Translations of Gott erhalte Franz den Kaiser

From Wikipedia, the free encyclopedia
Jump to: navigation, search

"Gott erhalte Franz den Kaiser" ("God Save Emperor Franz") is an anthem to the Austrian Emperor Francis II, set to music by Joseph Haydn, the anthem served as the national anthem of Austria-Hungary.

For full information on this anthem, see the main Wikipedia article.

The German lyrics were written by Lorenz Leopold Haschka (1749–1827). The anthem was translated or adapted into several of the languages that were spoken in the Empire.

Hungarian[edit]

Tartsa Isten, óvja Isten
Királyunk s a közhazát!
Erőt lelve a szent hitben
Ossza bölcs parancsszavát!
Hadd védnünk ős koronáját
Bárhonnét fenyítse vész!
Magyar honnal Habsburg trónját
Egyesíté égi kéz

Translation:

God hold and protect our King and common land! Gaining strength from the holy faith may he pass his wise orders! Let us protect his crown from wherever the danger comes, Hungarian land with the Habsburg crown has been united by a godly hand.

Czech[edit]

Translation of Austrian anthem during the reign of Franz Joseph I (1848–1916)

Lidová hymna

1. Zachovej nám, Hospodine
Císaře a naši zem
Dej, ať z víry moc mu plyne
Ať je moudrým vladařem
Hajme věrně trůnu Jeho
Proti nepřátelům všem
Osud trůnu Habsburského
Rakouska je osudem.

2. Plňme věrně povinnosti
Braňme právo počestně
A když třeba, s ochotností
V boj se dejme statečně
Na paměti věčné mějme
Slávu vojska vítěznou
Jmění, krev i život dejme
Za Císaře, za vlast svou!

3. Čeho nabyl občan pilný
Vojín zbraní zastávej
Uměním i vědou silný
Duch se vzmáhej, jasně skvěj
Bože račiž přízeň dáti
Naší vlasti milené
Slunce Tvé ať věčně svítí
Na Rakousko blažené.

4. Stůjme k sobě v každou chvíli
Svornost jenom moci dá
Spojené kde vládnou síly
Vše se snadno překoná
Když se ruka k ruce vine
Tak se dílo podaří
Říš Rakouská nezahyne
Sláva vlasti, Císaři!

5. Císaři po boku vládne
Rodem, duchem spřízněná
V kráse, která neuvadne
Císařovna vznešená
Bože račiž přízeň svoji
Habsburskému domu dát
Františkovi Josefovi
Alžbětě rač požehnat!

Translation (1st stanza):
Preserve for us, o Lord, / The Emperor and our land; / Let his power flow from faith, / Let he be a wise ruler. / Let us defend his throne faithfully / Against all the enemies; / The fate of the Habsburg's throne / Is the fate of Austria. /

Croatian[edit]

Carevka[1]

Bože živi, Bože štiti
Kralja našeg i naš dom.
Vječnom Ti ih slavom kiti,
Snagom Ti ih jačaj svom.
Ti nam sretne dane množi,
Habsburškoj ih kući daj,
S njenom snagom zauvijek složi
Hrvatske nam krune sjaj.

Ti u našim stvori grud'ma
Živi ponos, krotku ćud,
Da smo mili svijem ljud'ma,
Na poštenju prvi svud.
Ti nas krijepi svojom vjerom,
Ravnaj naše sreće brod,
Da nam pođe pravim smjerom
Sav naš složan mili rod.

No kad domu zlo zaprijeti,
»U boj!« zovne Kraljev glas,
Tad na ovaj poziv sveti
Lavom budi svaki nas,
Da pred stijegom našim gine
Dušman svaki, Bože daj!
A nad nama s nova sine
Blagog mira vedri sjaj!

Bože živi, srećom zlati
Kraljevski nam sjajni dom,
Naša ljubav nek ga prati
Do kraj međa žiću tom;
Blago, život Kralju svome
Svaki od nas rado daj,
Vječan bud' na svijetu tome
Slavne naše krune sjaj.

Translation of the first verse:

Oh God, may you hail, Oh God, let's protect
our king and our homeland!
Eternally let's Thou adorn her with glory,
Let's Thou strengthen her with force, with ( your) own!
So, let's Thou multiplicate to us the joyful days,
granting her to the Hasbourgs' house,
with her (the House's) strength grant us to forever connect,
for your's sake, the spendor of Croatian Crown.

