Orkhon inscriptions
From Wikipedia, the free encyclopedia
| 1 | BiLGE KAĞAN ANITLARI | ||
| 2 | Doğu Yüzü - Eski Türkçe | Latin Çeviri | Türkiye Türkçesi (Ökük Türk = Gök[yüzü] Türk) |
| 3 | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰽𐰉𐰢: 𐰴𐰭𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: ..𐰦𐰀: 𐰞..𐱃𐰃: 𐰾𐰃𐰼: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰘𐰃: 𐰓𐰕: 𐰚𐰼𐰚𐰇𐰠𐰏: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: . . 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐱅𐰭𐰼𐰃. . | 1 Tengri teg Tengri yaratmiş Türk Bilge Kagan sabim: Kangim Türk Bilge [Kagan...]ti Sir Tokuz Oguz iki Ediz kerekülüg begleri buduni [ ...TÜ]RK Teng[ri...] | [1] Tanrı gibi tanrı yaratmış Türk Bilge Kaganı, sözüm: Babam Türk Bilge Kaganı... Sir, Dokuz Oğuz, iki Ediz çadırlı beyleri, milleti... Türk Tanrısı... |
| 4 | 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃𐰲𐰀: 𐰽𐰴𐰣𐰍𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰏𐰼𐰯: 𐰾𐰋𐰤𐰯: 𐱃𐰆𐰭𐱃𐰢𐱁: 𐰚𐰇𐰕𐰃: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰍𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: . 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰇𐰕𐰀: 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰽𐰺𐰀: 𐰖𐰍𐰕: 𐰘𐰺: 𐰴𐰃𐰞𐰦𐰸𐰑𐰀: 𐰚𐰃𐰤: 𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰾: | 2 üze kagan olurtum. olurtukuma öltecice sakinigma Türk begler budun ögirip sebinip tongtamiş közi yügerü körti. Bödke özüm olunup bunca agir törüg tört bulungdaki [...]dim. Üze kök Tengri as[ra yagiz yir kilindukda ikin ara kisi ogli kılınmış]. | [2] üzerinde kagan oturdum. Oturduğumda ölecek gibi düşünen Türk beyleri, milleti memnun olup sevinip, yere dikilmiş gözü yukarı baktı. Bu zamanda kendim oturup bunca ağır töreyi dört taraftaki ...dım. Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insanoğlu kılınmış. |
| 5 | 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰦𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰲𐰇𐰢: 𐰯𐰀𐰢: 𐰉𐰆𐰢𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰾𐱅𐰢𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭: 𐰴𐰆𐰯: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇: 𐰾𐰇𐰠𐰯𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰴𐰆𐰯: 𐰞𐰢𐰾: 𐰚𐰆𐰯: 𐰉𐰕: 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰾: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰜𐰦𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰕𐰲𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰠𐰇: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰚𐰃𐰼𐰇: | 3 Kişi oglinda üze ecüm apam Bumin Kagan İstemi Kagan olurmiş. Olurupan Türk budunung ilin törüsin tuta birmiş, iti birmiş. Tört bulung kop yagi ermiş. Sü sülepen tört bulungdaki budunug [kop almiş, kop baz kılmış]. Bayligig [yü]kündürmüş, tizlig[ig sökürmiş. İlgerü Kadirkan yiska tegü kirü] | [3] İnsanoğlunun üzerine ecdadım Bumin Kagan, İstemi Kagan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini, töresini tutuvermiş, düzene sokuvermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu sevk ederek dört taraftaki milleti hep almış, hep tâbi kılmış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadirkan Yış'a kadar, batıda |
| 6 | 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰸𐰆𐰦𐰺𐰢𐰾: 𐰚𐰃𐰤: 𐰺𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰆𐰴𐰽𐰕: 𐰜𐰇𐰚: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰨𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰞𐰯: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰣𐰃: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰠𐰏: 𐰨𐰀: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰃𐰠𐰏: 𐱃𐰆𐱃𐰯: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰃𐱅𐰢𐰾: 𐰇𐰕𐰃: 𐰨𐰀: 𐰚𐰼𐰏𐰚: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: | 4 Temir Kamigka tegi kondurmiş. İkin ara idi oksuz Ökük Türk iti anca olurur ermiş. Bilge kagan ermiş, alp kagan ermiş. Buyruki bilge ermiş erinc, alp ermiş erinc. Begleri yime buduni [yime tüz ermiş, Ani] üçün ilig anca tutmiş erinc. Ilig tutup törü[g itmiş. Özi anca kergek bolmiş]. | [4] Demir Kapı'ya kadar kondurmuş. İkisi arasında pek teşkilâtsız Ökük Türk'ü düzene sokarak öylece oturuyormuş. Bilgili kagan imiş, cesur kagan imiş. Buyruku bilgili imiş tabii, cesur imiş tabii. Beyleri de milleti de doğru imiş. Onun için ili öylece tutmuş tabii. İli tutup töreyi düzenlemiş. Kendisi öylece vefat etmiş. |
| 7 | 𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃: 𐰇𐰭𐰼𐰃: 𐰜𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰃: 𐰋𐰇𐰚𐰲𐰃: 𐰲𐰇𐰠𐰏𐰠: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅: 𐰯𐰺: 𐰯𐰆𐰺𐰢: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰇𐰲𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣: 𐰆𐱃𐰕𐱃𐱃𐰺: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰠𐰯𐰤: 𐰽𐰃𐰍𐱃𐰀𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰍𐰞𐰀𐰢𐰾: 𐰦𐰍: 𐰚𐰇𐰠𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐱃𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐱅𐰏: | 5 Yogci sigitci öng re kün togsikdaki Bökli cöl[l]üg il Tabgac Tüpüt Apar Purum Kirkiz Üc Kurikan Otuz Tatar Kitany Tatabi bunca budun kelipen sigtamiş, yoglamiş. Antag külüg kagan er[miş. Anda kisre inisi kagan bolmiş eri]nc. Ogliti kagan bolmiş erinc. Anda [kisre inisi ecisin teg] | [5] Yascı, ağlayıcı, doğuda gün doğusundan Bökli Cöllü halk, Çin, Tibet, Avar, Bizans, Kırgız, Üç Kurikan, Otuz Tatar, Kitay, Tatabi, bunca millet gelip ağlamış, yas tutmuş. Öyle ünlü kagan imiş. Ondan sonra küçük kardeşi kagan olmuş tabii, oğulları kagan olmuş tabii. Ondan sonra küçük kardeşi büyük kardeşi gibi |
| 8 | 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸: 𐰼𐰨: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰭𐰃𐰤: 𐱅𐰏: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸: 𐰼𐰨: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰉𐰆𐰖𐰴𐰸𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰕: 𐰼𐰨: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐱅𐰇𐰕𐰾𐰕: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰋𐰠𐰏𐰃𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰠𐰏: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰺𐰢𐰴𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰤𐰠𐰃: 𐰲𐰃𐰠𐰃: 𐰚𐰃𐰭𐰾𐰇𐰼𐱅𐰜𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰋𐰏𐰠𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰞𐰃𐰍: | 6 kılınmaduk erinc, ogli kangin teg kılınmaduk erinc. Biligsiz kagan olurmiş erinc, yablak kagan olurmiş erinc. Begleri buduni tüzsüz üçün Tabgac budun tebligin kürligin [üçün armakcis]in üçün inili [ecili kingsürtükin üçün begli budunlug]" | [6] kılınmamış olacak, oğlu babası gibi kılınmamış olacak. Bilgisiz kagan oturmuştur, kötü kagan oturmuştur. Buyruku da bilgisizmiş tabii, kötü imiş tabii. Beyleri, milleti âhenksiz olduğu için, aldatıcı olduğu için, Çin milleti hilekâr ve sahtekâr olduğu için, küçük kardeş ve büyük kardeşi birbirine düşürdüğü için, bey ve milleti |
| 9 | 𐰖𐰆𐰭𐱁𐰆𐰺𐱃𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰃𐰠𐰠𐰓𐰜: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰆: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰑𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰣: 𐰘𐰃𐱅𐰼𐰇: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰋𐰏𐰠𐰚: 𐰆𐰺𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰴𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰾𐰃𐰠𐰚: 𐰶𐰃𐰕: 𐰆𐰍𐰞𐰤: 𐰚𐰇𐰭: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰀𐱃𐰃𐰤: 𐰃𐱃𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰀𐱃𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰯𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰠𐰏: 𐰘𐰃𐰞: | 7 yongşurtukın üçün Türk budun illedük ilin ıçğınu ıdmış kağanladuk kağanın yitürü ıdmış. Tabğaç budunka beglik un oğlın kul kıltı, işilik kız oğlın kürig kıldı. Türk begler Türk atın ıtı. Tab[ğaçğı] begler Tabğaç atfın tutupan Tabğaç kağanka körmiş. Elig yıl] | [7] karşılıklı çekiştirttiği için, Türk milleti il yaptığı ilini elden çıkarmış, kağan yaptığı kağanını kaybedi vermiş. Çin milletine beylik erkek evlâdını kul kıldı, hanımlık kız evlâdını cariye kıldı. Türk beyler Türk adını bıraktı. Çinli beyler Çin adını tutarak, Çin kağanına itaat etmiş. Elli yıl |
| 10 | 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰜𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰀: 𐰋𐰇𐰚𐰠𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰴𐰺𐰀: 𐰴𐰢𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰨𐰀: 𐱅𐰃𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰠𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰢: 𐰢𐱃𐰃: 𐰴𐰣𐰃: 𐰚𐰢𐰚𐰀: 𐰃𐰠𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆𐰺𐰢𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: | 8 isig küçüg birmiş. İlgerü kün togsik[k]a Bökli kaganka tegi süleyü birmiş. Kurigaru Temir Kapıgka süleyü birmiş. Tabgac kaganka ilin törüsin ali birmiş. Türk kara kamag budun anca timiş: illig [ertim, ilim amti kani, kimke ilig kazganur men tir ermiş]. | [8] iş gücü vermiş. Doğuda gün doğusunda Bökli kagana kadar ordu sevk edivermiş. Batda Demir Kapı'ya ordu sevk edivermiş. Çin kaganına ilini, töresini ali vermiş. Türk halk kitlesi şöyle demiş: İlli millet idim, ilim şimdi hani, kime ili kazanıyorum der imiş. |
| 11 | 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰴𐰣𐰃: 𐰤𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼𐰢𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐱅𐰃𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰯: 𐰃𐱅𐰤𐰇: 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰣𐰆: 𐰆𐰢𐰑𐰸: 𐰖𐰣: 𐰃𐰲𐰚𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜𐰏𐰼𐰇: 𐰽𐰴𐰣𐰢𐱃𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰘𐰃𐰤: 𐰆𐰺𐰍𐰽𐰺𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰴𐰑𐰆: 𐰉𐰺𐰃𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰇𐰕𐰀: | 9 Kaganlig budun ertim, kaganim kani. Ne kaganka isig küçüg birür men tir ermiş. Anca tip Tabgac kaganka yagi bolmiş. Yagi bolup itinü yaratunu umaduk yana içikmiş. Bunca isig küçüg birtükgerü sakinmati Türk budunug ölür[eyin, urugsir]atayin tir ermiş. Yokadu barir ermiş. Üze | [9] Kaganlı millet idim, kaganım hani, ne kagana işi, gücü veriyorum, der imiş. Öyle diyip Çin kaganına düşman olmuş. Düşman olup, kendisini tanzim ve tertip edemediğinden, yine tâbi olmuş. Bunca işi gücü vermediğini düşünmeden, Türk milletini öldüreyim, kökünü kurutayım der imiş. Yok olmaya gidiyormuş. Yukarıda |
| 12 | 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰾𐰃: 𐱅𐰇𐰺𐰜: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰃𐰼𐰃: 𐰽𐰆𐰉𐰃: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰆𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰇𐰏𐰢: 𐰃𐰠𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰇𐰯𐰾𐰃𐰦𐰀: 𐱃𐰆𐱃𐰯: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰼𐰤: 𐱃𐱁𐰚𐰢𐰾: 𐱃𐱁𐰺𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰚𐰇: 𐰾𐰓𐰯: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰴𐰃: 𐱃𐰍𐰶𐰢𐰾: 𐱃𐰍𐰑𐰴𐰃: | 10 Türk Tengrisi iduk yiri subi anca itmis erinc. Türk budun yok bolmazun tiyin budun bolcun tiyin kangim İltiriş kaganig ögüm İlbilge Katunug TENGRİ töpüsinde tutup yügerü kötürti erinc. Kangim kagan yiti yigirmi erin [taşikmiş Taşra yoriyur tiyin kü esidip balikdaki tagikmiş, tagdaki] | [10] Türk Tanrısı, mukaddes yeri, suyu öyle tanzim etmiştir. Türk milleti yok olmasın diye, millet olsun diye, babam İltiris kaganı, annem İlbilge Hatunu göğğün tepesinde tutup yukarı kaldırmıştır. Babam kagan on yedi erle dışarı çıkmış. Dışarı yürüyor diye ses işitip şehirdeki dağa çıkmış, dagğdaki |
| 13 | 𐰃𐰤𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰘𐱅𐰢𐰾: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰜𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜: 𐰇𐰲𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰇𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃𐰾𐰃: 𐰸𐰆𐰪: 𐱅𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰯: 𐱅𐰃𐰼𐰢𐱁: 𐰴𐰆𐰉𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐰴𐰢𐰍𐰃: 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰕: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰕: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰯: 𐰠𐰾𐰼𐰢𐰾: 𐰚𐰍𐰣𐰽𐰺𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰚𐰇𐰭𐰓𐰢𐰾: 𐰸𐰆𐰞𐰑𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰇𐰤: 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰢𐰾: | 11 inmiş. Tirilip yitmiş er bolmiş. TENGRİ küç birtük üçün kangim kagan süsi böri teg ermiş, yagisi kony teg ermiş. İlgerü kurigaru sülep tirmiş, kubratmiş. Kamagi yiti yüz er bolmiş. Yiti yüz er bolup [ilsiremis kagansiramiş budunug küng ed mis kuladmiş budu]nug TÜ[RK tö]rüsin [içginmiş] | [11] inmiş. Toplanıp yetmiş er olmuş. Tanrı kuvvet verdiği için, babam kaganın askeri kurt gibi imiş, düşmanı koyun gibi imiş. Doğuya batıya asker sevk edip toplamış, yığmış. Hepsi yedi yüz er olmuş. Yedi yüz er olup ilsizleşmiş, kagansızlasmış milleti, cariye olmuş, kul olmuş milleti, Türk töresine bırakmış |
| 14 | 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰲𐰇𐰢: 𐰯𐰀𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰨𐰀: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰠𐰃𐰾: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰍: 𐱁𐰑𐰍: 𐰦𐰀: 𐰋𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰉𐰕: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰸𐰆𐰕𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰆𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣: 𐰆𐱃𐰕𐱃𐱃𐰺: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰸𐰆𐰯: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰨𐰀... 𐰶𐰃𐰺𐰴: 𐰺𐱃𐰸𐰃: | 12 budunug ecüm apam törüsince yaratmış bosgurmiş. Tölis Tarduş budunug anda itmiş. Yabgug sadig anda birmiş. Biriye Tabgac budun yagi ermiş. Yiriya Baz Kagan, Tokuz Oguz budun yagi ermiş. Ki[rkiz Kurikan Otuz Tatar Kitany Tatabi kop yagi ermiş. Ka]ngim [kagan bunca ... kırk artuki] | [12] milleti, ecdadımın töresince yaratmış, yetiştirmiş. Tölis, Tarduş milletini orda tanzim etmiş. Yabguyu, sadi orda vermiş. Güneyde Çin milleti düşman imiş. Kuzeyde Baz Kagan, Dokuz Oğuz kavmi düşman imiş. Kırgız, Kurikan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabi hep düşman imiş. Babam kagan bunca ... kırk |
| 15 | 𐰘𐱅𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰢𐰾: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰢: 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏: 𐰠𐰾𐰼𐱅𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍: 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃𐰍: 𐰉𐰕: 𐰚𐰃𐰠𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰨𐰀: 𐰃𐰠𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: | 13 yiti yolu sülemiş, yigirmi süngüs süngüsmiş. TENGRİ yarlıkaduk üçün illigig ilsiretmiş, kaganligig kagansiratmiş yagig bazi kılmış, tizligig sökürmiş, başligig yükündürmiş. Kangim kagan [anca ilig törüg kazganip uca barmış]. Kangim [kaganka] baş[lay]u Baz Kaganig balbal [tikmiş. Kangim] | [13] yedi defa ordu sevk etmiş, yirmi savaş yapmış. Tanrı için illiyi ilsizletmiş, kaganlıyı kagansızlatmış, düşmanı tâbi kılmış, dizliye diz çöktürmüş, başlıya baş eğdirmiş. Babam kagan öylece ili, töreyi kazanıp, uçup gitmiş. Babam kagan için ilkin Baz Kaganı balbal olarak dikmiş. Babam |
| 16 | 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰑𐰸𐰑𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐰾𐰚𐰃𐰕: 𐰖𐱁𐰑𐰀: 𐰴𐰞𐱃𐰢: 𐰆𐰞: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰓𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰘𐰃𐰲𐰀: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐰃𐰏𐱅𐰃: 𐰲𐰃𐰍𐰪𐰍: 𐰉𐰖: 𐰶𐰡𐰃: 𐰕𐰃𐰍: 𐰜𐰇𐱁: 𐰶𐰡𐰃: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰑𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰚𐰼..... 𐰃𐰘..... 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰢: | 14 kağan uçdukda özüm sekiz yaşda kaltım. Ol törüde üze eçim kağan olurtı. Olurupan Türk budunuğ yiçe itdi, yiçe igit[t]i. Çığanyığ bay kıldı, azığ öküş kıldı. Eçim kağan olurtuk[d]a özüm tigin erk[ ... ]iy[... ] terigri [yarlıkaduk üçün] | [14] kağan uçtuğunda kendim sekiz yaşında kaldım. O töre üzerine amcam kağan oturdu. Oturarak Türk milletini tekrar tanzim etti, tekrar besledi. Fakiri zengin kıldı, azı çok kıldı. Amcam kağan oturduğunda kendim prens ... Tanrı buyurduğu için |
| 17 | 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰴𐰀: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰕𐰀: 𐱁𐰑: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰖𐱁𐰞: 𐰇𐰏𐰕: 𐱁𐰦𐰆𐰭: 𐰖𐰕𐰃𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐱁𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰢𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐱁𐰆𐱃𐰕: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰇𐰲𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏: 𐰃𐰠𐰾𐰼𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍: 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: | 15 tört yigirmi yaşımka Tarduş budun üze şad olur-tum. Eçim kağan birle ilgerü Yaşıl ögüz Şanturig ya-zıka tegi süledimiz. Kurığaru Temir Kapığka tegi sü-ledimiz. Kögmen aşa Kırkız yiririge tegi s[üledimiz. Kamağı biş] otuz süfledimiz. üç yigirmi sürigüşdü-müz. İlligig ilsiretdimiz. kağanlığığ kağansıratdımız, Tizligig] | [15] on dört yaşımda Tarduş milleti üzerine şad oturdum. Amcam kağan ile doğuda Yeşil Nehire, Şantung ovasına kadar ordu sevk ettik. Batıda Demir Kapıya kadar ordu sevk ettik. Kögmeni aşarak Kırgız ülkesine kadar ordu sevk ettik. Yekun olarak yirmi beş defa ordu sevk ettik, on üç defa savaştık. İlliyi ilsizleştirdik, kağanlıyı kağansızlaştırdık. Dizliye |
| 18 | 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰜𐰇𐰦𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰢: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰇𐰚𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰋𐰃𐰕𐰭𐰀: 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰸𐰃𐰤: 𐰖𐰕𐰃𐰦𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰢𐰏𐰚: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰲𐰇𐰢𐰕: 𐰯𐰀𐰢𐰕: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰆𐰉: 𐰃𐰓𐰾𐰕: 𐰴𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰺𐱃𐰯: ..... 𐰉𐰺𐰽: 𐰋𐰏: | 16 sökürtümüz, başlığığ yükündürtümüz. Türgiş kağan Türk[üm] budunum erti. Bilmedükin üçün bizirige yarigıldukın yazındukın üçün kağanı ölti, buyrukı begleri yime ölti. On Ok budun emgek körti. Eçfümiz apamız tutmış yir sub idi]siz kalmazun [tiyin Az budunuğ itip yaratıp ... Bars Beg] | [16] diz çöktürdük, başlıya baş eğdirdik. Türgiş kağanı Türküm, milletim idi. Bilmediği için, bize karşı yanlış hareket ettiği, ihanet ettiği için kağanı öldü, buyruku, beyleri de öldü. On Ok kavmi eziyet gördü. Ecdadımızın tutmuş olduğu yer, su sahipsiz kalmasın diye Az milletini tanzim ve tertip edip ... Bars bey |
| 19 | 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰍: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰋𐰃𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰃𐰭𐰠𐰢: 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰆𐰍: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰇𐰕𐰃: 𐰖𐰕𐰦𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰭: 𐰸𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰆𐰉: 𐰃𐰓𐰾𐰕: 𐰴𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰕: 𐰴𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰯: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰺𐱃𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: ..... 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰖𐰣𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐱁𐰍: 𐱁𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰸𐰆𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: | 17 erti. kağan atığ bunda biz birtimiz. Sirigilim kunçuyuğ birtimiz. Özi yazındı, kağanı ölti, budunı kürig kul boldı. Kögmen yir sub idisiz kalmazun tiyin Az Kırkız budunuğ i[tip] yaratıp keltimiz. Sürigüşdümüz. [ ... ilin yana birtimiz. İlgerü] Kadır-kan y[ışığ aşa] b[udunu]ğ ança [kondurtumuz, ança itdimiz. Kurığaru] | [17] idi. Kağan adını burda biz verdik Kız kardeşim prensesi verdik. Kendisi ihanet etti, kağanı öldü, milleti cariye, kul oldu. Kögmenin yeri, suyu sahipsiz kalmasın diye Az, Kırgız milletini tanzim ve tertip edip geldik. Savaştık ... ilini geri verdik. Doğuda Kadırkan ormanını aşarak milleti öyle kondurduk, öyle düzene soktuk. Batıda |
| 20 | 𐰚𐰭𐰇: 𐱃𐰺𐰉𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰸𐰆𐰦𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰸𐰆𐰞: 𐰸𐰆𐰞𐰞𐰍: 𐰚𐰇𐰭: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰍: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰭𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰢𐰾: 𐰠𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰾𐰓: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰉𐰽𐰢𐰽𐰺: 𐰽𐰺𐰀: 𐰘𐰃𐰼: 𐱅𐰠𐰤𐰢𐰾𐰼: | 18 Kerigü Tarbanka tegi Türk budunuğ ança kondurtumuz, ança itdimiz. Ol ödke kul kulluğ kürig küriglüg bolmış erti. İnişi eçisin bilmez erti, oğlı karigın bilmez erti. Ança kazğanmış ança itmiş ilimfiz törümüz erti. Türk Oğuz begleri bud]un eşid: Üzeterigri basma[sar asra] yir telinmeser | [18] Kengü Tarbana kadar Türk milletini öyle kondurduk, öyle düzene soktuk. O zamanda kul kullu, cariye cariyeli olmuştu. Küçük kardeş büyük kardeşini bilmezdi, oğlu babasını bilmezdi. Öyle kazanılmış, öyle düzene sokulmuş ilimiz, töremiz vardı. Türk, Oğuz beyleri, milleti işit: Üstte gök basmasa, altta yer delinmese, |
