Romanian Cyrillic alphabet

From Wikipedia, the free encyclopedia
Jump to navigation Jump to search
Romanian Cyrillic
Type
LanguagesRomanian
Time period
16th–19th centuries
Parent systems
Sister systems
Early Cyrillic alphabet

The Romanian Cyrillic alphabet is the Cyrillic alphabet that was used to write the Romanian language before 1860–1862, when it was officially replaced by a Latin-based Romanian alphabet. The Romanian Cyrillic alphabet was based on the Bulgarian alphabet. Cyrillic remained in occasional use until the 1920s, mostly in Bessarabia.[1] It is not the same as the Russian-based Moldovan Cyrillic alphabet used in what is now Moldova for most of the Soviet era.

Between its discarding and the full adoption of the Latin alphabet, a so-called transitional alphabet was in place for a few years, combining Cyrillic and Latin letters, and including some of the Latin letters with diacritics that remain in the modern Romanian alphabet.[2] The Romanian Orthodox Church continued using the alphabet in its publications until 1881.[3]

Table of correspondence[edit]

The Romanian Cyrillic alphabet was close to the contemporary version of the Early Cyrillic alphabet of the Old Church Slavonic liturgical language.

Letter Numerical
value
Romanian
Latin
equivalent
Transitional
alphabet
Moldovan
Cyrillic
equivalent
Phoneme Romanian
name[4]
Slavonic
equiv.
name
А а 1 a A a а /a/ az азъ (azŭ)
Б б b Б б б /b/ buche бꙋкꙑ (buky)
В в 2 v В в в /v/ vede вѣдѣ (vĕdĕ)
Г г 3 g, gh G g г /ɡ/ glagol глаголи (glagoli)
Д д 4 d D d д /d/ dobru добро (dobro)
Є є, Е e[5] 5 e E e е /e/ est єстъ (estŭ)
Ж ж j Ж ж ж /ʒ/ juvete живѣтє (živěte)
Ѕ ѕ 6 dz Ḑ ḑ дз /d͡z/ zalu ꙃѣло (dzělo)
З з 7 z Z z з /z/ zemle зємл҄ꙗ (zemlja)
И и 8 i I i и /i/ ije ижє (iže)
Й й[6] i Ĭ ĭ й /j/, /ʲ/
І і[7] 10 i I i и /i/ i и (i)
К к 20 c, ch К к
or
K k
к /k/ kaku како (kako)
Л л 30 l Л л л /l/ liude людиѥ (ljudije)
М м 40 m M m м /m/ mislete мꙑслитє (myslite)
Н н 50 n N n н /n/ naș нашь (našĭ)
Ѻ Ѻ, О o[5] 70 o O o о /o̯/ on онъ (onŭ)
П п 80 p П п п /p/ pocoi покои (pokoi)
Р р 100 r Р р р /r/ râță рьци (rĭci)
С с 200 s S s с /s/ slovă слово (slovo)
Т т 300 t T t т /t/ tferdu тврьдо (tvrĭdo)
Ѹ ѹ, ОУ оу[5] 400 u Ꙋ ꙋ[8] (Ȣ, ȣ, ɣ) у /u/ upsilon ꙋкъ (ukŭ)
Ѹ Ȣ, У Ȣ[5] ucu
Ф ф 500 f F f ф /f/ fârta фрьтъ (frĭtŭ)
Х х 600 h Х х х /h/ heru хѣръ (xěrŭ)
Ѡ ѡ[9] 800 o O o о /o/ omega отъ (otŭ)
Щ щ șt Щ щ шт /ʃt/ ștea ща (šta)
Ц ц 900 ț Ц ц ц /t͡s/ ți тврьдо (tvrĭdo)
Ч ч 90 c (before e, i) Ч ч ч /t͡ʃ/ cervu чрьвь (črĭvĭ)
Ш ш ș Ш ш ш /ʃ/ șa ша (ša)
Ъ ъ ă, ŭ[10] Ъ ъ э /ə/ ier ѥръ (jerŭ)
Ы ы, Ꙑ ꙑ â, î, ĭ, ŭ[10] Î î ы /ɨ/ ieri ѥрꙑ (jery)
Ь ь ă, ŭ, ĭ[10] Ꙋ̆ ꙋ̆ ь ѥрь (jerĭ)
Ѣ ѣ ea Ea ea я /e̯a/ eati(u) ѣть (ětĭ)
Ю ю iu Ĭꙋ ĭꙋ ю /ju/ Io / iu cu|ю} (ju)
Ꙗ ꙗ, IA[5] ia Ĭa ĭa иа /ja/ ia (ja)
Ѥ ѥ, IE[5] ie Ĭe ĭe ие /je/ ѥ (je)
Ѧ ѧ ĭa, ea[10] Ĭa ĭa, Ea ea я /ja/ ia ѧсъ (ęsŭ)
Ѫ ѫ î Î î ы /ɨ/ ѫсъ (ǫsŭ)
Ѯ ѯ[11] 60 x Ks ks кс /ks/ csi ѯи (ksi)
Ѱ ѱ[11] 700 ps Пs пs пс /ps/ psi ѱи (psi)
Ѳ ѳ[11] 9 th, ft T t, Ft ft т, фт /t/ and approx. /θ/ or /f/ thita фита (fita)
Ѵ ѵ[11] 400 i, u I i; Ꙋ ꙋ и, у /i/, /y/, /v/ ижица (ižica)
Ꙟ ꙟ, ↑ în îm În în Îm îm ын, ым /ɨn/, /ɨm/ în
Џ џ g (before e, i) Џ џ ӂ /d͡ʒ/ gea