Polish[edit]

Hymn Ludowy

1. Boże wspieraj, Boże ochroń
Nam Cesarza i nasz kraj,
Tarczą wiary rządy osłoń,
Państwu Jego siłę daj.
Brońmy wiernie Jego tronu,
Zwróćmy wszelki wroga cios,
Bo z Habsburgów tronem złączon
Jest na wieki Austrii los.

2. Obowiązkom swoim wierni
Strzeżmy pilnie świętych praw
W ich obronie niech się spełni
powołanie do cnych spraw!
Pomni, jak to skroń żołnierza
Świetnie zdobi lauru krzew
Nieśmy chętnie za Monarchę,
Za Ojczyznę mienie, krew!

3. Ludu pilnej pracy zbiory
Niech osłania zbrojna moc
Niechaj kwitną ducha twory
Niech rozświetla światło noc!
Austrii Boże daj wsławienie
Na szczyt chwały racz ją wznieść
Słońca swego skłoń promienie
Ku jej chwale, na jej cześć!

4. Spólność, jedność powołania,
Niech przenika wszystkek lud,
Bo złączonych sił działania
Zdolne przemóc wszelki trud.
Dążąc społem ku celowi,
Chciejmy bratnio siły zlać,
Szczęść Monarsze, szczęść Krajowi,
Austria będzie wiecznie trwać!

5. Przy Cesarzu mile włada
Cesarzowa pełna łask,
Cały lud Jej hołdy składa,
Podziwiając cnót Jej blask.
Franciszkowi Józefowi
I Elżbiecie, Boże szczęść,
Habsburskiemu szczęść Domowi;
Sława Jemu, chwała, cześć!

Translation (1st stanza):
God, support, God, protect / The Emperor for us, and our land; / Shield His reign with the shield of faith, / Give strength to His country. / Let us defend His throne faithfully, / Let us reverse every strike of enemy, / Because to the Habsburg's throne is bound / For ages the fate of Austria.

Slovene[edit]

Cesarska

Bog ohrani, Bog obvari
nam cesarja, Avstrijo!
Modro da nam gospodari
s svete vere pomočjo.
Branimo mu krono dedno
zoper vse sovražnike,
s habsburškim bo tronom vedno
sreča trdna Avstrije.

Za dolžnost in za pravico
vsak pošteno, zvesto stoj;
če bo treba, pa desnico
s srčnim upom dvigni v boj!
Naša vojska iz viharja
prišla še brez slave ni:
vse za dom in za cesarja,
za cesarja blago, kri!

Meč vojščaka naj varuje,
kar si pridnost zadobi;
bistri duh pa premaguje
z umetnijo, znanostmi!
Slava naj deželi klije,
blagor bod' pri nas doma:
vsa, kar solnce se obsije,
cveti mirna Avstrija!

Trdno dajmo se skleniti:
sloga pravo moč rodi;
vse lahko nam bo storiti,
ako združimo moči.
Brate vode vez edina
nas do cilja enega:
živi cesar, domovina,
večna bode Avstrija!

In s cesarjem zaročnica,
ene misli in krvi,
vlada milo cesarica,
polna dušne žlahtnosti.
Kar se more v srečo šteti,
večni Bog naj podeli:
Franc Jožefu, Lizabeti,
celi hiši Habsburški!

Romanian[edit]

Doamne sânte, întăreşce
Pră al nostru Împărat!
Să domnească ’nţelepţeşce
Pe dreptate răzimat!
Părintescule-i coroane
Credincios să-i aperăm:
De-a Habsburgei ’nalte troane
Soartea noastră s’o legăm!

Italian[edit]

Inno patriottico or Inno popolare

Serbi Dio l'austriaco regno
Guardi il nostro imperator!
Nella fé che gli è sostegno
Regga noi con saggio amor
Difendiamo il serto avito
Che gli adorna il regio crin
Sempre d'Austria il soglio unito
Sia d'Asburgo col destin.

