Cyrillization of Chinese

From Wikipedia, the free encyclopedia
Jump to: navigation, search
Chinese romanization
Mandarin
for Standard Chinese
    Hanyu Pinyin (ISO standard)
    EFEO
    Gwoyeu Romatzyh
        Spelling conventions
    Latinxua Sin Wenz
    Mandarin Phonetic Symbols II
    Chinese Postal Map Romanization
    Tongyong Pinyin
    Wade–Giles
    Yale
    Legge romanization
    Simplified Wade
    Comparison chart
for Sichuanese Mandarin
    Sichuanese Pinyin
    Scuanxua Ladinxua Xin Wenz
Yue
for Cantonese
    Guangdong Romanization
    Hong Kong Government
    Jyutping
    Meyer-Wempe
    Sidney Lau
    S. L. Wong (phonetic symbols)
    S. L. Wong (romanisation)
    Cantonese Pinyin
    Standard Romanization
    Yale
    Barnett–Chao
Wu
for Shanghai and Suzhou dialects
    Long-short
for Wenzhounese

    Wenzhounese romanisation

Min Nan
for Taiwanese, Amoy, and related
    Pe̍h-ōe-jī
    Bbínpīn Hōngàn
    Daighi tongiong pingim
    Modern Literal Taiwanese
    Phofsit Daibuun
    Tâi-lô
    TLPA
for Hainanese
    Hainanhua Pinyin Fang'an
for Teochew
    Peng'im
Min Dong
for Fuzhou dialect
    Foochow Romanized
Hakka
for Moiyan dialect
    Kejiahua Pinyin Fang'an
For Siyen dialect
    Pha̍k-fa-sṳ
    TLPA
Gan
for Nanchang dialect
    Pha̍k-oa-chhi
See also:
   General Chinese
   Cyrillization
   Xiao'erjing
   'Phags-pa script
   Bopomofo
   Taiwanese kana
   Romanisation in Singapore
   Romanisation in the ROC

The Cyrillization of Chinese is effected using the Palladius system for transcribing Chinese characters into the Cyrillic alphabet. It was created by Pyotr Ivanovich Kafarov (Пётр Ива́нович Кафа́ров), a Russian sinologist and monk who spent 30 years in China and was also known by his monastic name Palladius (Палладий). It is the Russian official standard for transcribing Chinese into Russian.

Contents

[edit] System

Consonants
Cyrillic б п м ф д т н л г к х цз ц с чж ч ш ж цз ц с
IPA p m f t n l k x ʨ ʨʰ ɕ ʈʂ ʈʂʰ ʂ ʐ/ɻ ʦ ʦʰ s
Pinyin b p m f d t n l g k h j q x zh ch sh r z c s
Wade–Giles p p' m f t t' n l k k' h ch ch' hs ch ch' sh j ts ts' s
bopomofo
Rhymes
Cyrillic а о э ай эй ао оу ань энь ан эн эр
IPA ʅ/ɿ a ǫ/ɔ ɤ ɑʊ an ən ɑŋ ɤŋ əɻ
Pinyin -i a o e ai ei ao ou an en ang eng er
Wade–Giles ih/û a o o/ê ai ei ao ou an ên ang êng erh
bopomofo
Cyrillic и я е яо ю янь инь ян ин
IPA i iɑʊ iǫʊ iɛn in iɑŋ
Pinyin i ia iao iu ien in iang ing
Wade–Giles i ia ie iao iu ian in iang ing
bopomofo ㄧㄚ ㄧㄝ ㄧㄠ ㄧㄡ ㄧㄢ ㄧㄣ ㄧㄤ ㄧㄥ
Cyrillic у уа
ва
о
во
уай
вай
уй
вэй
уaнь
вaнь
унь
вэнь
уaн
вaн
ун
вэн
IPA u uǫ/uɔ uäɪ ueɪ uan uən uɑŋ ɔŋ/uɤŋ
Pinyin u ua uo uai ui uan un uang ong
Wade–Giles u ua uo uai ui uan un uang ung
bopomofo ㄨㄚ ㄨㄛ ㄨㄞ ㄨㄟ ㄨㄢ ㄨㄣ ㄨㄤ ㄨㄥ
Cyrillic юй юэ юaнь юнь юн
IPA y yœ̜ yœ̜n yn iɔŋ
Pinyin ü üê üan ün iong
Wade–Giles ü üe üan ün iung
bopomofo ㄩㄝ ㄩㄢ ㄩㄣ ㄩㄥ


[edit] Comparison chart

This table establishes correspondence between the Palladius system and the two Romanization systems most commonly used in English-speaking countries: Pinyin and Wade-Giles. Where different from those of Pinyin, Wade-Giles syllables are shown in brackets.