Unregulated transitional alphabets[edit]

Starting with the 1830s and ending with the official adoption of the Latin alphabet, there were no regulations for writing Romanian, and various alphabets using Cyrillic and Latin letters, besides the mid-transitional version in the table above, were used, sometimes two or more of them in a single book. The following table shows some of the many alphabets used in print.

Pre-1830 1833[12] 1838[13] 1846 (1),[14] 1848[15] 1846 (2)[16] 1858[17] 1860[18]
А а А а А а А а А а A a A a
Б б Б б Б б Б б Б б B b Б б
В в В в В в В в В в V v В в
Г г Г г Г г Г г Г г G g Г г
Д д Д д Д д D d Д д D d D d
Є є, Е e Є є Є є E e Ε ε E e E e
Ж ж Ж ж Ж ж Ж ж Ж ж J j Ж ж
Ѕ ѕ Ѕ ѕ Дз дз Ḑ ḑ Дз дз Dz dz Dz dz
З з З з З з Z z З з Z z Z z
И и И и I i I i І і I i I i
І і Ї ї I i I i І і I i I i
К к К к К к K k К к K k K k
Л л Л л Л л Л л Л л L l L l
М м М м М м M m М м M m M m
Н н Н н Н н N n Ⲛ ⲛ N n N n
Ѻ Ѻ, О o О о О о O o О о О о O о
П п П п П п П п П п П п П п
Р р Р р Р р Р р Р р R r Р р
С с С с С с S s С с S s S s
Т т Т т Т т T t Т т T t T t
Ѹ ѹ У у (initial)
Ꙋ ꙋ (mid and final)
Ꙋ ꙋ Ꙋ ꙋ Ꙋ ꙋ Ꙋ ꙋ Ꙋ ꙋ
Ꙋ, ȣ
Ф ф Ф ф Ф ф Ф ф Ф ф F f Ф ф
Х х Х х Х х Х х Х х Х х Х х
Ѡ ѡ Ѡ ѡ[19] О о O o О о О о О о
Щ щ Щ щ Щ щ Щ щ Шт шт Шt шt Шt шt
Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц
Ч ч Ч ч Ч ч Ч ч Ч ч Ч ч Ч ч
Ш ш Ш ш Ш ш Ш ш Ш ш Ш ш Ш ш
Ъ ъ Ъ ъ Ъ ъ Ъ ъ Ъ ъ Ъ ъ Ъ ъ
Ы ы Ꙟ ꙟ (initial)
Ѫ ѫ (mid and final)