Pia difesa e forte insieme
Siamo al dritto ed al dover;
E corriam con lieta speme
La battaglia a sostener!
Rammentando le ferite
Che di lauri ci coprir;
Noi daremo beni e vite
Alla patria, al nostro Sir.

Dell'industria a' bei tesori
Sia tutela il buon guerrier;
Incruenti e miti allori
Abbian l'arti ed il saper!
Benedica il Cielo e renda
Glorioso il patrio suol,
E pacifico risplenda
Sovra l'Austria ognora il sol!

Siam concordi, in forze unite
Del potere il nerbo sta;
Alte imprese fian compite,
Se concordia in noi sarà.
Siam fratelli, e un sol pensiero
Ne congiunga e un solo cor;
Duri eterno questo Impero,
Salvi Iddio l'Imperator!

Translation: God keep the reign of Austria, And keep our emperor! In the faith that is his support May he rule us with wise love. Let us defend the ancestral garland That adorns his royal hair. May the united throne of Austria Always be with the fate of Habsburg.

Let us be together a pious and strong defense Of right and duty; And let us with happy hope run To sustain the battle! Remembering the wounds That covered us with laurels; We will give possessions and lives To country and lord.

To the beautiful treasures of industry May the good warrior be guardian; May skills and learning Have bloodless and gentle triumphs! May Heaven bless and make Glorious our country's ground, And may the sun always shine peacefully Over Austria!

Let us be in agreement; in united strength Is the core of power; Old undertakings will be completed If there is concord among us. Let us be brothers, and may one thought And one heart join us; May this Empire last eternally, God save the Emperor!

Ukrainian (Ruthenian)[edit]

According to 19th century Western Ukrainian orthography, with current official Latin transliteration.

Народний гімн

Боже, буди покровитель
Цїcарю, Єго краям!
Крiпкий вiрою правитель,
Мудро най проводить нам!
Прадїдну Єго корону
Боронїм від ворога,
Тїсно із Габсбурґів троном
Сплелась Австриї судьба!

Bozhe, budy pokrovytel'
Cisariu, Ieho kraiam!
Kripkyj viroiu pravytel',
Mudro nai provodyt' nam!
Pradidnu Ieho koronu
Boronim vid voroha,
Tisno iz Habsburgiv tronom
Splelas' Avstryi sud'ba!

Translation:
God, be the protector / for the Emperor and His lands! / A ruler strong with faith, / May he lead us wisely! / His crown of great-grandfathers, / Let us defend from the enemy, / Tightly to the Habsburg's throne / The fate of Austria has been bound!

Friulian (dialect of Gorizia)[edit]

Chiant popolar publicad par la prima volta in dialet gurizan[2]

Dio mantegni d’Austria il Regno,
Uardi il nostri Imperatòr!
Nela fede – a Lui sostegno –
Nus guviarni cun amòr.
Difindìn chel diadema
Che la front circonda al GRAND
Ciarz, che l’Austria no trema
Sin che Absburgo le al command.

Cun pietàt a fuarza unida
Sostignìn lis lez del Stat;
Sei speranza nostra guida
Quand che il nostri braz combàt.
Sì! – pensand ala vitoria
Che nus spieta – vulintir
Bens e vita par la gloria
Ualìn dà del nostri Sir!

Del’industria al’opulenza
Sein tutela i boins soldàz
E i mistirs, lis arz, la scienza
Sein d’aloro coronàz.
Benedis, o Cil! la tiara
Che noaltris abitìn,
E, o soreli! tu risclara
Simpri d’Austria il faust destin.

La concordia nus unissi
Che la fuarza ja in ta man
Grandis chiossis van compissi
Se d’acordo dug saràn.
Fradis siin e atòr a un perno
Zirin ment e nostri amòr;
Duri chist biel Regno eterno:
Salvi Dio l’Imperatòr!

References[edit]

  1. ^ Izidor Kršnjavi, Ivan Krtalić, Zapisci iza kulisa hrvatske politike, I, p152. Izdavačko knjižarska radna organizacija Mladost, 1986.
  2. ^ In: Z. L. Filli, Anchiamò un lunari par l'an bisest 1856, cun poesiis, raconz, riflessions e altris tananais par cui che al vol edificassi o sclopà di ridi, Gorizia, Paternolli, 1855.