A
a — а ai — ай an — ань ang — ан
ao — ао
B
ba (pa) — ба bai (pai) — бай ban (pan) — бань bang (pang) — бан
bao (pao) — бао bei (pei) — бэй ben (pen) — бэнь beng (peng) — бэн
bi (pi) — би bian (pien) — бянь biao (piao) — бяо bie (pieh) — бе
bin (pin) — бинь bing (ping) — бин bo (po) — бо bu (pu) — бу
C
ca — ца (ts'a) cai (ts'ai) — цай can (ts'an) — цань cang (ts'ang) — цан
cao (ts'ao) — цао ce (ts'e) — цэ cen (ts'en) — цэнь ceng (ts'eng) — цэн
ci (tz'u) — цы cong (ts'ung) — цун cou (ts'ou) — цоу cu (ts'u) — цу
cuan (ts'uan) — цуань cui (ts'ui) — цуй cun (ts'un) — цунь cuo (ts'o) — цо
CH
cha (ch'a) — ча chai (ch'ai) — чай chan (ch'an) — чань chang (ch'ang) — чан
chao (ch'ao) — чао che (ch'e) — чэ chen (ch'en) — чэнь cheng (ch'eng) — чэн
chi (ch'ih) — чи chong (ch'ung) — чун chou (ch'ou) — чоу chu (ch'u) — чу
chuai (ch'uai) — чуай chuan (ch'uan) — чуань chuang (ch'uang) — чуан chui (ch'ui) — чуй
chun — чунь chuo — чо
D
da (ta) — да dai (tai) — дай dan (tan) — дань dang (tang) — дан
dao (tao) — дао de (te) — дэ dei (tei) — дэй deng (teng) — дэн
di (ti) — ди dia (tia) — дя dian (tien) — дянь diao (tiao) — дяо
die (tieh) — де ding (ting) — дин diu (tiu) — дю dong (tung) — дун
dou (tou) — доу du (tu) — ду duan (tuan) — дуань dui (tui) — дуй
dun (tun) — дунь duo (to) — до
E
e — э ei — эй en — энь eng — эн
er (erh) — эр
F
fa — фа fan — фань fang — фан fei — фэй
fen — фэнь (уст. фынь) feng — фэн (уст. фын) fo — фо fou — фоу
fu — фу
G
ga (ka) — га gai (kai) — гай gan (kan) — гань gang (kang) — ган
gao (kao) — гао ge (ko) — гэ gei (kei) — гэй gen (ken)— гэнь
geng (keng) — гэн gong (kung) — гун gou (kou) — гоу gu (ku) — гу
gua (kua) — гуа guai (kuai) — гуай guan (kuan) — гуань guang (kuang) — гуан
gui (kuei) — гуй gun (kun) — гунь guo (kuo) — го
H
ha — ха hai — хай han — хань hang — хан
hao — хао he (ho) — хэ hei — хэй hen — хэнь
heng — хэн hm — хм hng — хнг hong (hung) — хун
hou — хоу hu — ху hua — хуа huai — хуай
huan — хуань huang — хуан hui — хуэй (хой, хуй) hun — хунь
huo — хо
J
ji (chi) — цзи jia (chia) — цзя jian (chien) — цзянь jiang (chiang) — цзян
jiao (chiao) — цзяо jie (chieh) — цзе jin (chin) — цзинь jing (ching) — цзин
jiong (chiung) — цзюн jiu (chiu) — цзю ju (chü) — цзюй juan (chüan) — цзюань
jue (chüeh) — цзюэ jun (chün) — цзюнь
K
ka (k'a) — ка kai (k'ai) — кай kan (k'an) — кань kang (k'ang) — кан
kao (k'ao) — као ke (k'o) — кэ ken (k'en) — кэнь keng (k'eng) — кэн
kong (k'ung) — кун kou (k'ou) — коу ku (k'u) — ку kua (k'ua) — куа
kuai (k'uai) — куай kuan (k'uan) — куань kuang (k'uang) — куан kui (k'uei) — куй
kun (k'un) — кунь kuo (k'uo) — ко
L
la — ла lai — лай lan — лань lang — лан
lao — лао le — лэ lei — лэй leng — лэн
li — ли lia — ля lian — лянь liang — лян
liao — ляо lie (lieh) — ле lin — линь ling — лин
liu — лю long (lung) — лун lou — лоу lu — лу
lü — люй luan — луань lüe (lüeh) — люэ lun — лунь
luo — ло
M
m — м ma — ма mai — май man — мань
mang — ман mao — мао me — мэ mei — мэй
men — мэнь (уст. мынь) meng — мэн (уст. мын) mi — ми mian (mien) — мянь
miao — мяо mie (mieh) — ме min — минь ming — мин
miu — мю mm — мм mo — мо mou — моу
mu — му
N
n — н na — на nai — най nan — нань
nang — нан nao — нао ne — нэ nei — нэй
nen — нэнь neng — нэн ng — нг ni — ни
nian (nien) — нянь niang — нян niao — няо nie (nieh) — не
nin — нинь ning — нин niu — ню nong (nung) — нун
nu — ну nü — нюй nuan — нуань nüe (nüeh) — нюэ
nuo (no) — но
O
o — о ou — оу
P
pa (p'a) — па pai (p'ai) — пай pan (p'an) — пань pang (p'ang) — пан
pao (p'ao) — пао pei (p'ei) — пэй pen (p'en) — пэнь peng (p'eng) — пэн