| 21 | 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰠𐰭𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰭𐰤: 𐰚𐰢: 𐰺𐱃𐱃𐰃: 𐰆𐰑𐰀𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰤: 𐰇𐰚𐰇𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰇𐰭𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰏𐰓𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰓𐰏𐰇: 𐰠𐰭𐰀: 𐰚𐰦𐰇: 𐰖𐰭𐰡𐰍: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰚𐰃𐰏𐰇𐰼𐱅𐰏: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰴𐰦𐰣: 𐰚𐰠𐰯: 𐰖𐰪𐰀: 𐰠𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰠𐰏: 𐰴𐰦𐰣: 𐰚𐰠𐰯𐰤: 𐰾𐰇𐰼𐰀: 𐰠𐱅𐰓𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰖𐰃𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰸𐰆𐰴𐰃𐰍𐰺𐰆: | 19 Türk budun ilingin törürigün kim artatı udaçı [ert]i? Türk budun ertin, ökün! Küregürigün üçün igidmiş kağanıriğa ermiş [barmış edgü] ilirige kentü yarigıldığ, yablak kigürtüg. Yaraklığ kandın kelip yariya iltdi? Sürigüglüg kandın [kelipen] süre [iltdi? Iduk Ötüken yı]ş budun bardığ. İlgerü [barığma] bardığ. Kurığaru | [19] Türk milleti, ilini, töreni kim bozabilecekti? Türk milleti, vazgeç, pişman ol! Disiplinsizliğinden dolayı, beslemiş olan kağanına, hür ve müstakil iyi iline karşı kendin hata ettin, kötü hâle soktun. Silâhlı nereden gelip dağıtarak gönderdi? Mızraklı nereden gelerek sürüp gönderdi? Mukaddes Ötüken ormanının milleti, gittin! Doğuya giden, gittin! Batıya, |
| 22 | 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰉𐰺𐰑𐰸: 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰀: 𐰓𐰏𐰇𐰏: 𐰆𐰞: 𐰼𐰨: 𐰴𐰣𐰍: 𐰇𐰏𐰕𐰲𐰀: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰜𐰇𐰭: 𐱃𐰍𐰲𐰀: 𐰖𐱃𐰑𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰚: 𐰆𐰺𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰭𐰤: 𐰸𐰆𐰞: 𐰶𐰃𐰡𐰍: 𐰾𐰠𐰚: 𐰴𐰃𐰕: 𐰆𐰍𐰞𐰭𐰤: 𐰚𐰇𐰭: 𐰶𐰃𐰡𐰍: 𐰆𐰞: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰜𐰇𐰏𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰖𐰉𐰞𐰴𐰃𐰭𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰍: | 20 barığma bardığ. Barduk yirde edgüg ol erinç: [Kanı]rig ögüzçe yügürti. Siiriğüküg tağça yatdı. Beglik un oğlırigın kul kıldığ. [İşilik kız oğlurigın] küriğ kıldığ. Ol bilmedükügiin üçün yablakıriğın üçün eçim kağan uça bardı. Başlayu Kırkız kağan[ığ balbal tikdim], Türk budun atı küsi yok bolmazun tiyin karigım kağanığ | [20] giden, gittin! Gittiğin yerde hayrın şu olmalı: Kanın nehir gibi koştu. Kemiğin dağ gibi yattı. Beylik erkek evlâdını kul kıldın. Hanımlık kız evlâdını cariye kıldın. O bilmemenden dolayı, kötülüğün yüzünden amcam kağan uçup gitti. Önce Kırgız kağanını balbal olarak diktim. Türk milletinin adı sanı yok olmasın diye, babam kağanı, |
| 23 | 𐰇𐰏𐰢: 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍: 𐰚𐰇𐱅𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰃𐰠: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰇𐰕𐰢𐰤: 𐰆𐰞: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰑𐰃: 𐰼𐰨: 𐰤𐰭: 𐰘𐰃𐰞𐰾𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰲𐰼𐰀: 𐱁𐰽𐰕: 𐱃𐱁𐰺𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰽𐰕: 𐰖𐰉𐰕: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰚𐰃: 𐱁𐰑: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰕𐰠𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰭𐰢𐰕: | 21 ögüm katunuğ kötürügme terigri il birig[me tejngri Türk budun atı küsi yok bolmazun tiyin özümün ol terigri kağan olurt[dı erinç. Nerig] yılsığ budunda üze olurmadım. İçre aşsız taşra tonsuz yabız yablak budunda [üze olurtum], [İnim Kül Ti]gin iki şad inim Kül Tigin [birle] sözleşdimiz. [Karigımız] | [21] annem hatunu yükselten Tanrı, il veren Tanrı, Türk milletinin adı sanı yok olmasın diye, kendimi o Tanrı kağan oturttu tabiî. Varlıklı, zengin millet üzerine oturmadım. İçte aşsız, dışta elbisesiz; düşkün, perişan millet üzerine oturdum. Küçük kardeşim Kül Tigin, iki şad, küçük kardeşim Kül Tigin ile konuştuk. Babamızın, |
| 24 | 𐰲𐰢𐰕: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰢𐰑𐰢: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰚𐰃: 𐱁𐰑: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰇𐰠𐰇: 𐰘𐰃𐱅𐰇: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰢: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐱃: 𐰽𐰆𐰉: 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰑𐰢: 𐰢𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰉𐰺𐰢𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰇: 𐰘𐰃𐱅𐰇: 𐰖𐰑𐰍𐰣: 𐰖𐰞𐰭𐰣: 𐰖𐰣𐰀: | 22 eçimiz kazğanmış budun atı küsi yok bo[lmaz]un tiyin, Türk budun üçün tün udımadım. Küntüz olurmadım. İnim [Kül Tigin birle iki şad] birle ölü yitü kazğandım. Ança kazğanıp biriki budunuğ ot sub kılmadım. Men [özüm kağan olurtukuma] yir sayu barmış bu[dun yadağın yalırigın?] ölü yitü [yana] | [22] amcamızın kazanmış olduğu milletin adı sanı yok olmasın diye Türk milleti için gece uyuyamadım, gündüz oturmadım. Küçük kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile öle yite kazandım. Öyle kazanıp bütün milleti ateş, su kılmadım. Ben kendim kağan oturduğumdan her yere gitmiş olan millet yaya olarak, çıplak olarak, öle yite geri |
| 25 | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱃𐰯𐰀: 𐰚𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰸𐰆𐱃𐰢: 𐰇𐰠𐰇𐰏𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰃𐰏𐱅𐰢: 𐰖𐰞𐰭: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱃𐰆𐰣𐰞𐰍: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰖: 𐰴𐰃𐰡𐰢: | 23 kelti. Budunuğ igideyin tiyin yırığaru Oğuz budun tapa ilgerü Kıtariy Tatabı [bu]dun tapa birigerü Tabğaç tapa iki yigir[mi süledim ... ] sürîğüşdüm. Anda kisre terigri yarlıkaduk üçün kutum ülügüm bar üçün ölteçi budunuğ [tirgür]ü igit[t]im. Yalırig budunuğ tonluğ kıldım. Çığariy bud[unuğ] bay kı[ldım]. | [23] geldi. Milleti besleyeyim diye kuzeyde Oğuz kavmine doğru; doğuda Kıtay Tatabı kavmine doğru; güneyde Çine doğru on iki defa ordu sevk ettim ... savaştım. Ondan sonra Tanrı buyurduğu için, devletim, kısmetim var olduğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti elbiseli kıldım. Fakir milleti zengin kıldım. |
| 26 | 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐰚𐱁: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰃𐰍𐰺: 𐰠𐰠𐰏𐰓𐰀: 𐰃𐰍𐰺: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀: 𐰘𐰃𐰏: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰯: 𐰉𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰖𐰍𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰸𐰆𐰯: 𐰢𐰭𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐱃𐰭𐰆𐱃: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱃𐰭𐰆𐱃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰾𐰚𐰕: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰞𐱃𐰃: 𐰲𐰆𐰉: 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴: | 24 Az budunuğ öküş kildim. Iğar illigde ı[ğar] kağanlığda yig kıldım. Tört bulurigdakı budunuğ kop baz kıldım, yağışız kıldım. Kop mariga körti. Yiti yigirmi yaşıma Tarîgut tapa süledim. Tarigut budunuğ bozdum. Oğlın yo[tuz]ın yılkısın barımın anda altım. Sekiz yegirmi yaşıma Altı Ç[ub Soğdak] | [24] Az milleti çok kıldım. Değerli illiden, değerli kağanlıdan daha iyi kıldım. Dört taraftaki milleti hep tâbi kıldım, düşmansız kıldım. Hep bana itaat etti. On yedi yaşımda Tanguta doğru ordu sevk ettim. Tangut milletini bozdum. Oğlunu, karısını, at sürüsünü, servetini orda aldım. On sekiz yaşımda Altı Çub Soğdaka |
| 27 | 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰆𐰭: 𐱃𐰆𐱃𐰸: 𐰋𐰾: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰉𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰆𐰞: 𐰾𐰇𐰏: 𐰦𐰀: 𐰖𐰆𐰸: 𐰴𐰃𐱁𐰑𐰢: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰉𐰽𐰢𐰞: 𐰃𐰑𐰸𐱃: 𐰆𐰍𐱁𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰼𐰃: 𐰺𐰴𐱁: 𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰚.. ..𐱅: 𐰨𐰏𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰞𐰭𐰤: 𐰋𐰼𐰇: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰚𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲: | 25 tapa süledim. Budunuğ anda bozdum. Tab[ğaç 0]ng tutuk biş tümen sü kelti. Iduk Başda sürigüş-düm. 01 süg anda yok kıldım.1 Yigirmi yaşıma Basmıl Iduk [Ku]t oğuşum budun erti, arkış ıdmaz tiyin süledim. K[ ... ]m içgertim, kalıriğfın] ebirü kelürtüm. İki otuz yaşıma Tabğaç | [25] doğru ordu sevk ettim. Milleti orda bozdum.Çinli Ong vali, elli bin asker geldi. Iduk Başta savaştım. O orduyu orda yok ettim. Yirmi yaşımda, Basmıl Iduk Kut soyumdan olan kavim idi, kervan göndermiyor diye ordu sevk ettim. K ... m tâbi kıldım, malını çevirip getirdim. Yirmi iki yaşımda Çine |
| 28 | 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰘𐰓𐰢: 𐰲𐰲𐰀: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰾𐰚𐰕: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰞𐱃𐰃: 𐰆𐱃𐰜: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰲𐰃𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰢: 𐰚𐰲𐰀: 𐰲𐰃𐰚: 𐱃𐰃𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰇𐰼𐰯𐰤𐱅𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰞𐱃𐰢: ...𐰠𐰏𐰼𐱅𐰢: 𐰘𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰭𐰏: 𐰉𐱃𐰢𐰃: | 26 tapa süledim. Çaça serigün sekiz tümen [sü] birle sürigüşdüm. Süsin anda ölürtüm. Altı otuz yaşıma Çik budun Kırkız birle yağı boltı. Kem keçe Çik tapa süledim. Örpente süriğüşdüm. Süsin sançdım. Az u[dunuğ altı]m. [ ... iç]gertim. Yiti o[tuz yaşım]a Kırkız tapa süledim. Sürigüg batımı | [26] doğru ordu sevk ettim. Çaça general, seksen bin asker ile savaştım. Askerini orda öldürdüm. Yirmi altı yaşımda Çik kavmi Kırgız ile beraber düşman oldu. Kemi geçerek Çike doğru ordu sevk ettim. Örpende savaştım. Askerini mızrakladım. Az milletini aldım ... tâbi kıldım. Yirmi yedi yaşımda Kırgıza doğru ordu sevk ettim. Mızrak batımı |
| 29 | 𐰴𐰺𐰍: 𐰾𐰇𐰚𐰯𐰤: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰘𐰃𐱁𐰍: 𐱃𐰆𐰍𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰯: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰑𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰽𐰆𐰭𐰀: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰆𐰞: 𐰘𐰞𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐱃𐰯𐰀: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰍: 𐱁𐰀: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰑𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰆𐱃𐰲𐰀: 𐰉𐰆𐰺𐰲𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | [b]27 karığ söküpen Kögmen yışığ toğa yo[rıp] Kırkız budunuğ uda basdım. Kağanın birle Soriğa yışda sürigüşdüm. Kağanın ölürtüm, ilin anda altım. Ol yılka Türgiş tapa Altun yışığ aşa [İr]tiş ögüzüg keçe yorı[dım. Türgiş budunuğ uda] basdım. Türgiş kağan süsi otça borça kelti. | [27] karı söküp, Kögmen ormanını aşarak yürüyüp Kırgız kavmini uykuda bastım. Kağanı ile Songa ormanında savaştım. Kağanını öldürdüm, ilini orda aldım. O yılda Türgişe doğru Altın ormanını aşarak İrtiş nehrini geçip yürüdüm. Türgiş kavmini uykuda bastım. Türgiş kağanının ordusu ateş gibi, fırtına gibi geldi. |
| 30 | 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤: 𐱁𐰑𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰋𐰾: 𐰉𐰞𐰶: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰞𐱃𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: ... 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰾: 𐰉𐰞𐰶: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃𐰤𐰀: 𐰚𐰃𐱁𐰃𐱅𐰃𐰤: ...𐰜: 𐰖𐰆𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀: 𐰢𐰀𐰭𐰀: 𐰆𐰴𐰍𐰞𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰋𐰾: 𐰉𐰞𐰶: 𐰣𐰃: 𐰇𐰲𐰤: 𐰆𐰕𐰑𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: | 28 Bolçuda sürigüşdümüz. Kağanın yabğu[sı]n şadın anda ölürtüm. İlin anda altım. Otuz yaşıma Biş Balık tapa süledim. Altı yolı sürigüşdüm. [ ... sü]sin kop ö[lü]rtüm Anda içreki ne kişi tin[... ]i yok [bolda]çı er[ti ... ]a okığalı kelti. Biş Balık anı üçün ozdı. Otuz artukı | [28] Bolçuda savaştık. Kağanını, yabgusunu, şadını orda öldürdüm. İlini orda aldım. Otuz yaşımda Beş Balıka doğru ordu sevk ettim. Altı defa savaştım ... askerini hep öldürdüm. Onun içindeki ne kadar insan ... yok olacaktı ... çağırmak için geldi. Beş Balık onun için kurtuldu. Otuz |
| 31 | 𐰋𐰃𐰼: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰍𐰽𐰕: 𐰼𐰇𐰼: 𐰉𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰚𐰠𐰃: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱃𐰢𐰍: 𐰃𐰑𐰸: 𐰉𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: ...𐰑𐰢: 𐰉𐰽𐰢𐰞: 𐰴𐰺𐰀: ...𐰓𐰇𐰓... 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰨𐱃𐰢: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰢𐰤𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰘𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰴𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰓𐰃𐰭𐰀: ... | 29 bir yaşıma Karluk budun bungsuz [er]ür barur erkli yağı boldı. Tamağ Iduk Başda sürigüşdümiz. Karluk budunuğ ölürtüm, anda altımf ... Bas]mıl kara [ ... bud ... ] Karluk budun tir[ilip kelti ... ]m ö[lürtüm].T[okuz Oğu]z mening budunum erti. Terigri yir bulğakın üçün ödirig[e] | [29] bir yaşımda Karluk milleti sıkıntısız, hür ve serbest iken, düşman oldu. Tamag Iduk Başta savaştım. Karluk milletini öldürdüm, orda aldım ... Basmıl kara ... Karluk milleti toplanıp geldi ... m, öldürdüm. Dokuz Oğuz benim milletim idi. Gök, yer bulandığı için, ödüne |
| 32 | 𐰚𐰇𐰤𐰃: 𐱅𐰏𐰓𐰜: 𐰇𐰲𐰤: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰭: 𐰃𐰚𐰠𐰃: 𐱃𐰆𐰍𐰆: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰀: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰘𐰇𐰕𐱅𐰃: 𐰚𐰲𐰯: 𐰾𐰇𐰾𐰃: .... 𐰚𐰃𐰦𐰃: 𐰦𐰺𐰍𐰆𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰞𐱃𐰢: 𐰇𐰲𐰨: 𐰲𐰆𐱁: 𐰉𐱁𐰃𐰦𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰑𐰴: 𐰴𐰢𐱁𐱃𐰃: 𐰖𐰉𐰞𐰴: | 30 küni tegdük üçün yağı boldı. Bir yılka tört yolı sürigüşdüm. Ang ilki Toğu Balıkda sürigüşdüm. Toğla ögüzüg yüzüti keçip süsi [ ]. İkinti Andırğuda sürigüşdüm. Süsin sançdım. [ ... Üçünç Çuş başında sü]rigüşdüm. Türk budun adak kamşat[t]ı, yablak | [30] kıskançlık değdiği için düşman oldu. Bir yılda dört defa savaştım: En önce Togu Balıkta savaştım. Togla nehrini yüzdürerek geçip ordusu ... İkinci olarak Andırguda savaştım. Askerini mızrakladım ... Üçüncü olarak Çuş başında savaştım. Türk milleti ayak titretti, perişan |
| 33 | 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰲𐰃: 𐰼𐰓𐰃: 𐰆𐰕𐰀: 𐰖: 𐰪𐰀: 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰍𐱃𐰢: 𐰇𐰚𐱁: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰦𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐱅𐰃: 𐰦𐰀: 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀: 𐰘𐰃𐰞𐰯𐰍𐰆𐱃𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰆𐰍𐱁𐰍: 𐱃𐰆𐰭𐰀: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰖𐰆𐰍𐰃𐰦𐰀: 𐰏𐰼𐰀: 𐱃𐰆𐰴𐰃𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰨: 𐰕𐰏𐰦𐰃: 𐰴𐰑𐰕𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰖𐰉𐰺𐰃𐱃𐰑𐰢: ...𐰉𐰺𐰢.. ... 𐰴𐰃𐰺𐰴: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰢𐰍𐰃: 𐰴𐰆𐰺𐰍𐰣: 𐰶𐰃𐱁𐰞𐰑𐰸𐰑𐰀: 𐰖𐰆𐱃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰖𐰕𐰭𐰀: | 31 boldaçı erti. Oza yariya keligme süsin ağıt[t]ım. Öküş ölteçi anda tirilti. Anda Toriğra yılpağutı bir oğuşuğ Toriga Tigin yoğ[ında] eğire tokıdım. Törtünç Ezginti Kadızda sürigüşdüm. Süsin anda sançdım, yabrıtdım [ ... ] yarbıt[ ... yaşı]ma Amğı korğan kışladıkda yut boldı. Yazıriga | [31] olacaktı. İlerleyip yayarak gelen ordusunu püskürttüm. Çok ölecek orda dirildi. Orda Tongra yiğiti bir boyu Tonga Tigin mateminde çevirip vurdum. Dördüncü olarak Ezginti Kadızda savaştım. Askerini orda mızrakladım, yıprattım ...yıprat ... Otuz iki yaşımda Amgı kalesinde kışladıkta kıtlık oldu. İlk baharında |
| 34 | 𐰆𐰍𐰕: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰃𐰠𐰚𐰃: 𐰾𐰇: 𐱃𐱁𐰶𐰢𐱁: 𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰃𐰤: 𐰾𐰇: 𐰋𐰓𐰀: 𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰲: 𐰆𐰍𐰕: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰉𐰽𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰖𐰑𐰍: 𐰖𐰉𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰃𐰯: 𐰞𐰍𐰞𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰏: 𐰉𐰺𐰴𐰍: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐰞𐰃: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰏𐰠𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰕: 𐰕: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰖𐰉𐰕: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰆𐰍𐰆𐰕: ...𐱃: 𐰖𐰍𐰃: ..... 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰚𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜: 𐰇𐰲𐰤: 𐰦𐰀: 𐰽𐰨𐰑𐰢: | 32 Oğuz tapa süledim. İlki sü taşıkmış erti, ikin sü ebde erti. Üç Oğuz süsi basa kelti. Yadağ yabız boldı tip alğalı kelti. [Sırîg]ar süsi ebig barkığ yulığalı bardı, sırigar süsi süriğüşgeli kelti. Biz az ertimiz, yabız ertimiz. Oğ[uz ... ]t yağ[ı ... terigri] küç birtük üçün anda sançdım, | [32] Oğuza doğru ordu sevk ettim. İlk ordu dışarı çıkmıştı, ikinci ordu merkezde idi. Üç Oğuz ordusu basıp geldi. Yaya, kötü oldu diyip yenmek için geldi. Bir kısım ordusu evi barkı yağma etmek için gitti, bir kısım ordusu savaşmak için geldi. Biz az idik, kötü durumda idik. Oğuz ... düşman ... Tanrı kuvvet verdiği için orda mızrakladım, |
| 35 | 𐰖𐰪𐰑𐰢: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰢𐰤: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐱁: 𐰼𐰨: 𐰢𐰤: 𐰃𐰤𐰠𐰏𐰇: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰨𐰀: 𐰽𐰴𐰣𐰭: 𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰭: ... 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: ..𐰑.. ... 𐰃𐰑𐰢𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: | 33 yariydim. Terigri] yarlıkaduk üçün men kazğan-duk üçün Türk budun kazğ[anmış eri]nç. Men iniligü bunça başlayu kazğanm[asa]r Türk budun ölteçi erti, yok [bolda]çı erti. [Türk] begler [budun anç]a sakınırîg, ança bilirfg. Oğuz bu[dun ... ]d ıdmayın tiyin süle[dim]. | [33] dağıttım. Tanrı bahşettiği için, ben kazandığım için Türk milleti kazanmıştır. Ben küçük kardeşimle beraber böyle başa geçip kazanmasam Türk milleti ölecekti, yok olacaktı. Türk beyleri, milleti, böyle düşünün, böyle bilin! Oğuz kavmi ... göndermeden, diye ordu sevk ettim. |
| 36 | 𐰋𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰸𐰕: 𐱃𐱃𐰺: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰃𐰠𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰍𐰆𐰑𐰀: 𐰚𐰃: 𐰆𐰞𐰍: 𐰾𐰇𐰭𐱁: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰃𐰠𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: ... 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰢𐰤: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰇𐰲: 𐰖𐱁𐰢𐰀: ...𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰓𐰾𐰏: 𐰇𐱅: 𐰇𐰠𐰏: 𐰚𐰇𐰲: ... | 34 Ebin barkın bozdum. 0[ğuz] budun Tokuz Tatar birle tirilip kelti. Ağuda iki uluğ süriğüş sürigüşdüm. Süsin [boz]dum. İlin anda altım. Ança kazğan[ıp ... terigri] yarlıkaduk üçün ö[züm] otuz artukı ü[ç yaşıma ... ]uk erti. Ödsig ötülüg küç | [34] Evini barkını bozdum. Oğuz kavmi Dokuz Tatar ile toplanıp geldi. Aguda iki büyük savaş yaptım. Ordusunu bozdum. İlini orda aldım. Öyle kazanıp ... Tanrı buyurduğu için otuz üç yaşımda ... idi. Seçkin, muhterem, güç |
| 37 | 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁: 𐰞𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀: 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰃: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰼: 𐰽𐰆𐰉: ... 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰸𐰆𐱃𐰃: 𐱃𐰯𐰶𐰞𐰢𐰑𐰃: 𐰼𐰨: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰤: 𐰽𐰆𐰉𐰃𐰤: 𐰃𐰑𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: ... 𐰉𐰆𐰑𐰣: ... 𐰉𐰆: 𐰘𐰼𐰓𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰽𐰴𐰣𐰯: ... 𐰉𐰆𐰑𐰣: ... | 35 igidmiş al[p kağanıriğa ya]riğıldı. Üze Terigri ıduk yir sub [eçim ka]ğan kut taplamadı erinç. Tokuz Oğuz budun yirin subın ıdıp Tabğaçğaru bardı. Tabğaç [ ... ] bu yirde kelti. İgideyin tiyin sak[ınıp ... ] budun [ ... ] | [35] beslemiş olan, kahraman kağanına ihanet etti. Üstte Tanrı, mukaddes yer, su, amcam kağanın devleti kabul etmedi olacak. Dokuz Oğuz kavmi yerini, suyunu terk edip Çine doğru gitti. Çin ... bu yere geldi. Besleyeyim diye düşünüp ... millet |
| 38 | 𐰖𐰕𐰸𐰞𐱃.. 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰉𐰆: 𐰘𐰼𐰓𐰀: 𐰢𐰭𐰀: 𐰴𐰆𐰺: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰢𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: ...𐰇... 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰠𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰘𐰏𐰓𐰃: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰢: 𐰃𐰑... ..𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰘... | 36 yazukla[... bi]riye Tabğaçda atı küsi yok boldı. Bu yirde marîga kul boldı. Men özüm kağan olurtu-kum üçün Türk budunuğ [ ... ]ı kılmadım. [İlig] törüg yigdi kazğandım. Id[ ... ] tirilip yı[ ] | [36] suçla ... güneyde Çinde adı sanı yok oldu. Bu yerde bana kul oldu. Ben kendim kağan oturduğum için Türk milletini ... kılmadım. İli, töreyi çok iyi kazandım ... toplanıp ... |
| 39 | 𐰦𐰀: 𐰾𐰇𐰤𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰃𐰲𐰚𐰏𐰢𐰀: 𐰨𐰚𐰓𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰠𐰭𐰀: 𐰸𐰆𐰑𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐰯𐰣: 𐰴𐰺𐰍𐰣: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: ..... 𐰘𐱁𐰴𐰀: 𐰍𐰑𐰃: 𐰆𐰖𐰍𐰺: 𐰠𐱅𐰋𐰼: 𐰘𐰇𐰕𐰲𐰀: 𐰼𐰏: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐱅𐰕𐰯: 𐰉𐰺𐰑𐰃: ..... | 37 [anda süngü]şdüm. Süsin sançdım. İçikigme içikdi, budun boldı. Ölügme öldi. Selenge kodı yorıpan Kargan kısılta ebin barkın anda bozdum. [... ] yışka ağdı. Uyğur il[t]eber yüzçe erin ilg[er]ü t[ezip bardı? ... ] | [37] orda savaştım. Askerini mızrakladım. Teslim olan teslim oldu, millet oldu; Ölen öldü. Selengadan aşağıya yürüyerek Kargan vadisinde evini, barkını orda bozdum ... ormana çıktı. Uygur valisi yüz kadar askerle doğuya kaçıp gitti... |