Ꙟ ꙟ (initial)
Ѫ ѫ (mid and final)
Ꙟ ꙟ Ꙟ ꙟ Î î Î î
Ѣ ѣ Ѣ ѣ Ѣ ѣ Ea ea Εа εа (ligature, small letter only) Ea ea Ea ea
Ю ю Ю ю IꙊ iꙋ (ligature) IꙊ Iꙋ iꙋ (ligature) IꙊ Iꙋ іꙋ (ligature, small letter only) IꙊ iꙋ (ligature) Ĭꙋ ĭꙋ
Ꙗ ꙗ Ꙗ ꙗ (initial)
Ѧ ѧ (mid and final)
Ꙗ ꙗ Ꙗ Iа (ligature) ꙗ IА Iа ꙗ Ĭa ĭa Ĭa ĭa
Ѥ ѥ Йє йє Ĭe ĭe Ĭe ĭe Ĭε ĭε Ĭe ĭe Ĭe ĭe
Ѧ ѧ Ꙗ ꙗ (initial)
Ѧ ѧ (mid and final)
Ꙗ ꙗ Ꙗ Iа (ligature) ꙗ IА Iа ꙗ Ĭa ĭa Ĭa ĭa
Ѫ ѫ Ꙟ ꙟ (initial)
Ѫ ѫ (mid and final)
Ꙟ ꙟ (initial)
Ѫ ѫ (mid and final)
Ꙟ ꙟ Ꙟ ꙟ Î î Î î
Ѯ ѯ Кс кс Кс кс Ks ks Кс кс Ks ks Ks ks
Ѱ ѱ[11] Пс пс Пс пс Пs пs Пс пс Пs пs Пs пs
Ѳ ѳ[11] Т т Т т T t Ѳ ѳ T t T t
Ѵ ѵ[11] И, Ꙋ I, Ꙋ I, Ꙋ І, Ꙋ I, Ꙋ I, Ꙋ
Ꙟ ꙟ Ꙟн ꙟн Ꙟм ꙟм Ꙟн ꙟн Ꙟм ꙟм Ꙟн ꙟн Ꙟм ꙟм Ꙟⲛ ꙟⲛ Ꙟм ꙟм În în Îm îm În în Îm îm
Џ џ Џ џ Џ џ Џ џ Џ џ Џ џ Џ џ

An example of Romanian Cyrillic text[edit]

According to a document from the 1850s,[20] this is how the Romanian Lord's Prayer looked in Cyrillic script. Transcriptional values correspond to the above table.

Тáтъʌь нѡ́стрꙋ Tatăl nostru

Та́тъль но́стрꙋ ка́реле є҆́щй ꙟ҆ че́рюрй: сфн҃цѣ́скъсе нꙋ́меле тъ́ꙋ:
Ві́е ꙟ҆пъръці́ѧ та̀: Фі́е во́ѧ та̀, пре кꙋ́мь ꙟ҆ че́рю, шѝ пре пъмѫ́нть.
Пѫ́йнѣ ноа́стръ, чѣ̀ де то́ате зи́леле, дъ́неѡ но́аѡ а҆́стъзй.
Шѝ не ꙗ҆́ртъ но́аѡ даторі́йле ноа́стре,
пре кꙋ́мь шѝ но́й є҆ртъ́мь дато́рничилѡрь но́щрй.
Шѝ нꙋ́ не дꙋ́че пе но́й ꙟ҆ и҆спи́тъ. Чѝ не и҆збъвѣще де че́ль ръ́ꙋ.
Къ а҆та̀ ꙗ҆́сте ꙟ҆пъръці́ѧ, шѝ Пꙋтѣ́рѣ, шѝ мъри́рѣ ꙟ҆ вѣ́чй, а҆ми́нь.

