walczących w powstaniu warszawskim. Za walki w powstaniu warszawskim Wódz Naczelny odznaczył batalion "Zośka" Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari (V kl.).

[edytuj] Represje powojenne

W latach 1944–1956 członków batalionu "Zośka" dotknęły prześladowania systemu komunistycznego. Początkowo uwięzionych zostało kilku z nich z powodu ich indywidualnej działalności w latach powojennych. W drugiej fali aresztowań w specjalnie zorganizowanej akcji zatrzymano trzydziestodwuosobową grupę byłych zośkowców i oskarżono ich o działalność konspiracyjną zmierzającą do obalenia ustroju komunistycznego w Polsce.