| 40 | ...𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰀𐰲: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰍: 𐰞𐰯: 𐰃𐰏𐱅𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐱅𐰕𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰚𐰃𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰚𐰤𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰽𐰆𐰴𐰣: ..... 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰚𐰃: 𐰠𐱅𐰋𐰼𐰠𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣: ..... | 38 [ ... ]ti. Türk budun aç erti. Ol yılkığ alıp igit[t]im. Otuz artukı tört yaşıma Oğuz tezip Tabğaçka kirti. Ökünüp süledim. Sukun [ ... oğ]lın yotuzın anda altım. İki ilteberlig budun [.. ] | [38] ... Türk milleti aç idi. O at sürüsünü alıp besledim. Otuz dört yaşımda Oğuz kaçıp Çine girdi. Eseflenip ordu sevk ettim. Hiddetle .. , oğlunu, karısını orda aldım. İki valili millet... |
| 41 | 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰞𐰉𐰲𐰃: 𐰓𐰏𐰇: 𐰽𐰉𐰃: 𐰇𐱅𐰏𐰃: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰖𐰖𐰣: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰽𐰃𐰤: ..... 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰸𐰆𐰣... | 39 [ ... ] Ta[tab]ı budun Tabğaç kağanka körti. Yalabaçı edgü sabi ötügi kelmez tiyin yayın süledim. Budunuğ anda bozdum. Yılkı[sın... ] süsi tirilip kelti. Kadırkan yış kon[ ... ] | [39] ... Tatabı milleti Çin kağanına itaat etti. Elçisi, iyi sözü, niyazı gelmiyor diye yazın ordu sevk ettim. Milleti orda bozdum. At sürüsünü ... askeri toplanıp geldi. Kadırkan ormanına kon ... |
| 42 | ...𐰍𐰴𐰭𐰀: 𐰘𐰼𐰭𐰼𐰇: 𐰽𐰆𐰉𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰦𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐰚𐰼𐰠𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰀: 𐱅𐰃𐰯: 𐱃𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰢𐱃𐰺𐰍: 𐰃𐱃𐰢: 𐰉𐰺𐰑𐰃: ..... 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰠𐱅𐰋𐰼: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁: 𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰣𐰴𐰀: ..... | 40 [ ... ]ğakıriga yiringerü subıriğaru kontı. Biriye Karluk budun tapa sületip Tudun Yamtarığ ıtım, bardı. [ ... Karluk il]teber yok bolmış, inişi bir korğ[anka [ ... ] | [40] yerine doğru, suyuna doğru kondu. Güneyde Karluk milletine doğru ordu sevk et diyip Tudun Yamtarı gönderdim, gitti... Karluk valisi yok olmuş, küçük kardeşi bir kaleye ... |
| 43 | ..... 𐰺𐰴𐱁𐰃: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰣𐰃: 𐰪𐱃𐰖𐰤: 𐱅𐰃𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰸𐰆𐰼𐰍𐰆: 𐰚𐰃: 𐰇𐰲: 𐰚𐰃𐰾𐰠𐰏𐰤: 𐱅𐰕𐰯: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰴𐰺𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰃𐰯: 𐰇𐰏𐰓𐰃: ...𐰴𐰀: 𐰀𐱃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱃𐰞𐰍... | 41 [... ar]kışı kelmedi. Anı anyıtayın tip süledim. Ko-rığu iki üç kişiligü tezip bardı. Kara budun kağanım kelti tip ög[di... ]ka at birtim. Kiçig atlığ[ ... ]. | [41] kervanı koşmadı. Onu korkutayım diyip ordu sevk ettim. Koruyucu iki üç kişi ile beraber kaçıp gitti. Halk kütlesi kağanım geldi diyip övdü ... ad verdim. Küçük adlı ... |
| 44 | Güney-doğu Yüzü | ||
| 45 | ... 𐰜𐰇𐰚: 𐰇𐰭𐰏: 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰯: 𐱅𐰇𐰤𐰠𐰃: 𐰚𐰇𐰤𐰠𐰃: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰇𐰓𐱁𐰚𐰀: 𐰽𐰆𐰉𐰽𐰕: 𐰚𐰲𐰓𐰢: 𐰲𐰆𐰺𐰴𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰯: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐰲𐰃: 𐰼𐰃𐰏: 𐰚...𐰋𐰾: 𐰚𐰲𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: ... | 1 [ ... Kök] Öngüg yoguru sü yorip tünli künli yiti ödüskesubsuz kectim. Corakka tegip yuligci [eri]g k[ ... ]sKecinke tegi [ ... ] | [1] ... Gök Öngü cigneyerek ordu yürüyüp, gece ve gündüzyedi zamanda susuzu gectim. Coraga ulasip yagmaciaskeri ... Kecine kadar ... |
| 46 | Güney Yüzü | ||
| 47 | ........... 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱃𐰞𐰍: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰭: 𐰾𐰇𐰏: 𐰃𐰠𐰚𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰖𐰑𐰍: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰚𐰦𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃... 𐰚𐰠𐰯: 𐰉𐰺𐰑... | 1 [ ... Tab]gac atlig süsi bir tümen artuki yiti bing sügilki kün ölürtüm. Yadag süsin ikinti kün kop [ölür]tüm.Bi [... ]asip bard[ ... ] | [1] ... Cin süvarisini, on yedi bin askeri ilk gün öldürdüm.Piyadesini ikinci gün hep öldürdüm. Bi ... asip vard ... |
| 48 | .............. 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰾𐰚𐰕: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰶𐰃𐱁𐰣: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: ......... 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰖𐱁𐰢𐰃: 𐰖𐰕𐰣: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: | 2 [... y]oli süledim.Otuz artuki sekiz yasima kisin Kitanytapa süledim. [ ... Otuz artuki tokuz yasi]ma yazin Tatabitapa sü[ledim ...]. | [2] defa ordu sevk ettim. Otuz sekiz yasimda kisin Kitayadogru ordu sevk ettim ... Otuz dokuz yasimda ilk bahardaTatabiya dogru ordu sevk ettim... |
| 49 | ...𐰢𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰣: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰾𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰢𐰤: ...𐰺𐰀: 𐰸𐰆... | 3 [ ... ] men [ ... ] ölürtüm. Oglin yotuz[in yi]lkisin barimin[ ... ]ra ko[ ... ] | [3] ben... öldürdüm. Oglunu, karisini, at sürüsünü,servetini ... |
| 50 | 𐰉𐰆𐰑𐰣: ..... 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰖𐰸: 𐰴𐰃𐰡𐰢: ..... | 4 bud[un ... yo]tuzin yok ki[ldim ... ] | [4] millet... karisini yok kildim ... |
| 51 | 𐰖𐰆𐰺... | 5 yor[... ] | [5] ... |
| 52 | 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: ..... ...𐰇𐰲𐰤... | 6 süng[üsdüm? ... ] | [6] savastim. ... |
| 53 | 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰞𐰯: 𐰼𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐰯: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐰴𐰃𐰞𐰆: 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰠𐰏: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰍... ...𐰴... 𐱅𐰇𐰭𐰚𐰼: 𐱃𐰍𐰴𐰃: | 7 [bir]tim. Alp erin ölürüp [bal]bal kilu birtim. Elig yasimaTatabi budun Kitanyda ad[rilti ... ]lker tagka [ ... ] | [7] verdim. Kahraman erini öldürüp balbal kili verdim.Elli yasimda Tatabi milleti Kitaydan ayrildi. ...lkerdagina |
| 54 | 𐰴𐰆𐰍: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰉𐱁𐰑𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰭𐰚𐰼: 𐱃𐰍𐰑𐰀: 𐱅𐰏𐰯: 𐱃𐰆𐰴𐰃𐰑𐰢: 𐰇𐰲: 𐰾𐰇𐰏: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃𐰼: 𐱅𐰇𐰢𐰤: ...𐰼𐰾𐰼... 𐰇𐰚𐱅𐰢: 𐱃𐱃𐰉𐰃: ... | 8 Ku sengün basadu tört tümen sü kelti. Töngkes tagdategip tokidim. Üc tümen süg [ölürtü]m. B[ir tümen?... ]rser [ ... ]öktüm. Tatabi [ ... ] | [8] Ku general kumandasinda kirk bin asker geldi.Töngkes daginda hücum edip vurdum. otuz bin askeriöldürdüm. On bin ... ise ... öktüm. Tatabi ... |
| 55 | 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰍: 𐰆𐰍𐰞𐰢: 𐰍𐰺𐰯: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰀: 𐰸𐰆𐰍: 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰢𐰤: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰘𐰃𐰞: 𐱁𐰑: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰘𐰃𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰘𐰃𐰞: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰋𐰃𐰼... | 9 ö[lü]rti. Ulug oglum agrip yok bolca Kug Sengünügbalbal tike birtim. Men tokuz yigirmi yil sad olurtum,to[kuzyigir]mi yil [kagan olu]rtum, il tutdum. Otuz artuki bir [...] | [9] öldürdü. Büyük oglum hastalanip yok olunca Ku'yu,generali balbal olarak diki verdim. Ben on dokuz yil sadolarak oturdum, on dokuz yil kagan olarak oturdum, iltuttum. Otuz bir ... |
| 56 | 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰀: 𐰘𐰏𐰤: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐱃: 𐰘𐰃𐰞: 𐰆𐰣𐰨: 𐰖: 𐰞𐱃𐰃: 𐰆𐱃𐰕𐰴𐰀: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰞𐰍𐰕𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰞: 𐰋𐰃𐰾𐰨: 𐰖: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕𐰴𐰀: 𐰖𐰆𐰍: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰉𐰆𐰴𐰍: 𐱃𐰆𐱃𐰸: ... | 10 Türküme budunuma [y]igin anca kazganu birtim. Buncakazganip [kangim kagan i]t yil onunc ay alti otuzka ucabardi. Lagzin yil bisinc ay yiti otuzka yog ertürtüm. Bukagtutuk [ ... ] | [10] Türküm icin,milletim icin iyisini öylece kazani verdim.Bu kadar kazanip babam kagan köpek yili, onuncu ay,yirmi altida ucup gitti. Domuz yili, besinci ay, yirmi yedideyas töreni yaptirdim. Bukag vali ... |
| 57 | 𐰴𐰭𐰃: 𐰠𐰃𐰾𐰇𐰤: 𐱃𐰖: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰉𐱁𐰑𐰆: 𐰋𐰃𐰾: 𐰘𐰇𐰕: 𐰼𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰸𐰆𐰴𐰞𐰴: 𐰇... : 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐰾: 𐰚𐰼𐰏𐰚𐰾𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰆𐰍: 𐰘𐰯𐰺𐰃𐰍: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯: 𐱅𐰃𐰚𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰃: 𐰲𐰃𐰦𐰣: 𐰃𐰍𐰲: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯: 𐰇𐰕: 𐰖𐰺𐱁... | 11 kangi Lisün Tay seng ün basad[u] bis yüz eren kelti.Kokuluk ö[ ... ] altun kümüs kergeksiz kelürti. Yog yiparigkelürüp tike birti. Cindan igac kelürüp öz yar[ ... ] | [11] babasi Lisün Tay generalin baskanliginda bes yüzyigit geldi. Kokuluk ... altin, fazla fazla getirdi. Yas törenikokusunu getirip diki verdi. Sandal agaci getirip öz ... |
| 58 | 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰽𐰲𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴𐰃𐰤: 𐰖.... 𐰉𐰃𐰲𐰑𐰃: 𐰓𐰏𐰇: 𐰇𐰕𐰠𐰚: 𐱃𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰘𐰭𐰃𐰤: 𐰽𐰣𐰽𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯: 𐰸𐰆𐰯: 𐰸𐰆𐱃𐰃: | 12 bunca budun sacin kulkakin [ ... b]icdi. Edgü özlük atinkara kisin kök teyengin sansiz kelürüp kop koti. | [12] Bunca millet sacini, kulagini ... kesti. Iyi binek atini,kara samurunu, mavi sincabini sayisiz getirip hep birakti. |
| 59 | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰏𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰽𐰉𐰢: 𐰴𐰭𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰢𐱃𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰚𐰇𐰠: 𐰲𐰆𐰺: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐱅𐰇𐰠𐰾: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰯𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣: | 13 Tengri teg tengri yaratmis Türk Bilge [Kagan s]abim:Kangim Türk Bilge Kagan olurtukinda Türk amti beglerkisre Tardus begler Kül Cor baslayu ulayu sadpit begleröngre Tölis begler Apa Tarka[n] | [13] Tanri gibi Tanri yaratmis Türk Bilge Kagani, sözüm:Babam Türk Bilge Kagani oturdugunda simdiki Türkbeyleri, sonra Tardus beyleri; Kül Cor basta olarak,arkasindan sadpit beyleri; önde Tölis beyleri; Apa Tarkan |
| 60 | 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆... 𐱃𐰢𐰣: 𐱃𐰺𐰴𐰣: 𐱃𐰆𐰣𐰖𐰸𐰸: 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀: 𐰉𐰍𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: ...𐰃𐰲: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰾𐰋𐰏: 𐰚𐰇𐰠: 𐰃𐰼𐰚𐰤: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰢𐱃𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰼𐱅𐰭𐰇: | 14 baslayu ulayu sad[pit] begler bu [ ... ] Tamam TarkanTonyukuk Boyla Baga Tarkan ulayu buyruk [ ... ] ic buyrukSebig Kül Irkin baslayu ulayu buyruk bunca amti beglerkangim kaganka ertingü | [14] basta olarak, arkasindan sadpit beyleri; bu ... TamamTarkan, Tonyukuk Boyla Baga Tarkan ve buyruk ... icbuyruk; Sebig Kül Irkin basta olarak, arkasindan buyruk;bunca simdiki beyler, babam kagana fevkalade |
| 61 | 𐰼𐱅𐰭𐰇: 𐱅𐰃: 𐰢𐰍: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰼𐱅𐰭𐰇: 𐱅𐰃: 𐰢𐰍: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐰇𐰏𐰓𐰃: ..... 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: ...𐰲𐰀: 𐰍𐰃𐰺: 𐱃𐱁𐰃𐰍: 𐰖𐰆𐰍𐰣𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰜: | 15 ertingü ti umug i[tdi? ... T]ürk beglerin budunin ertingüti umug itdi ögd[i ... kangim] kagan [ ... ] ca agar tasigyogun ig Türk begler budun i[ ... ] irti. Özüme bunca [ ... ]. | [15] fevkalade cok iltica etti ... Türk beylerini, milletinifevkalade cok yüceltti, övdü ... babam kagan ... agir tasi,kalin agaci Türk beyleri, milleti ... Kendime bunca ... |
| 62 | Kuzey Yüzü | ||
| 63 | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰓𐰀: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐱅𐰇𐰚𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰓: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰃𐰤: 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃: 𐰆𐰍𐱁𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐱃: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰆𐱃𐰕: 𐱃𐱃𐰺: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰉𐰆: 𐰽𐰉𐰢𐰤: 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰓: 𐰴𐱃𐰍𐰑𐰃: 𐱅𐰃𐰭𐰞𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: | 1 Tengri teg tengride bolmis Türk Bilge Kagan bödkeolurtum. Sabimin tüketi esid. Ulayu ini yigünüm oglanimbiriki ogusum [budunum biriye sadpit begler yiriya tarkatbuyruk begler Otuz Tatar ... Tokuz Oguz begleri buduni busabimin edgüti esid, katigdi tingla: Ilgerü kün] | [1] Tanri gibi gökte olmus Türk Bilge Kagani, bu zamandaoturdum. Sözümü tamamiyle isit. Bilhassa kücük kardesyegenim, oglum, bütün soyum, milletim, güneydeki sadpitbeyleri, kuzeydeki tarkat, buyruk beyleri, Otuz Tatar, ...Dokuz Oguz beyleri, milleti!Bu sözümü iyice isit, adamakillidinle: Doguda gün |
| 64 | 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰉𐱃𐰾𐰶𐰃𐰭𐰀: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰃: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰦𐰀: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰆𐰯: 𐰢𐰭𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰼: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰆𐰯: 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰆𐰞: 𐰢𐱃𐰃: 𐰪𐰍: 𐰖𐰸: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰴𐰍𐰣: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺: 𐰃𐰠𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰭: 𐰖𐰸: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐱁𐰦𐰆𐰭: 𐰖𐰕𐰃𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱃𐰞𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐱃𐰸𐰆𐰕: | 2 togsikinga birigerü kün ortusingaru kurigaru künbatsikinga yirigaru tün ortusingaru anda icreki budun kopmanga körür. [Bunca budun kop itdim]. Ol amti any igyok. Türk Kagan Ötüken [yis olursar il]te [bung] yok.Ilg[erü Sa]ntung [yazika tegi süledim, taluyka kicigtegmedim. Birigerü Tokuz] | [2] dogusuna, güneyde gün ortasina, batida gün batisina,kuzeyde gece ortasina kadar, onun icindeki millet hep banatabidir. Bunca milleti hep düzene soktum. O simdi kötüdegildir. Türk kagani Ötüken ormaninda otursa ilde sikintiyoktur. Doguda Santung ovasina kadar ordu sevk ettim,denize ulasmama az kaldi. Güneyde Dokuz |
| 65 | 𐰼𐰾𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅𐰚𐰀: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃: 𐰘𐰨𐰇: 𐰇𐰏𐰕.. 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰘𐰼: 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆: 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰣𐰨𐰀: 𐰘𐰃𐰼𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰘𐰃𐰏: 𐰃𐰓𐰃: 𐰼𐰢𐱁: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴: 𐰘𐰃𐰼: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰼𐰢𐱁: 𐰉𐰆: 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐱅𐰇𐰕𐰠𐱅𐰢: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐱁: 𐰃𐰾𐰏𐱅𐰃: | 3 Ersinke tegi süledim, Tüpütke kicig tegmedim. Kurigaruyincü ögüz kece Temir Kapigka tegi süledim. Yirigaru YirBayirku yiringe tegi sü[ledim]. Bunca yirke tegi yoritdi[m.Öt]üken [yis]da yig i[di] ermis. Il [tutsik yir Ö]tük[en]yis ermis.[Bu yirde olurup Tabgac budun] birle tüz[ültüm.Al]tun kümüs asgi[ti] | [3] Ersine kadar ordu sevk ettim, Tibete ulasmama azkaldi. Batida Inci nehrini gecerek Demir Kapiya kadarordu sevk ettim. Kuzeyde Yir Bayirku yerine kadar ordusevk ettim.Bunca yere kadar yürüttüm.Ötüken ormanindaniyisi hic yokmus. Il tutacak yer Ötüken ormani imis. Buyerde oturup Cin milleti ile anlastim. Altini, gümüsü, ipegi |
| 66 | 𐰸𐰆𐱃𐰖: 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰽𐰉𐰃: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰍𐰃𐰾𐰃: 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰽𐰉𐰣: 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴: 𐰍𐰃𐰤: 𐰺𐰯: 𐰃𐰺𐰴: 𐰉𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰖𐰍𐰆𐱃𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰦𐰸𐰑𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰪𐰍: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰘𐰇𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰓𐰏𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: 𐰓𐰏𐰇: 𐰞𐰯: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰼: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰍𐰞𐰽𐰺: 𐰆𐰍𐱁𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰋𐰃𐰾𐰜𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰶𐰃𐰑𐰢𐰕: | 4 kutay bungsuz anca birür.Tabgac budun sabi sücig agisiyimsak ermis. Sücig sabin yimsak agin arip irak [budunuganca] yagutir ermis. [Yaguru] kond[ukda] kisre any igbiligin anda ö[yür ermi]s. Edgü bil[ge] kisig edgü alpkisig yo[ritmaz] ermis. Bir kisi yangils[ar, ogusi budunibis]ükinge tegi ki[dmaz] | [4] ipekliyi sikintisiz öylec veriyor. Cin milletinin sözü tatli,ipek kumasi yumusak imis. Tatli sözle, yumusak ipekkumasla aldatip uzak milleti öylece yaklastirirmis.Yaklastirip, konduktan sonra, kötü seyleri o zamandüsünürmüs. Iyi bilgili insani, iyi cesur insani yürütmezmis.Bir insan yanilsa kabilesine, milletine, akrabasina kadarbarindirmaz |
| 67 | 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰽𐰉𐰃𐰭𐰀: 𐰘𐰢𐱁𐰴: 𐰍𐰃𐰾𐰃𐰍𐰀: 𐰺𐱃𐰆𐰺𐰯: 𐰜𐰇𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐰲𐰆𐰍𐰖: 𐰘𐰃𐱁: 𐱅𐰇𐰏𐰠𐱅𐰤: 𐰖𐰕𐰃: 𐰸𐰆𐰣𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰾𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰏: 𐰦𐰀: 𐰪𐰍: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰺𐰴: 𐰼𐰾𐰼: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐰖𐰍𐰸: 𐰼𐰾𐰼: 𐰓𐰏𐰇: 𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐱅𐰃𐰯: 𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏: | 5 ermis. Sücig sabinga yimsak agisinga arturup öküsTürk budun öltüg. Türk budun ölsiking. Biriye [Coga]yyis Tögültün yazi [konay]in [tiser] Türk budun ölsikig.Anda any ig kisi anca bos[gurur] ermis: Irak erser yablakagi birür, yaguk erser edgü agi birür tip anca bosgururermis. Bi[lig] | [5] imis. Tatli sözüne, yumusak ipek kumasina aldanip cokcok, Türk milleti, öldün; Türk milleti, öleceksin! GüneydeCogay ormanina, Tögültün ovasina konayim dersen, Türkmilleti, öleceksin! Orda kötü kisi söyle ögretiyormus: Uzakise kötü mal verir, yakin ise iyi mal verir diyip öyleögretiyormus. Bilgi |
| 68 | 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰞𐰯: 𐰖𐰍𐰺𐰆: 𐰉𐰺𐰯: 𐰇𐰚𐱁: 𐰚𐰃𐱁𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰏: 𐰆𐰞: 𐰘𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰉𐰺𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰇𐱅𐰇𐰚𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰺𐰴𐱁: 𐱅𐰃𐰼𐰚𐱁: 𐰃𐰽𐰺: 𐰤𐰭: 𐰉𐰆𐰭𐰍: 𐰖𐰸: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰸𐰺𐰴𐰴: 𐰾𐰤: 𐰀𐰲𐰾𐰺: 𐱃𐰆𐰽𐰴: 𐰇𐰢𐰕: 𐰾𐰤: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃𐰆𐰑𐰽𐰺: 𐰀𐰲𐰾𐰴: 𐰇𐰢𐰕: 𐰾𐰤: 𐰦𐰍𐰭𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰣: | 6 bilmez kisi ol sabig alip yaguru barip öküs kisi öltüg.Ol yir[ger]ü barsar, Türk [budun] ölteci sen. Ötüken [yirolurup arkis] tirkis isar, neng b[ungug yok. Ötüken y]isolursar,benggü,[il tuta olurtac]i sen.Türk budun tokurkaksen. Acsar tosik ömez sen, bir todsar acsik ömez sen.Andagingin ücün igidmis ka[ganingin] | [6] bilmez kisi o sözü alip, yakina varip, cok insan öldün!O yere dogru gidersen Türk milleti, öleceksin! Ötükenyerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hic bir sikintinyoktur. Ötüken ormaninda oturursan ebediyen il tutarakoturacaksin. Türk milleti, toklugun kiymetini bilmezsin.Aciksan tokluk düsünmezsin. Bir doysan acligidüsünmezsin. Öyle oldugun icin beslemis olan kaganinin |
| 69 | 𐰽𐰉𐰃𐰤: 𐰞𐰢𐱃𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰴𐰆𐰯: 𐰦𐰀: 𐰞𐰴𐰦𐰍: 𐰺𐰞𐱃𐰍: 𐰦𐰀: 𐰴𐰞𐰢𐱁𐰃: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰸𐰆𐰯: 𐱃𐰆𐰺𐰆: 𐰇𐰠𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰸𐰆𐱃𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰖𐰸: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰸𐰆𐰯: 𐰸𐰆𐰉𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰖: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰜𐰇𐱁: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕𐰆: 𐰉𐰆: | 7 sabin almatin yir sayu bardig. Kop anda alkindigaril[tig]. Anda [ka]lm[isi] yir [sa]yu kop toru ö[lüyoriy]ur ertig. Tengri yar[likadukin ücün özüm] kutumbar ücün ka[gan olurtu]m. Kagan olurup yok ciganybudunug kop kubratdim. Cigany budunug bay kildim. Azbudunug öküs kildim. [Azu bu] | [7] sözünü almadan her gece gittin. Hep orda mahvoldun,yok edildin. Orda, geri kalaninla, her yere zayiflayarakölerek yürüyordun. Tanri buyurdugu icin, kendim devletlioldugum icin kagan oturdum. Kagan oturup ac, fakirmilleti hep toplattim. Fakir milleti zengin kildim. Az milleticok kildim. Yoksa bu |
| 70 | 𐰽𐰉𐰢𐰑𐰀: 𐰃𐰏𐰓: 𐰉𐰺: 𐰍𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰣𐰃: 𐰾𐰃𐰓𐰭: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰃𐰼𐰯: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴𐰭𐰣: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰖𐰭𐰞𐰯: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰤𐰭: 𐰤𐰭: 𐰽𐰉𐰢: 𐰼𐰾𐰼: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁𐰴𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰭𐰺: 𐰚𐰇𐰼𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰢𐱃𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰏𐰇: 𐰖𐰭𐰡𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰭𐰢: | 8 sabimda igid bar gu? Türk begler budun buni esiding.Türk budun[ug tirip i]l tutsikingin bunda urtum. Yangilipölsiking in yime bu[nda urtu]m. Neng n[eng] sab[imerse]r beng gü taska urtum. Angar körü biling. Türk amtibudun begler bödke körügme [begler gü yangildaci siz].[Kangim] | [8] sözümde yalan var mi?Türk beyleri, milleti, bunu isitin!Türk milletini toplayip il tutacagini burda vurdum. Yanilipölecegini yine burda vurdum. Her ne sözüm varsa ebeditasa vurdum. Ona bakarak bilin. Simdiki Türk milleti,beyleri, bu zamanda itaat eden beyler olarak miyanilacaksiniz? Babam |