Tatăl nostru, carele ești în ceruri, sfințeascăse numele tău:
Vie împărăția ta: Fie voia ta, pre cumi în ceriu, și pre pământi.
Pâinea noastră, cea de toate zilele, dăneo noua astăzi.
Și ne iartă noua datoriile noastre,
pre cumi și noi iertămi datornicilori noștri.
Și nu ne duce pe noi în ispită. Ci ne izbăveaște de celi rău.
Că ata iaste împrăția, și Putearea, și mărirea în veaci, amini.

See also[edit]

References[edit]

  1. ^ Ileana-Stanca Desa, Dulciu Morărescu, Ioana Patriche, Adriana Raliade, Iliana Sulică, Publicațiile periodice românești (ziare, gazete, reviste). Vol. III: Catalog alfabetic 1919–1924, pp. 235–236, 264, 368, 374, 575, 708, 1024. Bucharest: Editura Academiei, 1987
  2. ^ George Baiculescu, Georgeta Răduică, Neonila Onofrei, Publicațiile periodice românești (ziare, gazete, reviste). Vol. II: Catalog alfabetic 1907–1918. Supliment 1790–1906, pp. 763, 801, 810, 813, 832, 867. Bucharest: Editura Academiei, 1969
  3. ^ Grigore Chiriță, Societatea din Principatele Unite Române în perioada constituirii statului național (1856-1866), p. 134. Bucharest: Editura Academiei Române, 2004, ISBN 978-973-270-984-9
  4. ^ According to Costache Negruzzi, "Cum am învățat românește", first published in Curier de Ambe Sexe, I, nr. 22, p.337–343
  5. ^ a b c d e f Initial vs. non-initial shapes: Є/Е, Ѻ/О, Ѹ/У, IA/Ѧ.
  6. ^ Й is hardly a separate letter of the alphabet; the letters Ю, Ȣ and Ѡ also accept a brevity sign.
  7. ^ In loanwords of Greek origin (or ones adopted through the Greek language), letters И and І correspond to eta and iota, respectively. In the words of Romanian origin and in Slavic loanwords, their usage follows pre-1917 Russian rules, namely, І before vowels, otherwise И.
  8. ^ Book written in the transitional alphabet showing various letter forms
  9. ^ The distinction of Ѡ and О is present not only in loanwords, but in Romanian words as well.
  10. ^ a b c d Letters ĭ and ŭ represent a barely spoken/heard i or u.
  11. ^ a b c d e f g Letters Ѯ, Ѱ, Ѳ and Ѵ are used for copying Greek spelling of loanwords (especially for names and toponyms).
  12. ^ Grammatică practică romano-franțozeaseă compusă dupre autorii clasicii cei ... - George Vida. Retrieved 2012-10-22.
  13. ^ Filosofice și politice prin falule învățaturĭ morale - Dimitrie Țichindeal, Dositej Obradović. Retrieved 2012-10-22.
  14. ^ Magazinu istoriku pentru Dacia - Treboniu A. Laurian, Nicolae Bălcescu. Retrieved 2012-10-22.
  15. ^ Biografia lui Viliam G. Shecspri dupe Le Fourneur: Urmată de Romeo cu ... - William Shakespeare. Retrieved 2012-10-22.
  16. ^ Noul Testament al Domnuluī shī Mîntuītoruluī nostru Īīsus Khrīstos. Retrieved 2012-10-22.
  17. ^ Istoria Moldo-Romănieĭ: arătîndŭ neamurile de ċare s'aŭ loċuitŭ aceste ... - George Ioanid. Retrieved 2012-10-22.
  18. ^ Cîntece naționale: Tipărite cu fondul d-lor librarĭ Pusu i Petriu. A treia ... - O. Dumitrescu. Retrieved 2012-10-22.
  19. ^ -лѡр only
  20. ^ File:Romanian-kirilitza-tatal-nostru.jpg