pi (p'i) — пи pian (p'ien) — пянь piao (p'iao) — пяо pie (p'ieh) — пе
pin (p'in) — пинь ping (p'ing) — пин po (p'o) — по pou (p'ou) — поу
pu (p'u) — пу
Q
qi (ch'i) — ци qia (ch'ia) — ця qian (ch'ien) — цянь qiang (ch'iang) — цян
qiao (ch'iao) — цяо qie (ch'ieh) — це qin (ch'in) — цинь qing (ch'ing) — цин
qiong (ch'iung) — цюн qiu (ch'iu) — цю qu (ch'ü) — цюй quan (ch'üan) — цюань
que (ch'üeh) — цюэ qun (ch'ün) — цюнь
R
ran (jan) — жань rang (jang) — жан rao (jao) — жао re (je) — жэ
ren (jen) — жэнь reng (jeng) — жэн ri (jih) — жи rong (jung) — жун
rou (jou) — жоу ru (ju) — жу ruan (juan) — жуань rui (jui) — жуй
run (jun) — жунь ruo (jo) — жо
S
sa — са sai — сай san — сань sang — сан
sao — сао se — сэ sen — сэнь seng — сэн
si (ssu) — сы song (sung) — сун sou — соу su — су
suan — суань sui — суй sun — сунь suo (so) — со
SH
sha — ша shai — шай shan — шань shang — шан
shao — шао she — шэ shei — шэй shen — шэнь
sheng — шэн shi (shih) — ши shou — шоу shu — шу
shua — шуа shuai — шуай shuan — шуань shuang — шуан
shui — шуй shun — шунь shuo — шо
T
ta — та (t'a) tai (t'ai) — тай tan (t'an) — тань tang (t'ang) — тан
tao (t'ao) — тао te (t'e) — тэ ten (t'en) — тэнь teng (t'eng) — тэн
ti (t'i) — ти tian (t'ien) — тянь
tiao (t'iao) — тяо tie (t'ieh) — те ting (t'ing) — тин
tong (t'ung) — тун tou (t'ou) — тоу tu (t'u) — ту tuan (t'uan) — туань
tui (t'ui) — туй tun (t'un) — тунь tuo (t'o) — то
W
wa — ва wai — вай wan — вань wang — ван
wei — вэй wen — вэнь weng — вэн wo — во
wu — у
X
xi (hsi) — си xia (hsia) — ся xian (hsien) — сянь xiang (hsiang) — сян
xiao (hsiao) — сяо xie (hsieh) — се xin (hsin) — синь xing (hsing) — син
xiong (hsiung) — сюн xiu (hsiu) — сю xu (hsü) — сюй xuan (hsüan) — сюань
xue (hsüeh) — сюэ xun (hsün) — сюнь
Y
ya — я yan — янь yang — ян yao — яо
ye (yeh) — е yi (i) — и yin — инь ying — ин
yong (yung) — юн you — ю yu (yü) — юй yuan (yüan) — юань
yue (yüeh) — юэ yun (yün) — юнь
Z
za (tsa) — цза zai (tsai) — цзай zan (tsan) — цзань zang (tsang) — цзан
zao (tsao) — цзао ze (tse) — цзэ zei (tsei) — цзэй zen (tsen) — цзэнь
zeng (tseng) — цзэн zi (tzu) — цзы zong (tsung) — цзун zou (tsou) — цзоу
zu (tsu) — цзу zuan (tsuan) — цзуань zui (tsui) — цзуй zun (tsun) — цзунь
zuo (tso) — цзо
ZH
zha (cha) — чжа zhai (chai) — чжай zhan (chan) — чжань zhang (chang) — чжан
zhao (chao) — чжао zhe (che) — чжэ zhei (chei) — чжэй zhen (chen) — чжэнь
zheng (cheng) — чжэн zhi (chih) — чжи zhong (chung) — чжун zhou (chou) — чжоу
zhu (chu) — чжу zhua (chua) — чжуа zhuai (chuai) — чжуай zhuan (chuan) — чжуань
zhuang (chuang) — чжуан zhui (chui) — чжуй zhun (chun) — чжунь zhuo (cho) — чжо

[edit] Exceptions

The names of the cities of Beijing and Nanjing are transcribed as Пеки́н (instead of Бэйцзин) and Нанки́н (instead of Наньцзин), much as Peking and Nanking were still used in English speaking countries until recently. Hong Kong (pinyin: Xianggang) may be both Сянга́н (Xianggang) and Гонко́нг (Hong Kong); the latter is more common.

Syllable hui is transcribed not as хуй but as хуэй (Huizu, Хуэйцзу) or, less often, as хой (Anhui, Аньхой) for aesthetic reasons, since хуй (chuj) is a taboo word for "penis" (a lot more strict than "cock" in usage) in Russian and several other Slavic languages.

Older documents contain variants мэн — мын, мэнь — мынь, фэн — фын, фэнь — фынь, пэн — пын, hence Aomen (Macao) is traditionally spelled Аомынь in Russian. Most modern texts contain э, with some exceptions.

[edit] See also

[edit] External links

Personal tools
Namespaces

Variants
Actions
Navigation
Interaction
Toolbox
Print/export
Languages