| 71 | 𐰴𐰍𐰣: 𐰲𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰢𐰾.. 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰘𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰘𐰺𐱅𐰓𐰢: ..𐰃.. 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰢𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰴𐰕𐰢𐰃𐰣: ... 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇: 𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: | 9 kagan ecim kagan olurtukinda tört bulungdaki budunugnence itm[is ... ] Tengri yarlikaduk [ücün ö]zümolurutukuma [tört bulungdaki] budunug itdim, yaratdimi[... ] kildim. [ ... T]ürgis kaganka kizim[in ... ] ertingü[ulug] törün ali birtim. Tür[gis kagan] | [9] kagan, amcam kagan oturdugunda dört taraftakimilleti nasil düzene sokmus ...Tanri buyurdugu icin kendimoturdugumda dört taraftaki milleti düzene soktum vetertipledim... kildim. ...Türgis kaganina kizimi... fevkaladebüyük törenle ali verdim. Türgis kaganinin |
| 72 | 𐰶𐰃𐰕𐰃𐰣: 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇: 𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰇𐰘𐰇𐰤: 𐰆𐰍𐰞𐰢𐰀: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: ... 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇: 𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰇𐰘𐰇𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰖...𐱅: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢: ... 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰼𐱅𐰢: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰽𐰺𐰀: 𐰘𐰼: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: | 10 kizin erting ü ulug törün oglima ali birtim. [ ... ertüngüu]lug [törün ali] birtim, ya[ ... ]t ertü[rtü]m [... baslig]igyükündürtüm, tizligig sökürtüm. Üze tengri asra yiryarlikaduk üc[ün ... ] | [10] kizini fevkalade büyük törenle oguluma ali verdim ...fevkalade büyük törenle ali verdim ... yaptirdim ... basliyabas egdirdim, dizliye diz cöktürdüm. Üstte Tanri, altta yerbahsettigi icin |
| 73 | 𐰚𐰇𐰕𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰓𐰜: 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴𐰣: 𐰾𐰓𐰢𐰓𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰣: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: ...𐰴𐰀: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: ... 𐰽𐰺𐰃𐰍: 𐰞𐱃𐰆𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰼𐰭: 𐰚𐰇𐰢𐱁𐰃𐰤: 𐰶𐰃𐰺𐰍𐰍𐰞𐰍: 𐰸𐰆𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐰚𐰃𐰤𐰠𐰏: 𐰾𐰏𐱅𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰇𐰕𐰠𐰚: 𐱃𐰃𐰤: 𐰑𐰍𐰺𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤: | 11 közün körmedik kulkakin esidmedük budunumunilgerü kün to[gsikinga?] birigerü [ ... ] ka kurigaru [ ...sarig altuni]n ürüng kümüsin kirgaglig kutayin kinligisg[itis]in özlük atin adgirin kara k[isin] | [11] gözle görülmeyen,kulakla isitilmeyen milletimi dogudagün dogusuna, güneyde ... batida ... Sari altinini, beyazgümüsünü, kenarli ipegini, ipekli kumasini, binek atini,aygirini, kara samurunu, |
| 74 | 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰘𐰭𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: ... 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: ... ..𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰚𐰠𐰏: ... 𐰨𐰀: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰆𐰍𐰞𐰃: ...𐰖𐰀: 𐰞𐰢𐰤: ...𐰇𐰤: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰦𐰀: ... | 12 kök teyeng in Türküme budunuma kazganu birtim, itibirtim. [ ... ]n bungsuz kiltim. Üz[e teng]ri erklig[ ...]ümen og[ ... ]n [ ... begle]rig budun [ ... ] | [12] mavi sincabini Türküme, milletime kazani verdim,tanzim edi verdim ... kedersiz kildim. Üstte Tanri kudretli...Türk beylerini, milletini |
| 75 | 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰏𐰓𐰭: 𐰢𐰏𐱅𐰢𐰭: 𐱃𐰆𐰞𐰍𐱃𐰢𐰭: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: ... 𐱃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: ..𐰇.. 𐰢𐱃𐰃𐰴𐰀: 𐱃𐱁𐰍: ..𐰇𐰼.. 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰍𐰃𐰢𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: ...𐰃: 𐰉𐰆: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰑𐰀: 𐰉𐰆: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰏𐰓𐰀: ... ... 𐰽𐰆𐰉𐰭𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰞𐰢𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰦𐰀: | 13 [ ... ] igiding, emgetmeng, tolgatmang. [ ... ]m Türkbegler Türk budunum [... ] at [ ... ]rtim [ ... ]ka ta [ ... ]g [... ür] [ ... ] kazganip yang [ ... ]i bu [ ... ]a bukaganingda bu beglerig[de ... su]bungd[a adrilmasar?]Tü[rk budun] | [13] ... besleyin, zahmet cektirmeyin, incitmeyin! ... benimTürk beylerim, Türk milletim, ... kazanip ... bu ... bukaganindan, bu beylerinden ... suyundan ayrilmazsan,Türk milleti, |
| 76 | 𐰇𐰕𐰭: 𐰓𐰏𐰇: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰋𐰏𐰀: 𐰚𐰃𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃𐰏: 𐰸𐰆𐰯: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰢𐰤𐰭: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐰾𐰃𐰢𐰑𐰃: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃𐰏: 𐰃𐱃𐰃: 𐰭𐰺: 𐰑𐰨𐰍: 𐰉𐰺𐰴: 𐰖𐰺𐱃𐰓𐰢: 𐰃𐰲𐰃𐰤: 𐱃𐱁𐰃𐰤: 𐰑𐰨𐰍: 𐰋𐰓𐰕: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐱃𐱁: 𐱃𐰆𐰶𐰃𐱃𐱃𐰢: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰚𐰃: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: | 14 özüng edgü körteci sen, ebing e [ki]rteci sen, bung suzboldaci s[en ... anda] kisre [Tabgac kagand]a bedizcigkop k[elürtüm. Mening s]abimin simadi, icreki bedizcigiti. Ang ar adincig bediz [urturtum. Tas tokittim.Könkülteki sabimin urturtum ...] | [14] kendin iyilik göreceksin, evine gireceksin, dertsizolacaksin. ... Ondan sonra Cin kaganindan resimleyicihep getirttim. Benim sözümü kirmadi, maiyetindekiresimciyi gönderdi. Ona bambaska türbe yaptirdim. Icinedisina bambaska resim vurdurdum. Tas yontturdum.Gönüldeki sözümü vurdurdum ... |
| 77 | 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰭𐰀: 𐱃𐱃𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰉𐰆𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰼𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁: 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢: ... 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: ... 𐰆𐰞: 𐱃𐱁: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: ... | 15 On Ok ogling a tating ategi buni körü biling Benggütas [tokitdim ... ] tokitdim, bitid[d]im. [... ] ol tas barkin[ ... ] | [15] On Ok ogluna, yabancina kadar bunu görüp bilin!Ebedi tas yontturdum ... yontturdum, yazdirdim. ... O tastürbesini ... |
| 78 | Batı Yüzü | ||
| 79 | ...𐰇𐰕𐰀... | 1 [ ... ] üze [ ... ] | [1] ... üstte ... |
| 80 | 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: | 2 Bilge Kagan u[cdi?] | [2] Bilge Kagan uctu. |
| 81 | 𐰖𐰖: 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: | 3 yay bolsar, üze t[engri] | [3] Yaz olsa, üstte gök |
| 82 | 𐰚𐰇𐰋𐰼𐰏𐰾𐰃: 𐱅𐰼𐰲𐰀: 𐰨𐰀: 𐱃𐰴𐰃: | 4 köbürgesi öterce anc[a taki?] | [4] davulu gürler gibi, öylece ve |
| 83 | 𐱃𐰍𐰑𐰀: 𐰾𐰃𐰍𐰆𐰣: 𐱅𐰾𐰼: 𐰨𐰀: | 5 tagda sigun ötser [anca?] | [5] dagda yabani geyik gürlese, öylece |
| 84 | 𐰽𐰴𐰣𐰆𐰺: 𐰢𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: | 6 sakinur men. Kangim ka[gan] | [6] matema gark oluyorum. Babam kaganin |
| 85 | 𐱃𐱁𐰃𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣: | 7 tasin özüm kagan [ ... ] | [7] tasini kendim kagan ... |
| 86 | ... | 8 [ ... ] | [8] ... |
| 87 | ... | 9 [ ... ] | [9] ... |
| 88 | Güney-batı: Yüzü | ||
| 89 | ... ...𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰃𐰤: 𐰖𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰺𐰴𐰍: 𐰋𐰓𐰕𐰏: 𐰆𐰕𐰍: ...𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰢𐰤: 𐰖: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰚𐰇𐰤: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐰋𐰓𐰕𐱅𐰢: 𐰖𐰍... | 1 [ ... Bilge] Kagan b[itingin] Yol[l]ug Tigin bitidim.Bunca barkig bedizig uzug [ ... k]agan atisi Yol[l]ugTigin men ay artuki tört kün [olu]rup bitidim.bedizetim. Yag[ ... ] | [1] Bilge Kagan kitabesini Yollug Tigin, yazdim. Buncatürbeyi, resim sanati ... kaganin yegeni Yollug Tigin benbir ay dört gün oturup yazdim, resimledim |
| 90 | KÜL TiGiN ANITLARI | ||
| 91 | Güney yüzü - Eski Türkçe | Latin | Türkiye Türkçesi |
| 92 | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰓𐰀: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆: 𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐱅𐰇𐰚𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰓𐰏𐰠: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰃𐰤: 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃: 𐰆𐰍𐱁𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐱃: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰆𐱃𐰕: 𐱃𐱃𐰺: | 1 Tengri teg tengriden bolmis Türk Bilge Kaganbu ödke olurtum. Sabimin tüketi esidgil. Ulayu iniyigünüm oglanim biriki ogusum budunum biriyesadpit begler yiriya tarkat buyruk begler Otuz [Tatar...] | [1] Tanri gibi gökte olmus Türk Bilge Kagani, bu zamandaoturdum. Sözümü tamamiyla isit. Bilhassa kücük kardesyegenim, oglum, bütün soyum, milletim, güneydeki sadpitbeyleri, kuzeydeki tarkat, buyruk beyleri, Otuz Tatar......... |
| 93 | 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰉𐰆: 𐰽𐰉𐰢𐰤: 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰓: 𐰴𐱃𐰍𐰑𐰃: 𐱅𐰃𐰭𐰞𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰉𐱃𐰾𐰶𐰃𐰭𐰀: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰃: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰦𐰀: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰆𐰯: 𐰢𐰭𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰼: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: | 2 Tokuz Oguz begleri buduni bu sabimin edgüti esidkatigdi tingla: Ilgerü kün togsik [kop] m[ang]ak[örür]. [Bunc]a budun | [2] Dokuz Oguz beyleri, milleti! Bu sözümü iyice isit,adamakilli dinle: Doguda gün dogusuna, güneyde günortasina, batida gün batisina, kuzeyde gece ortasina kadar,onun icindeki millet ban tabidir. Bunca milleti |
| 94 | 𐰴𐰆𐰯: 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰆𐰞: 𐰢𐱃𐰃: 𐰪𐰍: 𐰖𐰸: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰴𐰍𐰣: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺: 𐰃𐰠𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰭: 𐰖𐰸: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐱁𐰦𐰆𐰭: 𐰖𐰕𐰃𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱃𐰞𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰼𐰾𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅𐰚𐰀: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃: 𐰘𐰨𐰇: 𐰇𐰏𐰕... | 3 kop itdim. Ol amti any ig yok. Türk kagan Ötükenyis olursar ilte bung yok. Ilgerü Santung yazika tegisüledim, taluyka kicig tegmedim. Birigerü TokuzErsinske tegi süledim, Tüpütke kicig [teg]medim.Kurigaru Yincü ög[üz] | [3] hep düzene soktum. O simdi kötü degildir.Türk kaganiÖtüken ormaninda otursa ilde sikinti yoktur. DogudaSantung ovasina kadar ordu sevk ettim, denize ulasmamaaz kaldi. Güneyde Dokuz Ersine kadar ordu sevk ettim,Tibete ulasmama az kaldi. Batida inci nehrini gecerek |
| 95 | 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰘𐰼: 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆: 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰣𐰨𐰀: 𐰘𐰃𐰼𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: : 𐰘𐰃𐰏: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐰢𐱁: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴: 𐰘𐰃𐰼: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰼𐰢𐱁: 𐰉𐰆: 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: | 4 kece Temir Kapigka tegi süledim. Yirigaru Yir Bayirkuyiringe tegi süledim. Bunca yirke tegi yoritdim.Ötüken yista yig idi yok ermis. Il tutsik yir Ötükenyis ermis. Bu yirde olurup Tabgac budun birle | [4] Demir kapiya kadar ordu sevk ettim. Kuzeyde YirBayirku yerine kadar ordu sevk ettim. Bunca yere kadaryürüttüm. Ötüken ormanindan daha iyisi hic yokmus.Il tutucak yer Ötüken ormani imis. Bu yerde oturupCin milleti ile |
| 96 | 𐱅𐰇𐰕𐰠𐱅𐰢: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐱁: 𐰃𐰾𐰏𐱅𐰃: 𐰸𐰆𐱃𐰖: 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰽𐰉𐰃: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰍𐰃𐰾𐰃: 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰽𐰉𐰣: 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴: 𐰍𐰃𐰤: 𐰺𐰯: 𐰃𐰺𐰴: 𐰉𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰖𐰍𐰆𐱃𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰦𐰸𐰑𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰪𐰍: 𐰋𐰃𐰠𐰏: 𐰦𐰀: 𐰇𐰘𐰇𐰼: 𐰼𐰢𐰾: | 5 tüzültüm. Altun kümüs isgiti kutay bungsuz anca birür.Tabgac budun sabi sücig agisi yimsak ermis. Sücig sabinyimsak agin arip irak budunug anca yagutir ermis.Yagura kondukda kisre any ig bilig anda övür ermis. | [5] anlastim. Altini, gümüsü, ipegi ipekliyi sikintisiz öyleceveriyor. Cin milletinin sözü tatli,ipek kumasi yumusak imis.Tatli sözle, yumusak ipek kumasla aldatip uzak milletiöylece yaklastirirmis. Yaklastirip konduktan sonra, kötüseyleri o zaman düsünürmüs. |
| 97 | 𐰓𐰏𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: 𐰓𐰏𐰇: 𐰞𐰯: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰼: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰍𐰞𐰽𐰺: 𐰆𐰍𐱁𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰋𐰃𐰾𐰜𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰶𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰽𐰉𐰃𐰭𐰀: 𐰘𐰢𐱁𐰴: 𐰍𐰃𐰾𐰃𐰍𐰀: 𐰺𐱃𐰆𐰺𐰯: 𐰜𐰇𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐰲𐰆𐰍𐰖: 𐰘𐰃𐱁: 𐱅𐰇𐰏𐰠𐱅𐰤: | 6 Edgü bilge kisig edgü alp kisig yoritmaz ermis. Bir kisiyang ilsar ogusi buduni bisükinge tegi kidmaz ermis.Sücig sabinga yimsak agisinga arturup öküs Türk budunöltüg. Türk budun ölsiking. Biriye Cogay yis Tögültün | [6] iyi bilgili insani, iyi cesur insani yürütmezmis. Bir insanyanilsa, kabilesi milleti, akrabasina kadar barindirmazmis.Tatli sözüne, yumusak ipek kumasina aldanim cok cok,Türk milleti, öldün;Türk milleti, öleceksin! Güneye Cogayormanina, Tögüldün |
| 98 | 𐰖𐰕𐰃: 𐰸𐰆𐰣𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰾𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰏: 𐰦𐰀: 𐰪𐰍: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰺𐰴: 𐰼𐰾𐰼: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐰖𐰍𐰸: 𐰼𐰾𐰼: 𐰓𐰏𐰇: 𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐱅𐰃𐰯: 𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰞𐰯: 𐰖𐰍𐰺𐰆: 𐰉𐰺𐰯: 𐰇𐰚𐱁: 𐰚𐰃𐱁𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰏: | 7 yazi konayin tiser Türk budun ölsikig. Anda anyig kisianca bosgurur ermis. Irak erser yablak agi birür, yagukerser edgü agi birür tip anca bosgurur ermis.Bilig bilmezkisi ol sabig alip yaguru barip öküs kisi öltüg. | [7] ovasina konayim dersen, Türk milleti, öleceksin! Ordakötü kisi söyle ögretiyormus: Uzak ise kötü mal verir, yakinise iyi mal verir deyip öyle ögretiyormus. Bilgi bilmez kisi osözü alip, yakina gidip, cok insan, öldün! |
| 99 | 𐰆𐰞: 𐰘𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰉𐰺𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰇𐱅𐰇𐰚𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰺𐰴𐱁: 𐱅𐰃𐰼𐰚𐱁: 𐰃𐰽𐰺: 𐰤𐰭: 𐰉𐰆𐰭𐰍: 𐰖𐰸: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰸𐰺𐰴𐰴: 𐰾𐰤: 𐰀𐰲𐰾𐰴: 𐱃𐰆𐰽𐰴: 𐰇𐰢𐰕: 𐰾𐰤: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃𐰆𐰑𐰽𐰺: 𐰀𐰲𐰾𐰴: 𐰇𐰢𐰕: 𐰾𐰤: 𐰦𐰍𐰭𐰣: | 8 Ol yirgerü barsan Türk budun ölteci sen. Ötüken yirolurup arkis tirkis isar neng bungug yok. Ötüken yisolursar benggü il tuta olurtaci sen. Türk budun tokurkaksen. Acsin tosik ölmez sen. Bir todsar acsik ölmez sen.Antagingin | [8] O yere dogru gidersen, Türk milleti öleceksin! Ötükenyerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hic bir sikintinyoktur. Ötüken ormaninda oturusan ebediyen il tutarakoturacaksin. Türk milleti, toklugun kiymetini bilmezsin.Aclik, tokluk düsünmezsin. Bir doysan acligi düsünmezsin.Öyle oldugun |
| 100 | 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰣: 𐰽𐰉𐰃𐰤: 𐰞𐰢𐱃𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰴𐰆𐰯: 𐰦𐰀: 𐰞𐰴𐰦𐰍: 𐰺𐰞𐱃𐰍: 𐰦𐰀: 𐰴𐰞𐰢𐱁𐰃: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰸𐰆𐰯: 𐱃𐰆𐰺𐰆: 𐰇𐰠𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰸𐰆𐱃𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰯: | 9 ücün igidmis kaganingin sabin almatin yir sayu bardig.Kop anda alkintig, ariltig. anda kalmisi yir sayu kop toruölü yoriyur ertig. Teng ri yarlikadukin ücün [ö]zümkutum bar ücün kagan olurtum. Kagan olurup | [9] icin, beslemis olan kaganinin sözünü almadan her yeregittin. Hep orda mahvoldun, yok edildin. Orda, gerikalaninla her yere hep zayiflayarak, ölerek yürüyordun.Tanri buyurdugu icin, kendim devletli oldugum icin, kaganoturdum. Kagan oturup |
| 101 | 𐰖𐰸: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰸𐰆𐰯: 𐰸𐰆𐰉𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰖: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰜𐰇𐱁: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕𐰆: 𐰉𐰆: 𐰽𐰉𐰢𐰑𐰀: 𐰃𐰏𐰓: 𐰉𐰺: 𐰍𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰣𐰃: 𐰾𐰃𐰓𐰭: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰃𐰼𐰯: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴𐰭𐰣: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰖𐰭𐰞𐰯: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭𐰤: 𐰘𐰢𐰀: | 10 yok cigany budunug kop kubratdim. Cigany budunugbay kildim. Az budunug öküs kildim. Azu bu sabimdaigid bar gu? Türk begler budun buni esiding. Türk[budun ti]rip il tutsikingin bunda urtum. Yangilipölsikingin yime | [10] ac, fakir milleti hep toplattim.Fakir milleti zenginkildim. Az milleti cok kildim. Yoksa, bu sözümde yalanvar mi? Türk beyleri, milleti bunu isitin! Türk milletinitoplayip il tutacagini burda vurdum. Yanilip ölecegini yine |
| 102 | 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰤𐰭: 𐰤𐰭: 𐰽𐰉𐰢: 𐰼𐰾𐰼: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁𐰴𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰭𐰺: 𐰚𐰇𐰼𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰢𐱃𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰏𐰇: 𐰖𐰭𐰡𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰕: 𐰢𐰤: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁: 𐱃𐰆𐰶𐰃𐱃𐰑𐰢... 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰓𐰕𐱅𐰢: 𐰢𐰤𐰭: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐰾𐰃𐰢𐰑𐰃: | 11 bunda urtum. Neng neng sabim erser benggü taskaurtum. Angar körü biling. Türk amti budun begler bödkekörügme begler gü yangiltaci siz? Men b[enggü tastokitdim... Tabg]ac kaganda bedizci kelürtüm,bedizet[t)im. Mening sabimin simadi. | [11] burda vurdum. Her ne sözüm varsa ebedi tasa vurdum.Ona bakarak bilin. Simdiki Türk milleti,beyleri,bu zamandaitaat eden beyler olarak mi yanilacaksiniz? Ben ebedi tasyontturdum... Cin kaganindan resimci getirdim,resimlettim.Benim sözümü kirmadi. |
| 103 | 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰭: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃𐰏: 𐰃𐱃𐰃: 𐰭𐰺: 𐰑𐰨𐰃𐰍: 𐰉𐰺𐰴: 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰃𐰲𐰃𐰤: 𐱃𐱁𐰃𐰤: 𐰑𐰨𐰃𐰍: 𐰋𐰓𐰕: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐱃𐱁: 𐱃𐰆𐰴𐰃𐱃𐰑𐰢: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰚𐰃: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰆𐰞... 𐰆𐰣: 𐰆𐰭: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰭𐰀: 𐱃𐱃𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰉𐰆𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰼𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁: | 12 Tabgac kaganing icreki bedizcig iti. Angar adincigbark yaraturtum. Icin tasin adincig bediz urturtum. Tastokitdim. Köng ülteki sabimin u[rturtum... On Ongogling]a tatinga tegi buni körü biling. Benggü tas | [12] Cin kaganin maiyetindeki resimciyi gönderdim. Onabambaska türbe yaptirdim. Icine disina bambaska resimvurdurdum: Tas yontturdum. Gönüldeki sözümüvurdurdum... On ok ogluna, yabancina kadar bunugörüp bilin. Ebedi tas |
| 104 | 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢: 𐰉𐰆: ...𐰃𐰠: 𐰼𐰾𐰼: 𐰨𐰀: ..𐰢: 𐱃𐰴𐰃: 𐰼𐰃𐰏: 𐰘𐰼𐱅𐰀: 𐰃𐰼𐰾𐰼: 𐰨𐰀: 𐰼𐰏: 𐰘𐰼𐱅𐰀: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁: 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰼𐰯: 𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐰆𐰞: 𐱃𐱁: ...𐰑𐰢: 𐰉𐰆: 𐰋𐰃𐱅𐰏: 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰢𐰀: 𐱃𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐱅𐰃𐰏𐰤: | 13 tokitdim. b[u...il] erser, anca taki erig yirte irser,anca erig yirte benggü tas tokitdim, bitid[d]im. Anikörüp anca biling. Ol tas [...]dim.Bu bitig bitigme atisi Yol[l]ug T[igin]. | [13] yontturdum... Il ise, söyle daha erisilir yerde ise, isteöyle erisilir yerde ebedi tas yontturdum, yazdirdim. Onugörüp öyle bilin. Su tas... dim.Bu yaziyi yazan yegeni Yollug Tigin |
| 105 | Doğu yüzü | ||
| 106 | 𐰇𐰕𐰀: 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰽𐰺𐰀: 𐰖𐰍𐰕: 𐰘𐰼: 𐰴𐰃𐰞𐰦𐰸𐰑𐰀: 𐰚𐰃𐰤: 𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰾: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰦𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰲𐰃𐰢: 𐰯𐰀𐰢: 𐰉𐰆𐰢𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰾𐱅𐰢𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: | 1 Üze kök tengri asra yagiz yir kilindukda ikin ara kisiogli kilinmis. Kisi oglinda üze ecüm apam Bumin KaganIstemi Kagan olurmis. Olurupan Türk budunung ilintörüsin tuta birmis, iti birmis. | [1] Üstte mavi gök,altta yagiz yer kilindikta,ikisi arasindainsan oglu kilinmis. Insan oglunun üzerine ecdadim BuminKagan, Istemi Kagan oturmus. Oturarak Türk milletininilini töresini tutu vermis, düzenleyi vermis. |
| 107 | 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭: 𐰴𐰆𐰯: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇: 𐰾𐰇𐰠𐰯𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰴𐰆𐰯: 𐰞𐰢𐰾: 𐰴𐰆𐰯: 𐰉𐰕: 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰾: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰜𐰦𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰚𐰃𐰼𐰇: 𐱅𐰢𐰺𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰸𐰆𐰦𐰺𐰢𐰾: 𐰚𐰃𐰤: 𐰺𐰀... | 2 Tört bulung kop yagi ermis.Sü sülepen tört bulungdakibudunug kop almis.kop baz kilmis.Basligig yükündürmistizligig sökürmis. Ilgerü Kadirkan yiska tegi kirü TemirKapigka tegi kondurmus. Iki ara | [2] Dört taraf hep düsman imis. Ordu sevk ederek dörttaraftaki milleti hep almis, hep tabi kilmis. Basliya basegdirmis,dizliye diz cöktürmüs.Doguda Kadirkan ormaninakadar, batida Demir Kapiya kadar kondurmus.Ikisi arasinda |
| 108 | 𐰃𐰓𐰃: 𐰆𐰴𐰽𐰕: 𐰜𐰇𐰚: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰨𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰞𐰯: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰣𐰃: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰠𐰏: 𐰨𐰀: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰃𐰠𐰏: 𐱃𐰆𐱃𐰯: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰃𐱅𐰢𐰾: 𐰇𐰕𐰃: 𐰨𐰀: | 3 idi oksuz Kök Türk anca olurur ermis. Bilge kaganermis, alp kagan ermis. Buyruki yime bilge ermis erinc,alp ermis erinc. Begleri yime buduni yime tüz ermis. Aniücün ilig anca tutmis erinc. Ilig tutup törüg itmis.Özü anca | [3] pek teskilatsiz Gök Türk öylece oturuyormus. Bilgilikagan imis,cesur kagan imis.Buyruku yine bilgili imis tabii,cesur imis tabii. Beyleri de milletide dogru imis. Onun icinili öylece tutmus tabii. Ili tutup töreyi düzenlemis.Kendisi öylece |
| 109 | 𐰚𐰼𐰏𐰚: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃: 𐰇𐰭𐰼𐰃: 𐰜𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰃: 𐰋𐰇𐰚𐰲𐰃: 𐰲𐰇𐰠𐰏𐰠: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅: 𐰯𐰺: 𐰯𐰆𐰺𐰢: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰇𐰲𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣: 𐰆𐱃𐰕𐱃𐱃𐰺: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰠𐰯𐰤: 𐰽𐰃𐰍𐱃𐰀𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰍𐰞𐰀𐰢𐰾: 𐰦𐰍: 𐰚𐰇𐰠𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰴𐰍𐰣: | 4 kergek bolmis. Yogci sigitci öng re kün togsikda Böklicöl[l]üg il Tabgac Tüpüt Apar Purum Kirkiz ÜcKurikan Otuz Tatar Kitany Tatabi bunca budun kelipensigtamis yoglamis. Antag küllüg kagan ermis. Andakisre inisi kagan | [4] vefat etmis. Yasci, aglayici, doguda gün dogusundanBökli Cöllü halk, Cin, Tibet, Avar, Bizans, Kirgiz, ÜcKurikan, Otuz Tatar, Kitay, Tatabi, bunca millet gelipaglamis, yas tutmus. Öyle ünlü kagan imis. Ondan sonrakücük kardesi kagan |
| 110 | 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐱃𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐱅𐰏: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸: 𐰼𐰨: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰭𐰃𐰤: 𐱅𐰏: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸: 𐰼𐰨: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰉𐰆𐰖𐰴𐰸𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰕: 𐰼𐰨: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: | 5 bolmis erinc, ogliti kagan bolmis erinc. Anda kisreinisi ecisin teg kilinmaduk erinc, ogli kangin tegkilinmaduk erinc. Biligsiz kagan olurmis erinc, yablakkagan olurmis erinc. Buyruki yime biligsiz erinc, yablakermis erinc. | [5] olmus tabii, ogullari kagan olmus tabii. Ondan sonrakücük kardesi büyük kardesi gibi kilinmamis olacak.Bilgisiz kagan oturmustur, kötü kagan oturmustur.Buyrukuda bilgisizmis tabii, kötü imis tabii. |
| 111 | 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐱅𐰇𐰕𐰾𐰕: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰋𐰠𐰏𐰃𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰠𐰏: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰺𐰢𐰴𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰤𐰠𐰃: 𐰲𐰃𐰠𐰃: 𐰚𐰃𐰭𐰾𐰇𐰼𐱅𐰜𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰋𐰏𐰠𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰞𐰃𐰍: 𐰖𐰆𐰭𐱁𐰆𐰺𐱃𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰃𐰠𐰠𐰓𐰜: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰆: 𐰃𐰑𐰢𐰾: | 6 Begleri buduni tüzsüz ücün Tabgac budun tebliginkürlüg ücün armakcisin ücün inili ecili kingsürtükinücün begli budunlig yongsurtukin ücün Türk budunilledük ilin icginu idmis, | [6] Beyleri, milleti ahenksiz oldugu icin, Cin milleti hilekarve sahtekar oldugu icin, aldatici oldugu icin, kücük kardesve büyük kardesi birbirine düsürdügü icin, bey ve milletikarsilikli cekistirdigi icin, Türk milleti il yaptigi ilini eldencikarmis, |
| 112 | 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰑𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰣: 𐰘𐰃𐱅𐰼𐰇: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰋𐰏𐰠𐰚: 𐰆𐰺𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰴𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰾𐰃𐰠𐰚: 𐰶𐰃𐰕: 𐰆𐰍𐰞𐰤: 𐰚𐰇𐰭: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰀𐱃𐰃𐰤: 𐰃𐱃𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰀𐱃𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰯𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: | 7 kaganladuk kaganin yitürü idmis. Tabgac budunkabeglik uri oglin kul boldi, isilik kiz oglin küng boldi.Türk begleri Türk atin iti. Tabgacgi begleri Tabgac atintutupan Tabgac kaganka | [7] kagan yaptigi kaganini kaybedi vermis. Cin milletinebeylik erkek evladi kul oldu, hanimlik kiz evladi cariyeoldu. Türk beyler Türk adini birakti. Cinli beyler Cin adinitutup, Cin kaganina |
| 113 | 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰠𐰏: 𐰘𐰃𐰞: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰜𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰀: 𐰋𐰇𐰚𐰠𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰴𐰺𐰀: 𐰴𐰢𐰍: | 8 körmis. Elig yil isig kücüg birmis. Ilgerü kün togsikdaBökli kaganka tegi süleyim birmis. Tabgac kaganka ilintörüsin ali birmis. Türk kara kamag | [8] itaat etmis. Elli yil isi gücü vermis. Doguda gündogusunda Bökli kagana kadar ordu sevk edi vermis.Batida Demir Kapiya kadar ordu sevk edi vermis. Cinkaganina ilini, töresini ali vermis. Türk halk |
| 114 | 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰨𐰀: 𐱅𐰃𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰠𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰢: 𐰢𐱃𐰃: 𐰴𐰣𐰃: 𐰚𐰢𐰚𐰀: 𐰃𐰠𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆𐰺𐰢𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰴𐰣𐰃: 𐰤𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼𐰢𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐱅𐰃𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: | 9 budun anca timis: Illig budun ertim, ilim amti kani,kimke ilig kazganur men tir ermis. Kaganlig budunertim, kaganim kani, ne kaganka isig kücüg birür mentir ermis. Anca tip Tabgac kaganka yagi bolmis. | [9] kitlesi söyle demis: Illi millet idim, ilim simdi hani, kimeili kazaniyorum der imis. Kaganli millet idim, kaganimhani, ne kagana isi gücü veriyorum der imis. Öyle diyipCin kaganina düsman olmus. |
| 115 | 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰯: 𐰃𐱅𐰤𐰇: 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰣𐰆: 𐰆𐰢𐰑𐰸: 𐰖𐰣: 𐰃𐰲𐰚𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜𐰏𐰼𐰇: 𐰽𐰴𐰣𐰢𐱃𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰘𐰃𐰤: 𐰆𐰺𐰍𐰽𐰺𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰴𐰑𐰆: 𐰉𐰺𐰃𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰾𐰃: 𐱅𐰇𐰺𐰜: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰃𐰼𐰃: | 10 Yagi bolup itinü yaratunu umaduk yana icikmis.Bunca isig kücüg birtükgerü sakinmati Türk budunölüreyin urugsiratayin tir ermis. Yokadu barir ermis.Üze Türk Tengrisi Türk iduk yiri | [10]Düsman olup,kendisini tanzim ve tertip edemedigindenyine teslim olmus. Bunca isi gücü verdigini düsünmeden,Türk milletini öldüreyim, kökünü kurutayim der imis.Yok olmaya gidiyormus. |
| 116 | 𐰽𐰆𐰉𐰃: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰆𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰇𐰏𐰢: 𐰃𐰠𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰇𐰯𐰾𐰃𐰦𐰀: 𐱃𐰆𐱃𐰯: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰼𐰤: 𐱃𐱁𐰚𐰢𐰾: 𐱃𐱁𐰺𐰀: | 11 subi anca itmis. Türk budun yok bolmazun tiyinbudun bolcun tiyin kang im Iltiris Kaganig ögüm IlbilgeKatunug tengri töpüsinde tutup yügerü kötürmis erinc.Kang im kagan yiti yigirmi erin tasikmis. Tasra | [11] Yukarida Türk tanrisi, Türk mukaddes yeri, suyu öyletanzim etmis. Türk milleti yok olmasin diye, millet olsundiye babam Iltiris Kagani, annem Ilbilge Hatunu gögüntepesinde tutup yukari kaldirmis olacak. Babam kagan onyedi erle disari cikmis. Disari |
| 117 | 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰚𐰇: 𐰾𐰓𐰯: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰴𐰃: 𐱃𐰍𐰶𐰢𐰾: 𐱃𐰍𐰑𐰴𐰃: 𐰃𐰤𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰘𐱅𐰢𐰾: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰜𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜: 𐰇𐰲𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰇𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃𐰾𐰃: 𐰸𐰆𐰪: 𐱅𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰯: 𐱅𐰃𐰼𐰢𐱁: 𐰴𐰆𐰉𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐰴𐰢𐰍𐰃: | 12 yoriyur tiyin kü esidip balikdaki tagikmis, tagdakiinmis, tirilip yitmis er bolmis. Tengri küc birtük ücünkangim kagan süsi böri teg ermis, yagisi kony teg ermis.Ilgerü kurigaru sülep ti[r]m[is] kubrat[mis]. [K]amagi | [12] yürüyor diye ses isitip sehirdeki daga cikmis, dagdakiinmis, toplanip yedi er olmus. Tanri kuvvet verdigi icinbabam kaganin askeri kurt gibi imis, düsmani koyun gibiimis. Doguya, batiya asker sev edip toplamis, yigmis. Hepsi |
| 118 | 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰕: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰕: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰯: 𐰠𐰾𐰼𐰢𐰾: 𐰚𐰍𐰣𐰽𐰺𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰚𐰇𐰭𐰓𐰢𐰾: 𐰸𐰆𐰞𐰑𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰇𐰤: 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰲𐰇𐰢: 𐰯𐰀𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰨𐰀: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰠𐰃𐰾: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐱅𐰢𐰾: | 13 yiti yüz er bolmis. Yiti yüz er bolup ilsiremiskagansiramis budunug, küng edmis kuladmis budunugTürk törüsin icginmis budunug ecüm apam törüsinceyaratmis,bosgurmis.Tölis Tardus [budunug anda itmis.] | [13] yedi yüz er olmus. Yedi yüz er olup ilsizlesmis,kagansizlasmis, milleti, Türk töresini birakmis milleti,ecdadimin töresince yaratmis, yetistirmis. Tölis, Tardusmilletini orda tanzim etmis. |
| 119 | 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰍: 𐱁𐰑𐰍: 𐰦𐰀: 𐰋𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰉𐰕: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰸𐰆𐰕𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰆𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣: 𐰆𐱃𐰕𐱃𐱃𐰺: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰸𐰆𐰯: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰨𐰀... | 14 Yabgug sadig anda birmis. Biriye Tabgac budun yagiermis. Yiriya Baz kagan Tokuz Oguz budun yagi ermis.Kirkiz Kurikan Otuz Tatar Kitany Tatabi kop yagiermis. Kangim kagan bunca... | [14] Yabguyu, sadi orda vermis. Güneyde Cin milletidüsman imis. Kuzeyde Baz Kagan, Dokuz Oguz kavmidüsman imis. Kirgiz, Kurikan, Otuz Tatar, Kitay, Tatabihep düsman imis. Babam kagan bunca... |
| 120 | 𐰶𐰃𐰺𐰴: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰢𐰾: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰢: 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏: 𐰠𐰾𐰼𐱅𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍: 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃𐰍: 𐰉𐰕: 𐰚𐰃𐰠𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰨𐰀: 𐰃𐰠𐰏: | 15 Kirk artuki yiti yoli sülemis, yigirmi süngüssüngirmis. Tengri yarlikaduk ücün illigig ilsiretmis,kaganligig kagansiratmis, yagig baz kilmis, tizligigsökirmis, basligig yükündü[rmis. Kangim kagan ancailig] | [15] Kirk yedi defa ordu sevk etmis, yirmi savas yapmis.Tanri lütfettigi icin illiyi ilsizletmis, kaganliyikagansizlatmis, düsmani tabi kilmis, dizliye diz cöktürmüs,basliya bas egdirmis. Babam kagan öylece ili, |
| 121 | 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰓𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰘𐰃𐰲𐰀: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐰃𐰏𐱅𐰃: 𐰲𐰃𐰍𐰪𐰍: 𐰉𐰖: 𐰶𐰡𐰃: 𐰕𐰃𐰍: 𐰜𐰇𐱁: 𐰶𐰡𐰃: | 16 törüg kazganip uca barmis. Kangim kaganka Bazkaganig balbal tikmis. Ol törüde üze ecim kagan olurti.Ecim kagan olurupan Türk budunug yice itdi, igit[t]i.Ciganyig [bay kildi, azig öküs kildi]. | [16] töreyi kazanip, ucup gitmis. Babam kagan icin ilkinBaz Kagani balbal olarak dikmis. O töre üzerine kaganoturdu. Amcam kagan oturarak Türk milletini tekrartanzim etti, besledi. Fakiri zengin kildi, azi cok kildi. |
| 122 | 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰑𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰕𐰀: 𐱁𐰑: 𐰼𐱅𐰢: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰖𐱁𐰞: 𐰇𐰏𐰕: 𐱁𐰦𐰆𐰭: 𐰖𐰕𐰃𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐱁𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: | 17 Ecim kagan olurtukda özüm Tardus budun üze sadertim. Ecim kagan birle ilgerü Yasil Ögüz Santungyazika tegi süledimiz. Kögmen asa Ki[rkiz yiringetegi süledimiz]. | [17] Amcam kagan oturdugunda kendim Tardus milletiüzerinde sad idim. Amcam kagan ile doguda Yesil Nehir,Santung ovasina kadar ordu sevk ettik. Batida DemirKapiya kadar ordu sevk ettik. Kögmeni asarak Kirgizülkesine kadar ordu sevk ettik. |
| 123 | 𐰴𐰢𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐱁𐰆𐱃𐰕: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰇𐰲𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏: 𐰃𐰠𐰾𐰼𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍: 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰜𐰇𐰦𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰇𐰚𐰤: | 18 Kamagi bis otuz süledimiz, üc yigirmi süngüsdümüz.Illigig ilsiretdimiz, kaganligig kagansiratdimiz. Tizligigsökürtümüz, basligig yükündürtümüz. Türgis kaganTürkümüz [budunumuz erti. Bilmedükin] | [18] Yekün olarak yirmi bes defa ordu sevk ettik, on ücdefa savastik. Illiyi ilsizlestirdik,kaganliyi kagansizlastirdik.Dizliye diz cöktürdük, basliya bas egdirdik. Türgis KaganiTürkümüz, milletimiz idi. Bilmedigi |
| 124 | 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰋𐰃𐰕𐰭𐰀: 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰢𐰏𐰚: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰲𐰇𐰢𐰕: 𐰯𐰀𐰢𐰕: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰆𐰉: 𐰃𐰓𐰾𐰕: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰺𐱃𐰯: ..... | 19 ücün bizinge yangil[d]ukin ücün kagani ölti.Buyriki begleri yime ölti. On Ok budun emgek körti.Ecümüz apamiz tutmis yir sub idisiz bolmazun tiyinAz budunug itip yar[atip...] | [19] icin, bize karsi yanlis hareket ettigi icin kagani öldü.Buyruku, beyleri de öldü. On Ok kavmi eziyet gördü.Ecdadimizin tutmus oldugu yer, su sahipsiz olmasin diyeAz milletini tanzim ve tertip edip... |
| 125 | 𐰉𐰺𐰽: 𐰋𐰏: 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰋𐰃𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰃𐰭𐰠𐰢: 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰆𐰍: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰇𐰕𐰃: 𐰖𐰭𐰡𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰭: 𐰸𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰆𐰉: 𐰃𐰓𐰾𐰕: 𐰴𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰕: 𐰴𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰖𐰺𐱃𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: ..... 𐰃𐰠𐰃𐰤: | 20 Bars beg erti. Kagan ati bunda biz birtimiz. Singilimkuncuyug birtimiz. Özi yangildi, kagani ölti, buduniküng kul boldi. Kögmen yir sub idisiz kalmazun tiyin AzKirkiz Budunug yarat[ip keltimiz, süngüsdümüz...ilin] | [20] Bars bey idi. Kagan adini burda biz verdik. Kücük kizkardesim prensesi verdik. Kendisi yanildi, kagani öldü,milleti cariye, kul oldu. Kögmenin yeri, suyu sahipsizkalmasin diye Az, Kirgiz kavmini düzene sokup geldik.Savastik...ilini |
| 126 | 𐰖𐰣𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐱁𐰍: 𐱁𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰸𐰆𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰚𐰭𐰇: 𐱃𐰺𐰢𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰸𐰆𐰦𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰸𐰆𐰞: 𐰸𐰆𐰞𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰇𐰭: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰍: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰭𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: | 21 yana birtimiz. Ilgerü Kadirkan yisig asa budunuganca kondurtumuz, anca itdimiz. Kurigaru KengüTarmanka tegi Türk budunug anca kondurtumuz, ancaitdimiz. Ol ödke kul kullug bolmis erti, [küng künglügbolmis erti. Inisi ecisin bilmez erti. Ogli kangin bilmezerti] | [21] geri verdik. Doguda Kadirkan ormani asarak milletiöyle kondurduk, öyle düzene soktuk. Batida KengüTarmana kadar Türk milleti öyle kondurduk, öyle düzenesoktuk. O zamanda kul kullu olmustu. Cariye cariyeliolmustu. Kücük kardes büyük kardesini bilmezdi, oglubabasini bilmezdi. |
| 127 | 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰃𐱅𐰢𐰾: 𐰠𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰾𐰓𐰭: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰉𐰽𐰢𐰽𐰺: 𐰽𐰺𐰀: 𐰘𐰃𐰼: 𐱅𐰠𐰤𐰢𐰾𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰠𐰭𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰭𐰤: 𐰚𐰢: 𐰺𐱃𐱃𐰃: 𐰆𐰑𐰀𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰤: | 22 Anca kazganmis itmis ilimiz törümüz erti. Türk Oguzbegleri budun esiding. Üze tengri basmasar, asra yirtelinmeser, Türk budun, ilingin törüngin kim artati[udaci erti]? Türk budun ertin, | [22] Öyle kazanilmis, düzene sokulmus ilimiz, töremizvardi. Türk, Oguz beyleri, milleti, isitin:Üstte gök basmasa,altta yer delinmese, Türk milleti, ilini töreni kim bozabilecekti? Türk milleti, vaz gec, |
| 128 | 𐰇𐰚𐰇𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰇𐰭𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰏𐰓𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰓𐰏𐰇: 𐰠𐰭𐰀: 𐰚𐰦𐰇: 𐰖𐰭𐰡𐰍: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰚𐰃𐰏𐰇𐰼𐱅𐰏: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰴𐰦𐰣: 𐰚𐰠𐰯: 𐰖𐰪𐰀: 𐰠𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰠𐰏: 𐰴𐰦𐰣: 𐰚𐰠𐰯𐰤: 𐰾𐰇𐰼𐰀: 𐰠𐱅𐰓𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰇𐱅𐰜𐰤: 𐰖𐰃𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀: | 23 ökün! Küregüng ün ücün igidmis bilge kaganing inertmis barmis edgü ilinge kentü yangildig, yablakkigürtüg. Yaraklig kandin kelin yanya iltdi. Süngüglügkandin kelipen süre iltdi? Iduk Ötüken y[is budunbardig. Ilgerü barigma] | [23] pisman ol! Disipsizliginden dolayi, beslemis olan bilgilikaganinla, hür ve müstakil iyi iline karsi kendin hata ettin,kötü hale soktun. Silahli nereden gelip dagitarak gönderdi?Mizrakli nereden gelerek sürüp gönderdi. MukaddesÖtüken ormanin milleti, gittin. Doguya giden, |
| 129 | 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰸𐰆𐰴𐰃𐰍𐰺𐰆: 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰉𐰺𐰑𐰸: 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰀: 𐰓𐰏𐰇𐰏: 𐰆𐰞: 𐰼𐰨: 𐰴𐰣𐰍: 𐰽𐰆𐰉𐰲𐰀: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰜𐰇𐰭: 𐱃𐰍𐰲𐰀: 𐰖𐱃𐰑𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰚: 𐰆𐰺𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰭: 𐰸𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰾𐰠𐰚: 𐰴𐰃𐰕: 𐰆𐰍𐰞𐰭: 𐰚𐰇𐰭: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰜: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰖𐰉𐰞𐰴𐰃𐰭𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: | 24 bardig, kurigaru barigma bardig. Barduk yirdeedgüg ol erinc: Kaning subca yügürti, süngüküng tagcayatdi. Beglik uri oglung kul boldi, isilik kiz oglung küngboldi. Bilmedük ücün [yablakingin ücün ecim kaganuca bardi.] | [24] gittin. Batiya giden, gittin, Gittigin yerde hayrin suolmali: Kanin su gibi kostu, kemigin dag gibi yatti. Beylikerkek evladin kul oldu, hanimlik kiz evladin cariye oldu.Bilmedigin icin, kötülügün yüzünden amcam, kaganucup gitti. |
| 130 | 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰇𐰏𐰢: 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍: 𐰚𐰇𐱅𐰼𐰢𐱁: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰃𐰠: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰇𐰕𐰢𐰤: 𐰆𐰞: 𐱅𐰭𐰼𐰃: | 25 Baslayu Kirkiz kaganig balbal tikdim. Türk budunugati küsi yok bolmazun tiyin kangim kaganig ögümkatanug kötürmis tengri il birigme tengri Türk budunati küsi yok bolmazun [tiyin özümin ol tengri] | [25] Önce Kirgiz kaganini balbal olarak diktim. Türkmilletinin adi sani yok olmasin diye, babam kagani, annemhatunu yükseltmis olan Tanri,il veren Tanri, Türk milletininadi sani yok olmasin diye, |
| 131 | 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰑𐰃: 𐰼𐰨: 𐰤𐰭: 𐰘𐰃𐰞𐰾𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰲𐰼𐰀: 𐱁𐰽𐰕: 𐱃𐱁𐰺𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰽𐰕: 𐰖𐰉𐰕: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰕𐰠𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰭𐰢𐰕: 𐰲𐰢𐰕: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: | 26 kagan olurti erinc. Neng yilsig budunka olurmadim.Icre assiz tasra tonsuz yabiz yablak budunda üzeolurtum. Inim Kül Tigin birle sözlestimiz. Kangimizecimiz kaz[ganmis budun ati küsi yok bolmazun] | [26] kendimi o Tanri kagan oturttu tabii. Varlikli, zenginmillet üzerine oturmadim. Iste assiz, dista elbisesiz; düskün,perisan milletin üzerine oturdum. Kücük kardesim KülTigin ile konustuk. Babamizin, amcamizin kazanmis oldugumilletin adi sani yok olmasin |
| 132 | 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰢𐰑𐰢: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰚𐰃: 𐱁𐰑: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰇𐰠𐰇: 𐰘𐰃𐱅𐰇: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰢: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐱃: 𐰽𐰆𐰉: 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰑𐰢: 𐰢𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: | 27 tiyin Türk budun ücün tün udimadim, küntüzolurmadim. Inim Kül Tigin birle iki sad birle ölü yitükazgandim. Anca kazganip biriki budunug ot subkilmadim. Men [özüm kagan olurtukuma yir sayu] | [27] diye, Türk milleti icin gece uyumadim, gündüzoturmadim. Kücük kardesim Kül Tigin ile, iki sad ile öleyite kazandim. Öyle kazanip bütün milleti ates,su kilmadim.Ben kendim kagan oturdugumda, her yere |
| 133 | 𐰉𐰺𐰢𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰇: 𐰘𐰃𐱅𐰇: 𐰖𐰑𐰍𐰣: 𐰖𐰞𐰭𐰣: 𐰖𐰣𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱃𐰯𐰀: 𐰆𐰞𐰍: 𐰾𐰇: 𐰚𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢: 𐰦𐰀: | 28 barmis budun ölü yitü yadagin yalingin yana kelti.Budunug igideyim tiyin yirigaru Oguz budun tapa ilgerüKitany Tatabi budun tapa birigerü Tabgac tapa ulug süiki yigir[mi süledim ... süngüsdüm. Anda] | [28] gitmisolan millet öle yite, yaya olarak ciplak olarakdönüp geldi. Milleti besleyeyim diye,kuzeyde Oguz kavminedogru, doguda Kitay, Tatabi kavmine dogru |
| 134 | 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰕𐰆: 𐰸𐰆𐱃𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰠𐰇𐰏𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰃𐰏𐱅𐰢: 𐰖𐰞𐰭: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱃𐰆𐰣𐰞𐰍: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰖: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐰚𐱁: 𐰴𐰃𐰞𐱃𐰢: 𐰃𐰍𐰺: 𐰠𐰠𐰏𐰓𐰀: 𐰃𐰍𐰺: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀: 𐰘𐰃𐰏: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: | 29 kisre tengri yarlikazu kutum bar ücün ülügüm barücün ölteci budunug tirgürü igit[t]im. Yaling budunugtonlug, cigany budunug bay kildim. Az budunug öküskiltim. Igar illigde [igar kaganligda yig kildim. Törtbulungdaki] | [29] sonra, Tanri bagislasin, devletim var oldugu icin,kismetim var oldugu icin, ölecek milleti diriltip besledim.Ciplak milleti elbiseli, fakir milleti zengin kildim. Az milleticok kildim. Degerli illiden, degerli kaganlidan daha iyikildim. Dört taraftaki |
| 135 | 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰯: 𐰉𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰖𐰍𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰸𐰆𐰯: 𐰢𐰭𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰇𐰕𐰃: 𐰨𐰀: 𐰚𐰼𐰏𐰚: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰑𐰸𐰑𐰀: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰖𐱁𐰑𐰀: 𐰴𐰞𐱃𐰃: ..... | 30 budunug kop baz kaldim, yagisiz kildim. Kop mangakörti. Isig kücüg birür. Bunca törüg kazganip inim KülTigin özi anca kergek boldi. Kangim kagan ucdukdainim Kül Tigin yi[ti yasda kalti ... ] | [30] milleti hep tabii kildim, düsmansiz kildim. Hep banaitaat etti. Is gücü veriyor. Bunca töreyi kazanip kücükkardesim Kül Tiginkendisi öyle vefat etti. Babam kaganuctugunda kücük kardesim Kül Tigin yedi yasinda kaldi ... |
| 136 | 𐰆𐰢𐰖: 𐱅𐰏: 𐰇𐰏𐰢: 𐰴𐱃𐰆𐰣: 𐰸𐰆𐱃𐰭𐰀: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰼: 𐱃: 𐰉𐰆𐰞𐰡𐰃: 𐰞𐱃𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰃: 𐰞𐱃𐰃: 𐰲𐰆𐰉: 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢𐰕: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰆𐰭: 𐱃𐰆𐱃𐰸: 𐰋𐰃𐰾: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: | 31 Umay teg ögüm katun kutinga inim kül tigin er atbuldi. Alti yigirmi yasinga ecim kagan ilin törüsin ancakazgandi. Alti Cub Sogdak tapa süledimiz, bozdumuz.Tabgac Ong tutuk bis t[ümen sü kelti, süngüsdümüz?] | [31] Umay gibi annem hatunun devletine kücük kardesimKül Tigin er adini aldi. On alti yasinda, amcam kaganinilini, töresini söyle kazandi: Alti Cub Sogdaka dogru ordusevk ettik, bozduk. Cinli Ong vali, elli bin asker geldi,savastik. |
| 137 | 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰖𐰑𐰍𐰣: 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰆𐰭: 𐱃𐰆𐱃𐰸: 𐰖𐰆𐰺𐰲𐰃𐰤: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰠𐰏𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰃: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍𐰑𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰨𐰆𐰞𐰑𐰃: 𐰆𐰞: 𐰾𐰇𐰏: 𐰦𐰀: 𐰖𐰸: 𐰴𐰃𐱁𐰑𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰼: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀: 𐰲𐰲𐰀: 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰚𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰭: 𐰠𐰚𐰃: 𐱃𐰑𐰴𐰣: 𐰲𐰆𐰺𐰭: 𐰉𐰆𐰕: 𐱃𐰍: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰞: 𐱃: 𐰦𐰀: | 32 Kül Tigin yadagin oplayu tegdi, Ong tutuk yurcinyaraklig eligin tutdi, yarakligdi kaganka anculadi. Olsüg anda yok kildimiz. Bir otuz yasinga Caca sengünkesünggüsdümüz. Ang ilki Tadinging Corung boz [atigbinip tegdi. Ol at anda] | [32] Kül Tigin yaya olarak atilip hücum etti. Ong valininkayin biraderini, silahli, elle tuttu, silahli olarak kaganatakdim etti.O orduyu orda yok ettik. Yirmi bir yasinda iken,Caca generale karsi savastik. En önce Tadigin, Corun bozatina binip hücum etti. O at orda |
| 138 | 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰚𐰃𐰤𐱅𐰃: 𐰃𐱁𐰉𐰺𐰀: 𐰖𐰢𐱃𐰺: 𐰉𐰆𐰕: 𐱃𐰍: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰆𐰞: 𐱃: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰇𐰲𐰨: 𐰘𐰏𐰤: 𐰾𐰃𐰠𐰏: 𐰋𐰏𐰭: 𐰚𐰓𐰢𐰠𐰏: 𐱃𐰆𐰺𐰍: 𐱃: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰆𐰞: 𐱃: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰖𐰺𐰴𐰃𐰦𐰀: 𐰖𐰞𐰢𐰽𐰃𐰦𐰀: 𐰘𐰇𐰕: 𐰺𐱃𐰸: 𐰸𐰆𐰣: 𐰆𐰺𐱃𐰃: 𐰘𐰃𐰕𐰭𐰀: 𐰉𐱁𐰃𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐰼: 𐱅𐰏𐰼𐰢𐰓𐰃: | 33 ölti. Ikinti Isbara Yamtar boz atig binip tegdi. Ol atanda ölti. Ücünc Yigen Silig beging kedimlig tong atbinip tegdi. Ol at anda ölti. Yarinkinda yalmasinda yüzartuk okin urti, yüzing e basing a bir ok t[egürmedi ...] | [33] öldü. Ikinci olarak Isbara Yamtarin boz atina biniphücum etti. O at orda öldü. Zirhindan kaftanindan yüzdenfazla ok ile vurdular, yüzüne basina bir tane degdirmedi. ... |
| 139 | 𐱅𐰏𐰓𐰜𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰴𐰆𐰯: 𐰋𐰃𐰠𐰃𐰼𐰾𐰃𐰕: 𐰆𐰞: 𐰾𐰇𐰏: 𐰦𐰀: 𐰖𐰸: 𐰴𐱁𐰑𐰢𐰕: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰘𐰼: 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆: 𐰆𐰞𐰍: 𐰃𐰼𐰚𐰤: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰣𐰃: 𐰖𐰪𐰯: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰃: 𐰖𐰺𐰍𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢𐰕: 𐰆𐰞𐰍: 𐰃𐰼𐰚𐰤: 𐰕𐰶𐰪𐰀: 𐰼𐰤: 𐱅𐰕𐰯: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰞𐱃𐰃: 𐰆𐱃𐰕: | 34 Tegdükin Türk begler kop bilir siz. Ol süg anda yokkildimiz. Anda kisre Yir Bayirku Ulug Irkin yagi boldi.Ani yany ip Türgi Yargün költe bozdumuz. Ulug Irkinazkinya erin tezip bardi. Kül Tigin [alti otuz] | [34] Hücum ettigini, Türk beyleri, hep bilirsiniz. O orduyuorda yok ettik. Ondan sonra Yir Bayirkunun Ulug Irkinidüsman oldu. Onu dagitip Türgi Yargun Gölünde bozduk.Ulug Irkin azicik erle kacip gitti. Kül Tigin yirmi alti |
| 140 | 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰇𐰏: 𐰉𐱃𐰢𐰃: 𐰴𐰺𐰍: 𐰾𐰇𐰚𐰯𐰤: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰘𐰃𐱁𐰍: 𐱃𐰆𐰍𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰯: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰑𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰽𐰆𐰭𐰀: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆𐰣𐰭: 𐰴: 𐰑𐰍𐰃𐰺𐰍: | 35 yasinga Kirkiz tapa süledimiz. Süngüg batimi karigsöküpen Kögmen yisig toga yorip Kirkiz budunug udabasdimiz. Kaganin birle Songa yisda süngüsdümüz. KülTigin Bayirkun[ung ak adgi]r[ig] | [35] yasinda iken Kirgiza dogru ordu sevk ettik. Mizrakbatimi kari söküp,Kögmen ormanini asarak yürüyüp Kirgizkavmini uykuda bastik. Kagani ile Songa ormanindasavastik. Kül Tigin, Bayirkunun ak aygirina |
| 141 | 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰼𐰏: 𐰸𐰣: 𐰆𐰺𐱃𐰃: 𐰚𐰃: 𐰼𐰏: 𐰆𐰑𐱁𐰺𐰆: 𐰽𐰨𐰓𐰃: 𐰆𐰞: 𐱅𐰏𐰓𐰜𐰓𐰀: 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆𐰤𐰭: 𐰴: 𐰑𐰍𐰺𐰍: 𐰆𐰑𐰞𐰴𐰃𐰤: 𐰾𐰃𐰖𐰆: 𐰆𐰺𐱃𐰃: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰞𐱃𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐱃𐰯𐰀: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰍: | 36 binip oplayu tegdi. Bir erig okun urti, iki erig uduasuru sancdi. Ol tegdükde Bayirkunung ak adgirigudlukin siyu urti. Kirkiz kaganin ölürtümüz, ilin altimiz.Ol yilka Tü[rgis tapa Altun yisig] | [36] binip atilarak hücum etti. Bir eri ok ile vurdu, iki erikovalayip takip ederek mizrakladi. O hücum ettiginde,Bayirkunun ak aygiri, uylugunu kirarak, vurdular. Kirgizkaganini öldürdük, ilini aldik. O yilda Türgise dogru Altinormanini |
| 142 | 𐱃𐰆𐰍𐰀: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰑𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀: 𐰆𐱃𐰲𐰀: 𐰉𐰆𐰺𐰲𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰉𐱁𐰍𐰆: 𐰉𐰆𐰕: 𐱃: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰉𐱁𐰍𐰆: 𐰉𐰆𐰕: 𐰚..... | 37 toga irtis ögüzüg kece yoridimiz. Türgis budunug udabasdimiz. Türgis kagan süsi Bolcuda otca borca kelti.Süngüstümüz. Kül Tigin basgu boz at binip tegdi.Basgu boz k[. | [37] asarak, Irtis nehrini gecerek yürüdük. Türgis kavminiuykuda bastik. Türgis kaganinin ordusu Bolcuda ates gibi,firtina gibi geldi. Savastik. Kül Tigin alni beyaz boz atabinip hücum etti. Alni beyaz boz... |
| 143 | ..... 𐱃𐰆𐱃𐰕𐱃𐰃: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰇𐰕𐰃: 𐰡𐰕𐰑𐰃: 𐰦𐰀: 𐰖𐰣𐰀: 𐰚𐰃𐰼𐰯: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰕: 𐱃𐰆𐱃𐰸𐰆𐰍: 𐰠𐰏𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰞𐱃𐰢𐰕: 𐰴𐰺𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰯: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃: 𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱃𐰉𐰺𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰣𐱃𐰺𐱃𐰢𐰕: | 38 ...] tutuz[i]. Ikisin öze alduzdi. Anda yana kiripTürgis kagan buyruki Az tutukug elgin tutdi. Kaganinanda ölürtümüz, ilin altimiz. Kara Türgis budun kopicikdi. Ol budunug Tabarda ko[nturtumuz? ... ] | [38] ... tutturdu. Ikisini kendi yakalatti. Ondan sonra tekrargirip Türgis kaganinin buyruku Az valisini elle tuttu.Kaganini orda öldürdük, ilini aldik. Türgis avam halki heptabi oldu. O kavmi Tabarda kondurduk ... |
| 144 | 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰃𐱅𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰘𐰃𐰨𐰇: 𐰇𐰚𐰇𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰴𐰺𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁: 𐰚𐰭𐰼𐰾: 𐱃𐰯𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰋𐰃𐰕𐰭: 𐰾𐰇: 𐱃𐰃: 𐱃𐰆𐰴𐰸: 𐰕𐰆𐰴𐰃: 𐰖𐰆𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰴𐰃𐰾𐰃: 𐰼..... | 39 Sogdak budun iteyin tiyin Yincü ögüzüg kece TemirKapigka tegi süledimiz. Anda kisre Kara Türgis budunyagi bolmis. Kengeris tapa bardi. Bizing sü ati torukazuki yok erti. Yablak kisi er[ ...] | [39] Sogd milletini düzene sokayim diye inci nehrinigecerek Demir Kapiya kadar ordu sevk ettik. Ondan sonraTürgis avam halki hep tabi oldu. O kavmi Tabardakondurduk ... |
| 145 | 𐰞𐰯: 𐰼: 𐰋𐰃𐰕𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐱁: 𐰼𐱅𐰃: 𐰦𐰍: 𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰇𐰚𐰤𐰯: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤𐰏: 𐰕: 𐰼𐰤: 𐰃𐰼𐱅𐰇𐰼𐰇: 𐰃𐱃𐰢𐰕: 𐰆𐰞𐰍: 𐰾𐰇𐰭𐱁: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰢𐱁: 𐰞𐰯: 𐱁𐰞𐰲𐰃: 𐰴: 𐱃𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰢𐱁: 𐰴𐰺𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐰢𐱁: 𐰞𐰢𐱁: 𐰖𐰣𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰯: | 40 alp er bizinge tegmis erti. Antag ödke ökünüp KülTiginig az erin irtürü itimiz. Ulug süng üs süng üsmisAlp Salci ak atin binip tegmis. Kara Türgis budunuganda ölürmis. almis. Yana yorip ... | [40] kahraman er bize hücum etmisti. Öyle bir zamandapisman olup Kül Tigini az erle eristirip gönderdik. Büyüksavas savasmis. Türgis avam halkini orda öldürmüs,yenmis. Tekrar yürüyüp......... |
| 146 | Kuzey yüzü | ||
| 147 | ... 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰸𐰆𐱁𐰆: 𐱃𐰆𐱃𐰸: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰢𐱁: 𐰼𐰃𐰤: 𐰯𐰆𐰴: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰤: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐰸𐰆𐰯: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰃𐰭𐰀: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐰇𐰼: 𐰉𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰚𐰠𐰃: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱃𐰢𐰍: 𐰃𐰑𐰸: 𐰉𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: | 1 [...] birle Kosu tutuk birle süngüsmis. Erin kop ölirmis.Ebin barimin [kali]siz kop kelürti. Kül Tigin yiti otuzyasinga. Karluk budun erür barur erkli yagi boldi. TamagIduk Basda süngüstümüz. | [1] [ ...] ile, Kosu vali savasmis. Askerini hep öldürmüs.Evini, malini eksiksiz hep getirdi. Kül Tigin yirmi yedi yasinagelince Karluk kavmi hür ve müstakil iken düsman oldu.Tamag Iduk Basda savastik. |
| 148 | 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰆𐰞: 𐰾𐰇𐰭𐰇𐱁𐰓𐰀: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐰀𐱁𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰃: 𐰞𐰯: 𐱁𐰞𐰲𐰃: 𐱃𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰚𐰃: 𐰼𐰏: 𐰆𐰑𐱁𐰺𐰆: 𐰽𐰨𐰑𐰃: 𐰴𐰺𐰞𐰸𐰆𐰍: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰞𐱃𐰢𐰕: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰴𐰺𐰀: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰴𐰃𐰺𐰴: 𐰖𐰀𐱁𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰃: 𐰞𐰯: 𐱁𐰞𐰲𐰃: 𐰴𐰃𐰤: | 2 [Kül] Tigin ol süngüsde otuz yasayur erti. Alp Salci[ak]in binip oplayu tegdi. Iki erig udu asuru sancdi.Karlakug ölürtümüz, altimiz. Az budun yagi boldi. KaraKölte süngüsdümüz. Kül Tigin bir kirk yasayur erti. AlpSalci akin | [2] Kül Tigin o savasta otuz yasinda idi. Alp Saci ata binipatilarak hücum etti. Iki eri takip edip kovalayarakmizrakladi. Karluku öldürdük, yendik. Az milleti düsmanoldu. Kara Gölde savastik. Kül Tigin otuz bir yasinda idi.Alp Saci akina |
| 149 | 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰕: 𐰠𐱅𐰋𐰼𐰏: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰃: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰦𐰀: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰠𐰃: 𐰴𐰢𐱁𐰍: 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰃𐰠𐰏: 𐰃𐰚𐰏𐰃: 𐰃𐰕𐰏𐰠: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰞𐰯: 𐱁𐰞𐰲𐰃: 𐰴𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰯: | 3 binip oplayu tegdi. Az ilteberig tutdi. Az budun andayok boldi. Ecim kagan ili kamsag boltukinda budun iligikegü boltikinda izgil budun birle süngüsdümüz. Kül TiginAlp Salci akin binip | [3] binip atilarak hücum etti. Az ilteberini tuttu. Az milletiorda yok oldu. Amcam kaganin ili sasdiginda; millet,hükümdar ikiye ayrildiginda; Izgil milleti ile savastik. KülTigin Alp Salci akina binip |
| 150 | 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰆𐰞: 𐱃: 𐰦𐰀: 𐱅𐰇𐰾𐰓𐰃: 𐰃𐰕𐰏𐰠: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰤𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰘𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰴𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀: 𐰋𐰃𐱁: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰭: 𐰃𐰠𐰚: 𐱃𐰆𐰍𐰆: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: | 4 o[playu tegd]i. Ol at anda tüs[di]. Izgil [budun] ölti.Tokuz Oguz budun kentü budunum erti. Tengri yirbulgakin ücün yagi boldi. Bir yilka bis yoli süngüsdümüz.Ang ilk Togu Balikda süngüsdümüz. | [4] atilarak hücum etti. O at orda düstü. Izgil milleti öldü.Dokuz Oguz milleti kendi milletim idi. Gök, yer bulandigiicin düsman oldu. Bir yilda bes defa savastik. En önce ToguBalikta savastik. |
| 151 | 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰕𐰢𐰣𐰴𐰍: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰃: 𐰼𐰏: 𐰽𐰨𐰑𐰃: 𐰾𐰇: 𐱅𐰏𐰃𐰾𐰃𐰦𐰀: 𐰘𐰃𐱅𐰨: 𐰼𐰏: 𐰶𐰃𐰞𐰲𐰞𐰑𐰃: 𐰚𐰤𐱅𐰃: 𐰴𐰆𐱁𐰞𐰍𐰴𐰑𐰀: 𐰓𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰕: 𐰖𐰍𐰕𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐰆𐰯𐰞𐰖𐰆: 𐱅𐰏𐰯: 𐰋𐰃𐰼: 𐰼𐰏: 𐰽𐰨𐰑𐰃: | 5 Kül Tigin azman akig binip oplayu tegdi. Alti erigsancdi. Sü [t]egisinde yitinc erig kilicladi. IkintiKusalgukda Ediz birle süngüsdümüz. Kül Tigin Az yagizinbinip oplayu tegip bir erig sancdi. | [5] Kül Tigin Azman akina binip atilarak hücum etti.Alti eri mizrakladi. Askerin hücumda yedinci eri kilicladi.Ikinci olarak Kusalgukta Ediz ile savastik. Kül Tigin Azyagizina binip, atilarak hücum edip bir eri mizrakladi. |
| 152 | 𐱃𐰸𐰕: 𐰼𐰏: 𐰏𐰼𐰀: 𐱃𐰸𐰃𐰑𐰃: 𐰓𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰇𐰲𐰨: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰕𐰢𐰣𐰴𐰍: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰽𐰨𐰑𐰃: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢𐰕: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰞𐱃𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰨: 𐰲𐰆𐱁: 𐰉𐱁𐰃𐰦𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰜: | 6 Tokuz erig egire tokidi. Ediz budun anda ölti. ÜcüncBo[lcu]da Oguz birle süngüsdümüz. Kül Tigin Azmanakig binip tegdi, sancdi. Süsin sancdimiz, ilin altimiz.Törtünc Cus basinda süngüsdümüz. Türk | [6] Dokuz eri cevirerek vurdu. Ediz kavmi orda öldü.Ücüncü olarak Bolcuda Oguz ile savastik. Kül Tigin Azmanakina binip hücum etti, mizrakladi. Askerini mizrakladik,ilini aldik. Dördüncü olarak Cus basinda savastik. Türk |
| 153 | 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰑𐰴: 𐰴𐰢𐱁𐱃𐰑𐰃: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰉𐰆𐰡𐰀𐰲𐰃: 𐰀𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰕𐰀: 𐰚𐰠𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰍𐱃𐰯: 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀: 𐰋𐰃𐰼: 𐰆𐰍𐱁: 𐰞𐰯𐰍𐰆: 𐰆𐰣: 𐰼𐰏: 𐱃𐰆𐰭𐰀𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰖𐰆𐰍𐰃𐰦𐰀: 𐰏𐰼𐰯: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰾𐰨: 𐰕𐰏𐰤𐱅𐰃: 𐰴𐰑𐰕𐰓𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: | 7 budun adak kamsatdi. Yablak bo[ldac]i erti. Oza[k]elmis süsin Kül Tigin agitip Tongra bir ogus alpaguon erig Tong a Tigin yoginda egirip ölürtümüz. BisincEzginti Kadizda Oguz birle süngüsdümüz. Kül Tigin | [7] milleti ayak titretti. Perisan olacakti. Ilerleyip gelmisordusunu Kül Tigin püskürtüp, Tongradan bir boyu, yigit oneri Tongra Tigin mateminde cevirip öldürdük. Besinciolarak Ezginti Kadizda Oguz ile savastik. Kül Tigin |
| 154 | 𐰕: 𐰖𐰍𐰕𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱅𐰏𐰓𐰃: 𐰚𐰃: 𐰼𐰏: 𐰽𐰨𐰑𐰃: 𐰉𐰞𐰃𐰶𐰀: 𐰉𐰺𐰢𐰑𐰃: 𐰆𐰞: 𐰾𐰇: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰢𐰍𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰍𐰣: 𐰴𐰃𐱁𐰞𐰯: 𐰖𐰕𐰃𐰭𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇: 𐱃𐱁𐰴𐰑𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰏: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰴𐰃𐱃𐰢𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰖𐰍𐰃: 𐰆𐰺𐰑𐰆𐰍: 𐰉𐰽𐰑𐰃: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: | 8 Az yagizin binip tegdi. Iki erig sancdi. b[alikk]ab[as]ikdi. Ol sü anda ö[lti]. Amga korgan kislap yazingaOguzgaru sü tasikdimiz.Kül Tigin ebig baslayu kit[t]imiz.Oguz yagi ordug basdi. Kül Tigin | [8] Az yagizina binip hücum etti. Iki eri mizrakladi, camurasoktu. O ordu orda öldü. Amga kalesinde kislayip ilkbaharinda Oguza dogru ordu cikardik. Kül Tigin evinbasinda birakarak, müdafaa tedbiri aldik. Oguz düsman,merkezi basti. Kül Tigin |
| 155 | 𐰇𐰏𐰾𐰕: 𐰴𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰯: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰼𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰃: 𐰆𐰺𐰑𐰆𐰍: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰓𐰃: 𐰇𐰏𐰢: 𐰴𐱃𐰆𐰣: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰇𐰏𐰠𐰼𐰢: 𐰚𐰠𐰼𐰢: 𐰚𐰠𐰭𐰇𐰤𐰢: 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰞𐰺𐰢: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰃: 𐰚𐰇𐰭: 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰀: 𐰖𐰆𐰞𐱃𐰀: 𐰖𐱃𐰆: 𐰴𐰡𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰏𐰕: | 9 ögsüz akin binip tokuz eren sancdi, ordug birmedi.Ögüm katun ulayu öglerim ekelerim kelingünümkuncuylarim bunca yime tirigi kung boldaci erti, ölügiyurtda yolta yatu kaldaci ertigiz. | [9] öksüz akina binip dokuz eri mizrakladi, merkezi vermedi.Annem hatun ve analarim, ablalarim, gelinlerim,prenseslerim, bunca yasayanlar cariye olacakti, ölenleryurtta yolda yatip kalacaktiniz. |
| 156 | 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰖𐰸: 𐰼𐰾𐰼: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰏𐰕: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰚𐰼𐰏𐰚: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰕𐰢: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐰚𐰇𐰼𐰇𐰼: 𐰚𐰇𐰕𐰢: 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰕: 𐱅𐰏: 𐰋𐰃𐰠𐰼: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐱅𐰏: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰕𐰢: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐰇𐰓: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰽𐰺: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐰏𐰠𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰾: | 10 Kül Tigin yok erser, kop ölteci ertigiz. Inim Kül Tiginkergek boldi. Özüm sakindim. Körür közüm körmez teg,bilir biligim bilmez teg boldi. Özüm sakindim. Öd tengriyasar. Kisi ogli kop ölgeli törümis. | [10] Kül Tigin olmasa hep ölecektiniz. Kücük kardesim KülTigin vefat etti. Kendim düsünceye daldim. Görür gözümgörmez gibi, bilir aklim bilmez gibi oldu. Kendim düsünceyedaldim. Zamani Tanri yasar. Insan oglu hep ölmek icintüremis. |
| 157 | 𐰨𐰀: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐰚𐰇𐰕𐰓𐰀: 𐰖𐱁: 𐰚𐰠𐰾𐰼: 𐱅𐰃𐰑𐰀: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰀: 𐰾𐰃𐰍𐱃: 𐰚𐰠𐰾𐰼: 𐰖𐰦𐰺𐰆: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐰴𐱃𐰍𐰓𐰃: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐰚𐰃: 𐱁𐰑: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰃𐰤𐰃: 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰚𐰇𐰕𐰃: 𐰴𐱁𐰃: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰯: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: | 11 Anca sakindim. Közde yas kelser tida köngülte sigitkelser yanduru sakindim. Katigdi sakindim. Iki sad ulayuini yigünüm oglanim beglerim budunum közi kasi yablakboldaci tip sakindim. Yogci sigitci Kitany Tatabi budunbaslayu | [11] Öyle düsünceye daldim. Gözden yas gelse mani olarak,gönülden aglamak gelse geri cevirerek düsünceye daldim.Müthis düsünceye daldim. Iki sadin ve kücük kardesyegenimin, oglumun, beylerimin, milletimin gözü kasi kötüolacak diyip düsünceye daldim. Yasci, aglayici olarak Kitay,Tatabi milletinden basta |
| 158 | 𐰆𐰑𐰺: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰃𐰾𐰘𐰃: 𐰠𐰃𐰚𐰭: 𐰴𐰞𐱃𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰍𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐱁: 𐰚𐰼𐰏𐰚𐰾𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰋𐰇𐰠𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰴𐰆𐰺𐰖𐰀: 𐰚𐰇𐰤: 𐰉𐱃𐰽𐰴𐰑𐰴𐰃: 𐰽𐰆𐰍𐰑: 𐰋𐰼𐰲𐰚: 𐰼: 𐰉𐰆𐰴𐰺𐰴: 𐰆𐰞𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀: 𐰤𐰭: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰆𐰍𐰞: 𐱃𐰺𐰴𐰣: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | 12 Udar seng ün kelti. Tabgac kaganda Isiyi Likeng kelti.Bir tümen agi altun kümüs kergeksiz kelürti. Tüpütkaganda bölün kelti. Kuriya kün batsikdaki Sogd Berciker Bukarak ulus budunda Enik sengün Ogul Tarkan kelti. | [12] Udar general geldi. Cin kaganindan Isiyi Likeng geldi.On binlik hazine, altin, gümüs fazla fazla getirdi. Tibetkaganindan vezir geldi. Batida gün batisindaki Sogd, Iranli,Buhara ülkesi halkindan Enik general, Ogul Tarkan geldi. |
| 159 | 𐰆𐰣𐰸: 𐰆𐰍𐰞𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰢𐰚𐰼𐰲: 𐱃𐰢𐰍𐰲𐰃: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰢𐰍𐰲𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰃𐰣𐰨𐰆: 𐰲𐰆𐰺: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰺𐰴: 𐰃𐱅𐰏𐰇𐰲𐰃: 𐰋𐰓𐰕: 𐰖𐰺𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐱅𐰏: 𐱃𐱁: 𐰃𐱅𐰏𐰇𐰲𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰲𐰃𐰴𐰣𐰃: 𐰲𐰭: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃 | 13 On ok oglum Türgis kaganda Makarac tamgaci OguzBilge Tamgaci kelti. Kirkiz kaganda Tardus Inancu Corkelti. Bark itgüci bediz yaratigma bitig tas itgüci Tabgackagan cikani Cang sengün kelti. | [13] On Ok oglum Türgis kaganindan Makarac mühürdar,Oguz Bilge mühürdar geldi. Kirgiz kaganindan TardusInancu Cor geldi. Türbe yapici, resim yapan, kitabe tasiyapicisi olarak Cin kaganinin yegeni Cang general geldi. |
| 160 | Kuzey-doğu yüzü | ||
| 161 | 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰸𐰆𐰪: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰚𐰀: 𐰆𐰲𐰑𐰃: 𐱃𐰆𐰴𐰕𐰨: 𐰖: 𐰘𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕𐰴𐰀: 𐰖𐰆𐰍: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: 𐰋𐰓𐰕𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐱅𐰏: 𐱃𐱁𐰃𐰤: 𐰣: 𐰋𐰃𐰲𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰀: 𐰘𐰃𐱅𐰨: 𐰖: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕𐰴𐰀: 𐰴𐰆𐰯: 𐰞𐰴𐰑𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰇𐰕𐰃: 𐰶𐰃𐰺𐰴: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰖𐱁𐰍: 𐰉𐰆𐰞𐰃𐱃: 𐱃𐱁..... 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃𐰏: 𐱃𐰆𐰖𐰍𐰣: 𐰠𐱅𐰋𐰼: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: | 1 Kül Tigin kany yilka yiti yigirtmike ucdi. Tokuzunc ayyiti otuzka yog ertürtümüz. Barkin bedizin bitig tas[in]bicin yilka yitinc ay yiti otuzka kop alkd[imi]z. Kül Tiginö[zi?] kirk artuk[i y]iti yasing[a] bulit bust[adi] ...bunca bedizcig Tuygut ilteber kelü[r]ti. | [1] Kül Tigin koyun yilinda on yedinci günde uctu.Dokuzuncu ay, yirmi yedinci günde yas töreni tertip ettik.Türbesini, resimini, kitabe tasini maymun yilinda yedinci ay,yirmi yedinci günde hep bitirdik. Kül Tigin kendisi kirk yediyasinda bulut cöktürdü ... Bunca resimciyi Tuygut valigetirdi. |
| 162 | Güney-doğu yüzü | ||
| 163 | 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐱅𐰏: 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰢𐰀: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐱃𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐰘𐰃𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰉𐰆: 𐱃𐱁𐰴𐰀: 𐰉𐰆: 𐱃𐰢𐰴𐰀: 𐰴𐰆𐰯: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐰃𐰍𐰺: 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰭𐰕𐰑𐰀: 𐱃𐰖𐰍𐰆𐰣𐰭𐰕𐰑𐰀: 𐰘𐰏𐰓𐰀: 𐰃𐰏𐰓𐰇𐰼: 𐰼𐱅𐰏𐰕: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰍𐰕: 𐱅𐰏𐰼𐰃: 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰓𐰃𐰲𐰀: | 1 Bunca bitig bitigme Kül Tigin atisi Yol[l]ug Tiginbitidim. Yigirmi kün olurup bu taska bu tamka kopYol[l]ug Tigin bitidim. Igar oglaning izda taygununguzdayigdi igidür ertigiz. Uca bardigiz. Tengr[ide] tirigdekice... | [1] Bunca yaziyi yazan Kül Tiginin yegeni Yollug Tigin,yazdim. Yirmi gün oturup bu tasa, bu duvara hep YollugTigin, yazdim. Degerli oglunuzdan, evladinizdan cok dahaiyi beslerdiniz. Ucup gittiniz. Gökte hayattaki gibi ... |
| 164 | Güney-batı yüzü | ||
| 165 | 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤𐰭: 𐰞𐱃𐰆𐰣𐰃𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐱁𐰃𐰤: 𐰍𐰃𐱁𐰃𐰣: 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰴𐰺𐰣𐰃𐰣: 𐰖𐰍𐰢𐰀: 𐱃𐰆𐰖𐰍: 𐱃𐰉𐰆: ...𐰋𐰏𐰢: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰘𐰇𐰚𐰼𐰇: 𐱅𐰭𐰼𐰃: .....𐱃𐱁: 𐰋𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰖𐰆𐰞𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤 | 1 Kül Tigining altunin kümisin agisin barimin tör[tbing?] yilk[is]in ayigma Tuygut bu ... begim tigit yügerüteng[ri ...] tas bitidim. Yol[l]ug Tigin. | [1] Kül Tiginin altinini, gümüsünü, hazinesini, servetini, dörtbinlik at sürüsünü idare eden Tuygut bu ... Beyim prensyukari gök ... tas yazdim. Yollug Tigin. |
| 166 | Batı yüzü | ||
| 167 | 𐰸𐰆𐰺𐰑𐰣𐰍.....𐰃𐰤𐰢: 𐰜𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰇𐰠𐱅𐰃..... 𐰃𐰾𐰏: 𐰜𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰸𐰃𐰴𐰀: 𐰃𐰤𐰢: 𐰜𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤𐰏: 𐰜𐰇𐰕𐰓𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐱃.....𐰃𐰤𐰨𐰆: 𐰯𐰀: 𐰖𐰺𐰍𐰣: 𐱃𐰺𐰴𐰣: 𐰀𐱃𐰍: 𐰋𐰃𐰼𐰓𐰢: 𐰣𐰃: 𐰇𐰏𐱅𐰼𐱅𐰓𐰢 | 1 Kuridin [S]ogud örti. Inim Kül Tigin... ücün öl[ü yitü?]isig kücüg birtük ücün Türk Bilge Kagan ayukika inimKül Tiginig küzedü olurtum. Inancu Apa Yargan Tarkanatig [b]ilrtim. [An]i ögürt[üm]. | [1] Batidan Sog bas kaldirdi. Kücük kardesim Kül Tigin ...icin, öle yite isi gücü verdigi icin, Türk Bilge Kagani, nezaretetmek üzere, kücük kardesim Kül Tigini gözeterek oturdum.Inancu Apa Yargan Tarkan adini verdim. Onu övdürdüm. |
| 168 | TONYUKUK ANITLARI | ||
| 169 | Birinci Taş, Batı Yüzü | Latin | Türkiye Türkçesi |
| 170 | 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰃𐰠𐰭𐰀: 𐰶𐰠𐰦𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰝𐰇𐰼𐰼: 𐰼𐱅𐰃: | 1 Bilge Tonyukuk ben özüm Tabgac iling e kilindim.Türk budun Tabgacka körür erti. | [1] Bilge Tonyukuk ben kendim Cin ilinde kilindim.Türk milleti Cine tabi idi. |
| 171 | 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰘𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰡𐰃: 𐰴𐰣𐰞𐰦𐰃: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰑𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰖𐰣𐰀: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰴𐰣: 𐰋𐰼𐱅𐰢: | 2 Türk budun kanin bulmayin Tabgacda adrildi,kanlandi.Kanin kodup Tabgacka yana icikdi. Tengri anca timis erinc:Kan birtim, | [2] Türk milleti hanini bulmayip Cinden ayrildi,hanlandi.Hanini birakip Cine tekrar teslim oldu. Tanri söyledemistir: Han verdim, |
| 172 | 𐰴𐰣𐰭𐰤: 𐰸𐰆𐰑𐰯: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰞𐰴𐰦𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: | 3 kaningin kodup icikding. Icikdük ücün Tengri ölütmiserinc. Türk budun ölti, alkindi, yok boldi. Türk Sir budunyirinte | [3] hanini birakip teslim oldun. Teslim oldugun icintanri öldürmüstür. Türk milleti öldü, mahvoldu,yok oldu.Türk Sir milletinin yerinde |
| 173 | 𐰉𐰆𐰑: 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰃: 𐰃𐰑𐰀: 𐱃𐱁𐰑𐰀: 𐰴𐰞𐰢𐰾𐰃: 𐰸𐰆𐰉𐰺𐰣𐰯: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰃: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐱃𐰞𐰍: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐰖𐰑𐰍: 𐰼𐱅𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰕: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: | 4 bod kalmadi. Ida tasda kalmisi kubranip yiti yüz boldi.Iki ülügi atlig erti, bir ülügi yadag erti. Yiti yüz kisig | [4] boy kalmadi. Ormanda tasta kalmis olani toplanipyedi yüz oldu. Iki kismi atli idi, bir kismi yaya idi. Yediyüz kisiyi |
| 174 | 𐰆𐰑𐰕𐰍𐰢𐰀: 𐰆𐰞𐰍𐰃: 𐱁𐰑𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰍𐰞: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰾𐰃𐰋𐰤𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰆𐰶𐰃𐰽𐰖𐰃𐰤𐱅𐰓𐰢: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐱃𐰆𐰺𐰸𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃: 𐰾𐰢𐰕𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃: 𐰃𐰺𐰴𐰑𐰀 | 5 uduzugma ulugi sad erti. Yag[g]il tidi. Yagmisi ben ertim.Bilge Tonyukuk Kagan mu kilayin tidim. Sakindim. Torukbukali semiz bukali arkada | [5] sevk eden büyükleri sad idi. Katil dedi. Katilani benidim. Bilge Tonyukuk. Kagan mi kilayim, dedim.Düsündüm. Zayif boga ve semiz boga arkada |
| 175 | 𐰋𐰃𐰠𐰾𐰼: 𐰾𐰢𐰕𐰉𐰆𐰸𐰀: 𐱃𐰆𐰺𐰸: 𐰉𐰆𐰸𐰀: 𐱅𐰘𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰨𐰀: 𐰾𐰴𐰦𐰢: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏: 𐰋𐰼𐱅𐰝: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰝: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰃𐰽𐰑𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀: 𐰉𐰍𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣: | 6 böngser, semiz buka toruk buka tiyin bilmez ermis tiyinanca sakindim. Anda kisre tengri bilig birtük ücün özümök kagan kildim. Bilge Tonyukuk Boyla Baga Tarkan | [6] tekme atsa; semiz boga, zayif boga oldugu bilmezmisderler diyip, öyle düsündüm. Ondan sonra Tanri bilgivermedigi icin kendim kagan kildim. BilgeTonyukuk Boyla Baga Tarkan |
| 176 | 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰖𐰣: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍: 𐰇𐰭𐰼𐰃: 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍: 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰍: 𐰇𐰚𐰾: 𐰝: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰠𐰏𐰾𐰃: 𐰲𐰉𐰾𐰃: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰲𐰆𐰍𐰖: 𐰴𐰆𐰕𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰴𐰆𐰢𐰍: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: | 7 birle Iltiris Kagan boluyin biriye Tabgacig öngre Kitany igyiriya Oguzug öküs ök ölürti. Bilgesi cabisi ben ök ertim.Cogay kuzin Kara Kumug olurur ertimiz. | [7] ile beraber Iltiris Kagan olunca güneyde Cinli,doguda Kitayi, kuzeyde Oguzu pek cok öldürdü.Bilicisi, yardimcisi bendim. Cogayin kuzeyyamaclari ile Kara Kumda oturuyorduk. |
| 177 | Birinci Taş, Güney Yüzü | ||
| 178 | 𐰚𐰘𐰚: 𐰘𐰃𐰘𐰇: 𐱃𐰉𐰽𐰍𐰣: 𐰘𐰘𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰍𐰕𐰃: 𐱃𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐱅𐰏𐰼𐰀: 𐰆𐰲𐰸: 𐱅𐰏: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰕: 𐰸𐰏: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰺: 𐰼𐰃𐰚𐰠𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰑𐰦𐰣: 𐰚𐰇𐰼𐰏: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | 1 Kiyik yiyü tabisgan yiyü olurur ertimiz. Budun boguzitok erti. Yagimiz tegre ocuk teg erti, biz isig ertimiz.Anca olurur erkli Oguzdindin körüg kelti. | [1] Geyik yiyerek, tavsan yiyerek oturuyorduk. Milletinbogazi tok idi. Düsmanimiz etrafta ocak gibi idi, biz atesidik. Öylece oturur iken Oguzdan casus geldi. |
| 179 | 𐰚𐰇𐰼𐰏: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰍: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰣𐰃: 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍𐰺𐰆: 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀: 𐰾𐰢𐰏: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰽𐰉: 𐰨𐰀: 𐰕𐰴𐰪𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: | 2 Körüg sabi antag: Tokuz Oguz budun üze kagan olurtitir. Tabgacgaru Kuni sengünüg idmis. KitanygaruTongraEsimig idmis. Sab anca idmis: Azkinya Türk[budun?] | [2] Casusun sözü söyle: Dokuz Oguz milletinin üzerinekagan oturdu der. Cine dogru Ku'yu, generali göndermis.Kitaya dogru Tongra Esimi göndermis, sözü söylegöndermis: Azicik Türk milleti |
| 180 | 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰖𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰴𐰃: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰾𐰼: 𐰾𐰃𐰤𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰍: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰍: | 3 yoriyur ermis, kagani alp ermis aygucisi bilge ermis,ol iki kisi bar erser sini Tabgacig ölürteci tir men, öngreKitanyig ölürteci tir men, bini Oguzug | [3] yürüyormus; kagani cesur imis; müsaviri bilici imis;o iki kisi var olursa seni, Cini öldürecek derim; dogudaKitayi öldürecek derim; beni, Oguzu |
| 181 | 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃𐰚: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰋𐰼𐰓𐰤: 𐰘𐰤: 𐱅𐰏: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐰇𐰭𐰓𐰤: 𐰘𐰤: 𐱅𐰏: 𐰋𐰤: 𐰘𐰃𐰺𐰑𐰦𐰖𐰣: 𐱅𐰏𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐰆𐰽𐰺: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢: | 4 ölürteci ök tir men, Tabgac biridin yan teg, Kitanyöngdinyan teg, ben yiridinta yan tegeyin, Türk Sir budunyirinte idi yorimazun, usar idi yok kilalim | [4] da öldürecek derim; Cin, güney taraftan hücum et; benkuzey taraftan hücum edeyim; Türk Sir milleti, yerinde hicyürümesin; mümkünse hep yok edelim derim. |
| 182 | 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰆𐰞: 𐰾𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰾𐰃𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰦𐰀: 𐰇𐱅𐰼𐰇: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐰨𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰆𐰍𐰕: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐰉𐰆: 𐰲𐰚𐰇: 𐰴𐰉𐰽𐰺: | 5 tir men. Ol sabig esidip tün udisikim kelmedi, küntüzolursikim kelmedi. Anda ötrü kaganima ötündüm. Ancaötündüm: Tabgac Oguz Kitany bu ücegü kabis[s]ar | [5]O sözü isitip gece uyuyacagim gelmedi,gündüz oturacagimgelmedi. Ondan sonra kaganima arz ettim. Söyle arz ettim:Cin, Oguz, Kitay bu ücü birlesirse |
| 183 | 𐰴𐰡𐰲𐰃: 𐰋𐰕: 𐰇𐰕: 𐰃𐰲𐰃: 𐱃𐰽𐰣: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰏: 𐰋𐰃𐰕: 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰼𐰚𐰠𐰏 : 𐱅𐰆𐰯𐰞𐰍𐰞𐰃 : 𐰆𐰲𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰨𐰏𐰀: 𐰼𐰚𐰠𐰏: 𐰇𐰕𐰏𐰠𐰃: 𐰆𐰲𐰕: 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰴𐰞𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰾𐰺: 𐱃𐰆𐰯𐰞𐰍𐰆𐰞𐰸: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰨𐰏𐰀: | 6 kaltaci biz. Öz ici tasin tutmis teg biz. Yuyka erklitupulgali ucuz ermis, yincge erklig üzgeli ucuz. Yuykakalin bolsar tupulguluk alp ermis Yincge | [6] kala kalacagiz. Kendi ici distan tutulmus gibiyiz. Yufkaolanin delinmesi kolay imis, ince olani kirmak kolay. Yufkakalin olsa delinmesi zor imis. Ince |
| 184 | 𐰖𐰆𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺: 𐰇𐰕𐰏𐰠𐰝: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀: 𐰉𐰺𐰖𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰖𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰑𐰦𐰀: 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰑𐰀: 𐰚𐰃: 𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰭: 𐰾𐰇𐰢𐰕: 𐰚𐰠𐱅𐰲𐰢𐰕: 𐰉𐰺: 𐰢𐰆: 𐰤𐰀: 𐰨𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: | 7 yogun bolsar üzgülük alp ermis. Öngre Kitanyda biriyeTabgacda kuriya kuridinta yiriya Oguzda iki üc bingsümüz keltecimiz bar mu ne? Anca ötündüm. | [7] yogun olsa kirmak zor imis. Doguda Kitaydan, güneydeCinden, batida batililardan, kuzeyde Oguzdan iki üc binaskerimiz, gelecegimiz var mi acaba? Böyle arz ettim. |
| 185 | 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰋𐰢: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰝: 𐰇𐱅𐰨𐰢𐰤: 𐰾𐰓𐰇: 𐰋𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀: 𐰆𐰑𐰕: 𐱅𐰓𐰃: 𐰚𐰇𐰚: 𐰇𐰭𐰏: 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰃𐰽𐰍𐰀𐰺𐰆: 𐰆𐰑𐰕𐱅𐰢: 𐰃𐰤𐰏: 𐰚𐰝𐰠𐰚𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰑𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | 8 Kaganim [ben] özüm Bilge Tonyukuk ötüntükötüncümün esidü birti. Könglüngce uduz tidi. Kök Öngün yoguru Ötüken yisgaru uduztum. Ingek kölükünToglada Oguz kelti. | [8] Kaganim benim kendimin Bilge Tonyukukun arz ettigimaruzatimi isiti verdi. Gönlünce sevk et didi. Kök Öngücigneyerek Ötüken ormanina dogru sevk ettim. Inek, yükhayvani ile Toglada |
| 186 | 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰭: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰕: 𐰚𐰃: 𐰋𐰃𐰭: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰃: 𐰖𐰪𐰑𐰢𐰕: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰇𐰾𐰓𐰃: 𐰖𐰪𐰑𐰸: 𐰖𐰆𐰡𐰀: 𐰘𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰝𐰝: 𐰦𐰀: 𐰇𐱅𐰼𐰇: 𐰆𐰍𐰕: 𐰸𐰯𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | 9 [Süsi üc bing] ermis. Biz iki bing ertimiz.Süngüsdümüz. Tengri yarlikadi, yanydimiz.Ögüzke tüsdi.Yanyduk yolta yime ölti kök. Anda ötrü Oguz kopunkelti. | [9] Oguz geldi. Askeri üc bin imis. Biz iki bin idik. Savastik.Tanri lütfetti, dagittik. Nehire düstü. Dagittigimiz, yolda yineöldü hep. Ondan sonra Oguz tamamiyle geldi. |
| 187 | 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰝: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰼𐰚𐰀: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰼𐰏: 𐰸𐰆𐰣𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰾𐰓𐰯: 𐰋𐰼𐰘𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰺𐰖𐰴𐰃: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰴𐰃: 𐰇𐰭𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | 10Türk budunug Ötüken yirke ben özüm bilge TonyukukÖtüken yirig konmis tiyin esidip biriyeki budun kuriyakiyiriyaki öngreki budun kelti. | [10]Türk milletini Ötüken yerine,ben kendim bilge TonyukukÖtüken yerine konmus diye isitip güneydeki millet, batidaki,kuzeydeki, dogudaki millet geldi. |
| 188 | Birinci Taş, Doğu Yüzü | ||
| 189 | 𐰚𐰃: 𐰉𐰃𐰭: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰕: 𐰚𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃: 𐰽𐰦𐰆𐰭: 𐰉𐰞𐰶𐰀: 𐱃𐰞𐰆𐰖: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐰾: 𐰘𐰆𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐰯: 𐰾𐰇: 𐰠𐱅𐰓𐰢: | 1 iki bing ertimiz. [Iki] süm[üz b]oldi. Türk budunk8ilinga]li Türk kagan olurgali Santung balik[k]ataluy ögüzke tegmis yok ermis. Kaganima ötünüpsü iltdim. | [1] iki bin idik. Iki ordumuz oldu. Türk milleti kilinali, Türkkagani oturali Santung sehrine, denize ulasmis olan yokimis. Kaganima arz edip ordu gönderdim. |
| 190 | 𐰽𐰦𐰆𐰭: 𐰉𐰞𐰶𐰀: 𐱃𐰞𐰆𐰖: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰇𐰲: 𐰆𐱃𐰕: 𐰉𐰞𐰶: 𐰾𐰃𐰑𐰃: 𐰆𐰾𐰃𐰣: 𐰉𐰆𐰦𐱃𐰆: 𐰘𐰆𐰺𐱃𐰑𐰀: 𐰖𐱃𐰆: 𐰴𐰞𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: | 2 Santung balikka taluy ögüzke tegürtim. Üc otuzbalik sidi. Usin bunda itu yurtda yatu kalur erti. Tabgackagan yagimiz erti. On Ok kagani yagimiz erti. | [2] Santung sehrine,denize ulastirdim.Yirmi üc sehir zaptetti.Uykusunu burda terk edip, yurtta yatip kalirdi. Cin kaganidüsmanimiz idi. On Ok kagani düsmanimiz idi. |
| 191 | 𐰺𐱃𐰸: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰚𐰇𐰲𐰠𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰍𐰕𐰢: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰆𐰞: 𐰇𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰯: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽: 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰉𐰾𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰢𐰾: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰭𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾𐰼: 𐰴𐰲: 𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: 𐰆𐰞: 𐰋𐰕𐰤𐰃: | 3 Art[uki Kirkiz] küc[lüg kagan yagimiz] boldi. Ol ückagan öglesip Altun Yis üze kabisalim timis. Ancaöglesmis: Öngre Türk kagangaru sülelim timis. Angarusülemeser kacan [n]eng erser ol bizni, | [3] Fazla olarak Kirgizin kuvvetli kagani düsmanimiz oldu.O üc kagan akil akila verip Altun ormani üstünde bulusalimdemis. Söyle akil akila vermisler: Doguda Türk kaganinakarsi ordu sevk edelim. Ona karsi ordu sevk etmezsek, nezaman bir sey olsa o bizi |
| 192 | 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰲𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰝𐰜: 𐰇𐰲𐰏𐰇𐰤: 𐰴𐰉𐰽𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰋𐰤𐰭: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰦𐰀: 𐰼𐰇𐰼: 𐱅𐰢𐰾: | 4 [kagani alp ermis] aygucisi bilge ermis, kacan [n]engerser ölürteci kök.Ücegün kabisip sülelim,idi yok kilalimtimis. Türgis kagan anca timis Bening budunum andaerür timis. | [4] kagani kahraman imis, müsaviri bilici imis ne zaman birsey olsa öldürecektir.Her ücümüz bulusup ordu sevk edelim,tamamiyle yok edelim demis. Türgis kagani söyle demis:Benim milletim ordadir demis. |
| 193 | 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰨: 𐰆𐰞: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰍𐰕𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰨: 𐰆𐰞: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰃𐰣: 𐰾𐰓𐰯: 𐱅𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰆𐰑𐰾𐰶𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰾𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰦𐰀: 𐰽𐰴𐰦𐰢𐰀: | 5 [Türk budunu yime] bulganc [o] [timi]s, Oguzi yimetarkinc ol timis.Ol sabin esidip tün yime udisikim kelmezerti, kün yime olursikim kelmez erti. Anda sakindima. | [5] Türk milleti yine karisiklik icindedir demis. Oguzu yinesikintidadir demis. Bu sözü isitip gece yine uyuyacagimgelmiyordu, gündüz yine oturacagim gelmiyordu. O zamandüsündüm. |
| 194 | 𐰠𐰚: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰴𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐰘𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰓𐰢: 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐱃𐰆𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰾𐰓𐰯: 𐰉𐰆: 𐰖𐰆𐰞𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰽𐰺: 𐰖𐰺𐰢𐰲𐰃: 𐱅𐰓𐰢: ..... 𐰘𐰼𐰲𐰃: 𐱅𐰠𐰓𐰢: 𐰲𐰇𐰠𐰏: 𐰃𐰕: 𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰢: | 6 [Ilk Kirkiz]a sü[les]er [yig er]mis tidim. Kögmen yolibir ermis. Tumis tiyin esidip bu yolun yorisar yaramacitidim. Yirci tiledim. Cölgi Az eri bultum. | [6] Ilk olarak Kirgiza ordu sevk etsek iyi olur dedim.Kögmenin yolu bir imis. Kapanmis diye isitip, bu yol ileyürürsek uygun olmayacak dedim. Kilavuz aradim. CöllüAz kavminden bir er buldum. |
| 195 | 𐰇𐰕𐰢: 𐰕: 𐰘𐰃𐰼𐰢: 𐰣𐰃: 𐰋𐰠𐰢: ..... 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃: 𐰆𐰺𐰆𐰸𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰣𐰃𐰣: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰭𐰺: 𐰖𐱃𐰯: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃𐰞𐰍: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰆𐰞: 𐰖𐰆𐰞𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰽𐰺: 𐰆𐰨: 𐱅𐰓𐰢: 𐰽𐰺𐰦𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: | 7 Esit[t]im: Az yir y[oli?] Ani b[irle ... er]mis, bir atoruki ermis, anin barmis. Angar aytip bir atlig barmistiyin ol yolun yorisar unc tidim. Sakindim. Kaganima | [7] Isittim: Az ülkesinin yolu Ani boyunca ... imis, bir at yoluimis, onunla gitmis. Ona söyleyip, bir atli gitmis diye o yollayürürsek mümkün olacak dedim. Düsündüm, kaganima |
| 196 | Birinci Taş, Kuzey Yüzü | ||
| 197 | 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐱃: 𐰞𐱃: 𐱅𐰓𐰢: 𐰴𐱅𐰼𐰢𐰠: 𐰚𐰲𐰀: 𐰆𐰍𐰺𐰴𐰞𐱃𐰑𐰢: 𐱃: 𐰇𐰕𐰀: 𐰋𐰤𐱅𐰼𐰀: 𐰴𐰺𐰍: 𐰾𐰝𐰓𐰢: 𐰖𐰸𐰺𐰆: 𐱃: 𐰘𐱅𐰀: 𐰖𐰑𐰍𐰣: .. 𐰃𐰍𐰲: 𐱃𐰆𐱃𐰣𐰆: 𐰍𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰇𐰭𐰼𐰀𐰚𐰃: 𐰼: | 1 ötündüm. Sü yoritdim. At altin tidim. Ak Termil keceogurkalatdim. At üze birtüre karig söktüm. Yukaru atyete yadagin igac tutunu agturdum. Öngreki er | [1] Arz ettim. Asker yürüttüm. Attan asagi dedim. AkTermili gecip sirtlattim. At üzerine bindirip kari söktüm.Yukariya,ati yedege alarak,yaya olarak,agaca tutunarakcikarttim: Öndeki er |
| 198 | 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰲𐰀... ..𐰾𐰉𐰺𐰱: 𐰽𐰑𐰢𐰕: 𐰖𐰆𐰉𐰞𐰆: 𐰃𐰤𐱅𐰢𐰕: 𐰆𐰣: 𐱅𐰇𐰤𐰚𐰀: 𐰖𐰦𐰴𐰃: 𐱃𐰆𐰍: 𐰉𐰃𐰺𐰇: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰘𐰼𐰲𐰃: 𐰘𐰼: 𐰖𐰭𐰞𐰯: 𐰉𐰆𐰍𐰕𐰞𐰦𐰃: 𐰉𐰆𐰭𐰑𐰯: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐰠𐰇: 𐰝𐰼: 𐱅𐰢𐰾: | 2 yoguru [idip] i bar bas asdimiz. Yubulu intimiz. On tünkeyantaki tug ebirü bardimiz. Yirci yir yangilip boguzlandi.Bungadip kagan yelü kör timis. | [2] cigneyi verip, agac olan tepeyi astik. Yuvarlanarakindik. On gecede dagdaki engeli dolanip gittik. Kilavuzyeri sasirip bogazlandi. Bunalip kagan dört nala kosturuver demis. |
| 199 | 𐰣𐰃: 𐰽𐰆𐰉𐰍: 𐰉𐰺𐰞𐰢: 𐰆𐰞: 𐰽𐰆𐰉: 𐰸𐰆𐰑𐰃: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰽𐰣𐰍𐰞𐰃: 𐱅𐰇𐰾𐰇𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐱃𐰍: 𐰃𐰴𐰀: 𐰉𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰝𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰘𐰠𐰇: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰍: 𐰆𐰴𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰕: | 3 Ani subk[a] bard[imiz]. Ol sub kodi bardimiz. Asangalitüsürdümüz. Atig ika bayur ertimiz. Kün yime tün yimeyelü bardimiz. Kirkizig uka basdimiz. | [3] Ani suyuna vardik. O sudan asagiya gittik. Yemekyemek icin attan indirdik. Ati agaca bagliyorduk. Gündüzde gece de dört nala kosturup gittik.Kirgizi uykuda bastik. |
| 200 | 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰤: 𐰲𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰣𐰃: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐱅𐰼𐰠𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐰽𐰨𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰨𐰚𐰓𐰃: 𐰘𐰝𐰤𐱅𐰃: 𐰖𐰦𐰢𐰕: 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰋𐰼𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: | 4 [Usin] süngügün acdimiz. Kani süsi tirilmis.Süngüsdümüz, sancdimiz... Kanin ölürtümüz. KagankaKirkiz buduni icikdi, yükünti. Yany dimiz, Kögmen yisigebirü keltimiz. | [4] Uykusunu mizrak ile actik. Hani, ordusu toplanmis.Savastik, mizrakladik. Hanini öldürdük. Kagan Kirgizkavmi teslim oldu, bas egdi. Geri döndük, Kögmenormanini dolanip geldik. |
| 201 | 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰑𐰀: 𐰖𐰦𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰝𐰇𐰼𐰏: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰏: 𐰇𐰭𐰓𐰤: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇: 𐰘𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰾𐰺: 𐰋𐰃𐰕𐰤𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰲𐰤: 𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: | 5 Kirkizda yandimiz. Türgis kaganda körüg kelti. Sabianteg: Öngdin kagangaru sü yorilim timis;yorimasar bizni,kagani alp ermis aygucisi bilge ermis, kagan [n]eng erser | [5] Kirgizdan döndük. Türgis kaganindan casus geldi.Sözüsöyle: Doguda kagana karsi ordu yürütelim demis.Yürütmezsek, bizi kagani kahraman imis, müsaviri biliciimis ne zaman bir sey olsa |
| 202 | 𐰋𐰃𐰕𐰤𐰃: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰚𐰝: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰃𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰉𐰆𐰣𐰑𐰃: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰋𐰤: 𐰋: 𐰏𐰼𐰇: 𐱅𐰇𐰾𐰘𐰤: 𐱅𐰃𐰓𐰃: | 6 bizni ölürteci kök timis. Türgis kagani tasikmis tidi. OnOk buduni kalisiz tasikmis tir. Tabgac süsi bar ermis. Olsabig esidip kaganim ben ebgerü tüseyin tidi. | [6] bizi öldürecektir demis. Türgis kagani disari cikmisdedi. On Ok milleti eksiksiz disari cikmis der. Cin ordusuvar imis. O sözü isitip kaganim, ben eve ineyim dedi. |
| 203 | 𐰴𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰸: 𐰉𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰣𐰃: 𐰖𐰆𐰍𐰞𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰺𐰭: 𐱅𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰑𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰭: 𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰽𐰃: 𐰃𐰤𐰠: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾: 𐰽𐰑: 𐰉𐰺𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰓𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸𐰀: 𐰉𐰭𐰀: 𐰖𐰑𐰃: | 7 Katun yok bolmis erti. Ani yoglatayin tidi. Sü baring tidi,Altun yisda olurung tidi. Sü basi Inel Kagan Tardus sadbarzun tidi. Bilge Tonyukukka banga aydi. | [7] Hatun yok olmustu. Ona yas töreni yaptirayim dedi.Ordu, gidin dedi. Altun ormaninda oturun dedi. Ordu basiInel Kagan, Tardus sadi gitsin dedi. Bilge Tonyukuka,bana söyle dedi: |
| 204 | 𐰉𐰆: 𐰾𐰇𐰏: 𐰠𐱅: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰶𐰃𐰖𐰤𐰍: 𐰝𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀: 𐰖: 𐰋𐰤: 𐰾𐰭𐰀: 𐰤𐰀: 𐰖𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰚𐰠𐰃𐰼: 𐰼𐰾𐰼: 𐰝𐰇𐰼: 𐰇𐰚𐰠𐰇𐰼: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐰾𐰼: 𐱅𐰃𐰠𐰍: 𐰽𐰉𐰍: 𐰞𐰃: 𐰆𐰞𐰆𐰺: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰾𐰑𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢𐰕: | 8 Bu süg ilt tidi. Kiynig köng lüng ce ay, Ben sanga neayayin tidi. Kelir erser kür ökülür, kelmez erser tilig sabigali olur tidi. Altun yisda olurtumuz. | [8] Bu orduyu sevk et dedi. Cezayi gönlünce söyle. Bensana ne söyliyeyim dedi. Gelirse hile toparlanir, gelmezsehaberciyi, sözü alarak otur dedi. Altun ormanina oturduk. |
| 205 | 𐰇𐰲: 𐰝𐰇𐰼𐰏: 𐰘𐰃𐰘𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇: 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰖𐰺𐰽: 𐰖𐰕𐰃𐰑𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰠𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰃𐱃𐰢: 𐰴𐰦𐰖𐰤: 𐰽𐰉𐰍: 𐰖𐰣𐰀: | 9 Üc körüg kisi kelti Sabi bir: Kagan sü tasikdi, On Oksüsi kalisiz tasikdi tir. Yaris yazida tirilelim timis. Ol sabigesidip kagangaru ol sabig itim. Kanda yan sabig yana | [9] Üc casus geldi. Sözü bir: Kagan ordu cikardi, On Okordusu eksiksiz disari cikti der Yaris ovasinda toplanalimdemis. O sözü isitip, kagana o sözü ilettim. Han tarafindansöz dönüp |
| 206 | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰭: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐱅𐰢𐰾: 𐰘𐰠𐰢𐰀: 𐰴𐰺𐰍𐰆: 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃: 𐰆𐰺𐰍𐰞: 𐰉𐰽𐱃𐰢𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰋𐰇𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰭𐰺𐰆: 𐰨𐰀: 𐰖𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰯𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰨𐰼𐰀: 𐰽𐰉: 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰪𐰃𐰍: 𐰆𐰞: 𐰇𐰕: 𐰆𐰞: 𐰭𐰞𐰺: | 10 kelti. Olurung tiyin timis. Yelme kargu edgüti urgil,basitma timis. Bög[ü] Kagan bangaru anca yidmis. Apatarkangaru icre sab idmis: Bilge Tonyukuk anyig ol, üz ol,angilur. | [10] geldi. Oturup diye söylemis. Kesif kolunu, nöbet isinicok iyi tertip et, baskin yaptirma demis. Bögü Kagan banaböyle haber göndermis.Apa Tarkana gizli haber göndermisBilge Tonyukuk kötüdür, kindardir, sasirir. |
| 207 | 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢: 𐱅𐰓𐰲𐰃: 𐰆𐰣𐰀𐰢𐰭: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰖𐰆𐰞𐰾𐰕𐰤: 𐰽𐰑𐰢: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰏𐰾𐰕𐰤: 𐰚𐰲𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰤: 𐰴𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰴𐰀: 𐱃𐰭: 𐰇𐰤𐱅𐰼𐰇: 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰕: | 11 Sü yorilim tideci, unamang. Ol sabig esidip sü yoritdim.Altun yisig yolsuzun asdimiz. Irtis ögüzüg kecigsizinkectimiz. Tün katdimiz. Bolcuka tang öntörü tegdimiz. | [11] Orduyu yürütelim diyecek, kabul etmeyin. O sözüisitip orduyu yürüttüm. Altun ormanini yol almaksizinastik. Irtis nehrini gecit olmaksizin gectik. Geceyi gündüzekattik. Bolcuya safak sökerken ulastik. |
| 208 | İkinci Taş, Batı Yüzü | ||
| 209 | 𐱃𐰞𐰍: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰍: 𐰖𐰺𐰽: 𐰖𐰕𐰃𐰑𐰀: 𐰆𐰣: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐱅𐰼𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰸𐰆𐰯: | 1 Tilig kelürti. Sabi antag: Yaris yazida on tümen sütirilti tir. Ol sabig esidip begler kop[un] | [1] Haberci getirdiler. Sözü söyle: Yaris ovasinda yüz bin askertoplandi der. O sözü isitip beyler bütün |
| 210 | 𐰖𐰣𐰞𐰢: 𐰺𐰃𐰍: 𐰆𐰉𐱃𐰃: 𐰘𐰏: 𐱅𐰓𐰃: 𐰋𐰤: 𐰨𐰀: 𐱅𐰼: 𐰢𐰤: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰽𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: | 2 yanalim arig ubuti yig tidi. Ben anca tir men, benBilge Tonyukuk: Altun yisig asa keltimiz. Irtis ögüzüg | [2] dönelim, temiz edepli olmak iyidir dedi. Ben söyle derim, benBilge Tonyukuk: Altun ormanini asarak geldik. Irtis nehrini |
| 211 | 𐰚𐰲𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰚𐰠𐰢𐰾𐰃: 𐰞𐰯: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐱃𐰆𐰖𐰢𐰑𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰆𐰢𐰖: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰼: 𐰾𐰆𐰉: 𐰉𐰽𐰀: 𐰋𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰨: 𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰕𐰼: 𐰋𐰃𐰕: | 3 kece keltimiz. Kelmisi alp tidi, tuymadi. TengriUmay iduk yir sub basa birti erinc. Neke tezer biz? | [3] gecerek geldik. Geleni cesur dedi, duymadi. Tanri, UmayIlahe, mukaddes yer, su üzerine cökü verdi her halde. Niyekaciyoruz? |
| 212 | 𐰜𐰇𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰤𐰚𐰀: 𐰸𐰆𐰺𐰸𐰆𐰺: 𐰋𐰃𐰕: 𐰕: 𐱅𐰘𐰤: 𐰤𐰀: 𐰉𐰽𐰣𐰞𐰢: 𐱅𐰏𐰠𐰢: 𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰕: 𐰖𐰖𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐰚𐰃𐰤𐱅𐰃: 𐰜𐰇𐰾: 𐰚𐰠𐱅𐰃: | 4 Öküs tiyin neke korkur biz? Az tiyin ne basinalim?Tegelim tidim. Tegdimiz, yulidimiz. Ikinti kün | [4] Cok diye niye korkuyoruz?Az diye ne kendimizi hor görelim?Hücum edelim dedim. Hücum ettik, yagma ettik. Ikinci gün |
| 213 | 𐰇𐰼𐱅𐰲𐰀: 𐰶𐰃𐰕𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰕𐰤𐱅𐰀: 𐰚𐰃: 𐰆𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺𐰲𐰀: 𐰺𐱃𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰜𐰇𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰋𐰃𐰕: | 5 örtce kizip kelti. Süngüsdümüz. Bizinte iki ucisingarca artuk erti. Tengri yarlikaduk ücün öküs tiyin | [5] ates gibi kizip geldi. Savastik. Bizden, iki ucu, yarisi kadarfazla idi. Tanri lütfettigi icin, cok diye |
| 214 | 𐰸𐰆𐰺𐰴𐰢𐰑𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾: 𐰽𐰑𐰺𐰀: 𐰆𐰑𐰃: 𐰖𐰖𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰑𐰃𐰤: | 6 korkmadimiz, süngüsdümüz. Tardus sadra udiyaydimiz. Kaganin tutdumuz. Yabgusin sadin | [6] korkmadik, savastik. Tardus sadina kadar kovalayipdagittik. Kaganini tuttuk. Yabgusunu, sadini |
| 215 | 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰠𐰏𐰲𐰀: 𐰼: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰸: 𐱅𐰇𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰽𐰖𐰆: 𐰃𐱃𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰸𐰆𐰯: | 7 anda ölürti. Eligce er tutdumuz. Ol ok tün budununsayu itimiz. Ol sabig esidip On Ok begleri buduni kop | [7] orda öldürdüler. Elli kadar er tuttuk. O ayni gece halkinahaber gönderdik. O sözü isitip On Ok beyleri, milleti hep |
| 216 | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰝𐰤𐱅𐰃: 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰋𐰏𐰼𐰠𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰃𐰍𐰯: 𐰕𐰲𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰕𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢: | 8 kelti, yükünti. Keligme beglerin budunin itip yigip,azca budun tezmis erti, On Ok süsin sületdim. | [8] geldi, bas egdi. Gelen beylerini, milletini tanzim edip, yigipaz mikdarda millet kacmisti. On Ok ordusunu sevk ettim. |
| 217 | 𐰋𐰃𐰕: 𐰘𐰢𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰣𐰃: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰘𐰨𐰇: 𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐰋𐰭𐰠𐰏: 𐰚: 𐱃𐰍𐰍: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢: | 9 Biz yime süledimiz. Ani ert[t]imiz. Yincü ögüzügkece Tinsi Ogli aytigma bengilig Ek tagig ertü[rtüm] | [9] Biz de Ordu sevk ettik. Aniyi gectik. Inci nehrini gecerekTinsi Oglu denilen mukaddes Ek dagini asirdim. |
| 218 | İkinci: Taş,: Güney: Yüzü | ||
| 219 | 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰦𐰀: 𐰖𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰃𐰤𐰠: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: ....𐰆𐰯: 𐱃𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰕𐰃𐰚: 𐱃𐰸𐰺𐰽𐰃𐰤.. | 1 Temir Kapigka tegi irtimiz. Anda yandurtumuz. InelKaganka [any ip ... t saka?] Tezik Tokar [s... in ...] | [1] Demir Kapiya kadar eristik. Ordan döndürdük. InelKagana korkup ... Tezik, Tokar ... |
| 220 | 𐰦𐰀: 𐰘𐰼𐰝𐰃: 𐰽𐰀: 𐰉𐰽𐰞𐰍𐰺𐰆: 𐰺𐰑𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰞: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰀: 𐱅𐰏𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: | 2 anda berüki Suk baslig Sogdak budun kop kelti, yükinti[ ... ]. Türk budun Temir Kapigka Tinsi Ogli | [2] ondan berideki Suk basli Sogdak milleti hep geldi, basegdi ... Türk millerinin Demir Kapiya, Tinsi Oglu, |
| 221 | 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐱃𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐰾: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰘𐰼𐱅𐰀: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰝: 𐰇𐰲𐰤: .... | 3 Tinsi Ogli aytigma tagka tegmis idi yok ermis. Ol yirte benBilge Tonyukuk tegürtük ücün | [3] Tinsi Oglu denilen daga ulastigi hic yokmus. O yereben Bilge Tonyukuk ulastirdigim icin |
| 222 | 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰇𐰼𐰭: 𐰝𐰇𐰢𐰾: 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰆𐰑𐰕: 𐰏𐰼𐰃𐱅: 𐰽𐰃𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰭𐰾𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀𐰾𐰃: | 4 sarig altun ürüng kümüs kiz kuduz egri tebi agi bungsuzkelürti. Iltiris Kagan bilgesin ücün | [4] sari altin, beyaz gümüs, kiz kadin, egri deve malzahmetsizce getirdi. Iltiris Kagan bilici oldugu icin, |
| 223 | 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰏𐰃𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰴𐰀: 𐰘𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰴𐰀: 𐰋𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰦𐰀: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃: | 5 alpin ücü Tabgacka yiti yigirmi süng üsdi, Kitanyka yitisüngüsdi, Oguzka bis süngüsdi. Anda ayguci[si] | [5] cesur oldugu icin, Cine karsi on yedi defa savasti,Kitaya karsi yedi defa savasti, Oguza karsi bes defasavasti. Onlarda müsaviri |
| 224 | 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰖𐰍𐰃𐰑𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰇𐰚: 𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰑𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰏𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: | 6 yime ben ök ertim, yagicisi yime ben ök ertim. IltirisKaganka Türk Bögü Kaganka Türk Bilge Kaganka. | [6] yine ben idim, kumandani ben idim. IltirisKagana, Türk Bögü Kaganina, Türk Bilge Kaganina |
| 225 | İkinci Taş, Doğu Yüzü | ||
| 226 | 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐰾𐰴𐰀: .... 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰢𐱃𐰃: | 1 Kapgan kagan [yiti] otuz yaska [ ... anda erti]. Kapgan Kagan olurti. Tün udimati, | [1] Kapgan Kagan yirmi yedi yasinda ... orda ... idi. Kapgan kagan oturdu. Gece uyumadi, |
| 227 | 𐰝𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱃𐰃: 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰴𐰣𐰢: 𐱅𐰝𐱅𐰃: 𐰴𐰺𐰀: 𐱅𐰼𐰢: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃: 𐰾𐰏: 𐰝𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰝: 𐰆𐰕𐰣: 𐰘𐰠𐰢𐰏: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐱃𐰢: 𐰸: | 2 küntüz olurmati. Kizil kanim tüküti kara terim yügürti isig kücüg birtim ök. Uzun yelmeg yime itim ok | [2] gündüz oturmadi. Kizil kanimi döktürerek, kara terimi kosturarak isi, gücü verdim hep. Uzun kesif kolunu yine gönderdim hep. |
| 228 | 𐰺𐰴𐰆𐰖: 𐰴𐰺𐰍𐰆𐰍: 𐰆𐰞𐰍𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰸: 𐰉𐰣𐰍𐰢𐰀: 𐰖𐰍𐰃𐰴𐰀: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰃𐰼: 𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰣: 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰕𐰆: | 3 Arkuy kargug ulgartdim ok. Yanigma yagig kelürir ertim. Kaganimin sü iltdimiz. Tengri yarlikazu | [3] Siperi, nöbet yerini büyüttüm hep. Geri dönen düsmani getirirdim. Kaganimla ordu gönderdim. Tanri korusun, |
| 229 | 𐰉𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰖𐰍𐰃𐰍: 𐰚𐰠𐱅𐰇𐰼𐰢𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰏𐰤𐰠𐰏: 𐱃𐰍: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰢𐰓𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: | 4 bu Türk budun ara yaraklig yagig yeltürmedim, tögünlüg atig yügürtmedim. Iltiris Kagan kazganmasar | [4] bu Türk milleti arasinda silahli düsmani kosturmadim, damgali ati kosturmadim. Iltiris Kagan kazanmasa, |
| 230 | 𐰆𐰑𐰆: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰃𐰠: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸𐰃𐰣: 𐰆𐰑𐰆: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸𐰢: 𐰇𐰲𐰤: | 5 udu ben özüm kazganmasar, il yime budun yime yok erteci erti.Kazgantukin ücün udu özüm kazgandugum ücün | [5] ve ben kendim kazanmasam, il de millet de yok olacakti. Kazandigi icin ve kendim kazandigim icin |
| 231 | 𐰃𐰠: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰠: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰺𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰢: 𐰆𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰡𐰢: 𐰤𐰭: 𐰘𐰼𐰓𐰚𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: | 6 il yime il boldi, budun yime budun boldi. Özüm kari boldum, ulug boldum. Neng yirdeki kaganlig budunka | [6] il de il oldu,millet de millet oldu. Kendim ihtiyar oldum, kocaldim. Her hangi bir yerdeki kaganli millete |
| 232 | .......... 𐰋𐰃𐰤𐱅𐰏𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰾𐰼: 𐰤𐰀: 𐰉𐰆𐰭𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐰢𐰾: | 7 büntegi bar erser ne bungi bar erteci ermis. | [7] böylesi var olsa, ne sikintisi mevcut olacakmis? |
| 233 | .......... 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰠𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸: | 8 Türk Bilge Kagan ilinge bititdim. Ben Bilge Tonyukuk. | [8] Türk Bilge Kagani ilinde yazdirdim. Ben Bilge Tonyukuk. |
| 234 | İkinci Taş, Kuzey Yüzü | ||
| 235 | 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰃𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰾𐰼: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰋𐰤: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰾𐰼: | 1 Iltiris Kagan kazganmasar, yok erti erser, ben özümBilge Tonyukuk kazganmasar, ben yok ertim erser | [1] Iltiris Kagan kazanmasa, yok olsa idi, ben kendim, BilgeTonyukuk, kazanmasam, ben yok olsa idim, |
| 236 | 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰑: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: | 2 Kapgan Kagan Türk Sir budun yirinte bod yime budunyime kisi yime idi yok erteci erti. | [2] Kapgan Kaganin, Türk Sir milletinin yerinde boy da,millet de, insan da hep yok olacakti. |
| 237 | 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰸𐰃: 𐰉𐰆: | 3 Iltiris Kagan Bilge Tonyukuk kazganduk ücün KapganKagan Türk Sir budun yoriduki bu. | [3] Iltiris Kagan, Bilge Tonyukuk kazandigi icin KopganKaganin, Türk sir milletinin yürüdügü bu |
| 238 | 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐰏𐰓𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: | 4 Türk Bilge Kagan Türk Sir budunug Oguz budunugigidü oturur. | [4] Türk Bilge Kagani Türk Sir milletini, Oguz milletinibesleyip oturuyor. |
